Εκεχειρία «δύο εβδομάδων» ΗΠΑ-Ιράν: Ανοίγει το Ορμούζ και οι αγορές «παρτάρουν»

Εκεχειρία-θρίλερ ΗΠΑ-Ιράν και «σχέδιο 10 σημείων»: Αγορές σε ευφορία – «Νίκη» και από τις δύο πλευρές – Το παρασκήνιο της εύθραυστης συμφωνίας

Η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια από τις πιο αμφίσημες και εύθραυστες φάσεις των τελευταίων ετών. Η συμφωνία εκεχειρίας διάρκειας δύο εβδομάδων ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν παρουσιάστηκε ως διπλωματική «ανάσα» την ύστατη στιγμή, όμως το πεδίο αποδεικνύει ότι η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη.

Παρά τις επίσημες ανακοινώσεις, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις όχι μόνο δεν σταμάτησαν άμεσα, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις εντάθηκαν, δημιουργώντας ένα εκρηκτικό μείγμα αβεβαιότητας. Ο Ντόναλντ Τραμπ μίλησε για «ισχυρή αμερικανική επιτυχία», ενώ από την πλευρά της Τεχεράνης το αποτέλεσμα παρουσιάστηκε ως «στρατηγική νίκη» απέναντι στη Δύση, με το αφήγημα να διαφοροποιείται αισθητά ανάλογα με τη γλώσσα και το κοινό.

«Άνοιγμα» του Ορμούζ και το σχέδιο 10 σημείων

Στον πυρήνα της συμφωνίας βρίσκεται η δέσμευση της Τεχεράνης να επαναφέρει την ομαλή ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, μια εξέλιξη κρίσιμη για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια. Περισσότερα από 800 πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικός Κόλπος, γεγονός που είχε προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην εφοδιαστική αλυσίδα και στις αγορές ενέργειας.

Το σχέδιο των 10 σημείων, σύμφωνα με τον ιρανικό κρατικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα:

1. Πλήρης παύση του πολέμου κατά του Ιράκ, του Λιβάνου και της Υεμένης.
2. Πλήρης και μόνιμη λήξη του πολέμου κατά του Ιράν χωρίς χρονικό περιορισμό.
3. Τερματισμός όλων των συγκρούσεων στην ευρύτερη περιοχή
4. Επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
5. Θέσπιση πρωτοκόλλου και όρων για τη διασφάλιση της ελευθερίας και της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ
6. Καταβολή αποζημίωσης για το κόστος ανοικοδόμησης στο Ιράν.
7. Πλήρης δέσμευση για την άρση των κυρώσεων κατά του Ιράν
8. Αποδέσμευση των ιρανικών κεφαλαίων και περιουσιακών στοιχείων που κατέχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες
9. Απόλυτη δέσμευση του Ιράν να μην επιδιώξει την κατοχή πυρηνικών όπλων.
10. Άμεση κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα αμέσως μετά την έγκριση των ανωτέρω όρων.

Το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν κάνει λόγο για αποδοχή ενός «σχεδίου 10 σημείων» από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, οι λεπτομέρειες αποκαλύπτουν ένα βαθύ επικοινωνιακό χάσμα: στην περσική εκδοχή γίνεται σαφής αναφορά στη συνέχιση ή και αποδοχή του εμπλουτισμού ουρανίου, στοιχείο που απουσιάζει πλήρως από τα αγγλόφωνα κείμενα.

Η διγλωσσία αυτή ενισχύει τις ανησυχίες ότι πρόκειται περισσότερο για μια πολιτικά χρήσιμη συμφωνία παρά για ένα σαφώς καθορισμένο πλαίσιο αποκλιμάκωσης.

Εκεχειρία με… «παραθυράκια»: Ρόλος Πακιστάν και αντιδράσεις Ισραήλ

Η εικόνα περιπλέκεται περαιτέρω από τις αντικρουόμενες δηλώσεις για το εύρος της εκεχειρίας. Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σαμπάζ Σαρίφ, υποστήριξε ότι η συμφωνία αφορά «όλα τα μέτωπα» της σύγκρουσης, επιχειρώντας να εμφανιστεί ως κρίσιμος διαμεσολαβητής.

Ωστόσο, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ξεκαθάρισε άμεσα ότι το Ισραήλ δεν δεσμεύεται σε ό,τι αφορά τον Λίβανος, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης των επιχειρήσεων σε επιμέρους μέτωπα.

Και πράγματι, λίγα μόλις λεπτά μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας, το Ιράν εξαπέλυσε πυραυλικές επιθέσεις προς ισραηλινό έδαφος, ενώ drones και πλήγματα καταγράφηκαν στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στη Σαουδική Αραβία. Στο Άμπου Ντάμπι, εγκατάσταση φυσικού αερίου τυλίχθηκε στις φλόγες, εντείνοντας τον φόβο γενικευμένης αποσταθεροποίησης.

Αγορές σε «mode ανακούφισης»: Βουτιά πετρελαίου και ράλι στην Ασία

Παρά το εύθραυστο σκηνικό, οι διεθνείς αγορές αντέδρασαν άμεσα με έντονη αισιοδοξία, προεξοφλώντας -έστω προσωρινά- αποκλιμάκωση της κρίσης.

Η τιμή του West Texas Intermediate κατέγραψε πτώση άνω του 15%, διαμορφούμενη κοντά στα 99,5 δολάρια το βαρέλι, ενώ το Brent Crude υποχώρησε στα 92,8 δολάρια. Πρόκειται για θεαματική αποκλιμάκωση κάτω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων, μετά από εβδομάδες έντονης ανόδου.

Στα χρηματιστήρια, η εικόνα ήταν εξίσου εντυπωσιακή. Ο δείκτης Nikkei 225 στο Τόκιο ενισχύθηκε περίπου κατά 5%, ενώ ο KOSPI στη Σεούλ κατέγραψε άλμα σχεδόν 6%, αντανακλώντας τη διάθεση των επενδυτών να «αγοράσουν την ειρήνη», έστω και προσωρινά.

Μια ανάπαυλα ή ηρεμία πριν την καταιγίδα;

Παρά τη σχετική ευφορία στις αγορές, το ερώτημα παραμένει ανοιχτό και κρίσιμο: πρόκειται για πραγματική αποκλιμάκωση ή για μια σύντομη παύση πριν από νέα κλιμάκωση;

Η ασυμφωνία στις ερμηνείες της συμφωνίας, οι συνεχιζόμενες επιθέσεις και τα πολλαπλά ενεργά μέτωπα δημιουργούν ένα περιβάλλον υψηλού γεωπολιτικού ρίσκου. Η «εκεχειρία των δύο εβδομάδων» μοιάζει περισσότερο με χρονικό παράθυρο ανασύνταξης παρά με σταθερή ειρήνη.

Οι επόμενες ημέρες θα κρίνουν αν πρόκειται για την αρχή μιας διπλωματικής λύσης ή απλώς για το προοίμιο μιας ακόμη πιο έντονης φάσης σύγκρουσης.

Διαβάστε επίσης; Axios: Σχέδιο εκεχειρίας 45 ημερών ΗΠΑ-Ιράν – Διπλωματικός αγώνας πριν την έκρηξη