Πάνω από 800 δεξαμενόπλοια, LNG και 20.000 ναυτικοί σε κρίσιμη αναμονή στο Ορμούζ, με τη ναυτιλία να ζητά πραγματικές εγγυήσεις ασφάλειας
Ένα σκηνικό πρωτοφανούς συμφόρησης και γεωπολιτικής έντασης διαμορφώνεται στα Στενά του Ορμούζ, όπου περισσότερα από 800 πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα, αναμένοντας ένα «πράσινο φως» που προς το παρόν δίνεται μόνο σε επίπεδο δηλώσεων. Η συμφωνία εκεχειρίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν άνοιξε ένα στενό χρονικό παράθυρο δύο εβδομάδων, ωστόσο η πραγματική επανεκκίνηση της ναυσιπλοΐας απέχει σημαντικά από την εικόνα που επιχειρείται να παρουσιαστεί.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, διαβεβαίωσε ότι θα επιτραπεί η διέλευση πλοίων υπό τον συντονισμό των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων. Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ μιλά για «πλήρες και άμεσο άνοιγμα». Η πραγματικότητα, ωστόσο, διαμορφώνεται σε ένα πεδίο όπου η ασφάλεια δεν έχει ακόμη αποκατασταθεί, και η αγορά αντιμετωπίζει τις εξελίξεις με εμφανή επιφυλακτικότητα.
Συμφόρηση χωρίς προηγούμενο: Δεξαμενόπλοια, LNG και χιλιάδες ναυτικοί σε αναμονή
Η σχεδόν πλήρης παράλυση του θαλάσσιου περάσματος τις τελευταίες εβδομάδες έχει δημιουργήσει μια εικόνα που οι παράγοντες της αγοράς χαρακτηρίζουν «άνευ προηγουμένου». Στον Περσικός Κόλπος, εκατοντάδες πλοία παραμένουν σε κατάσταση αναμονής, είτε αγκυροβολημένα είτε σε κυκλικές διαδρομές, καθώς δεν μπορούν να εξασφαλίσουν ασφαλή διέλευση.
Σύμφωνα με δεδομένα της Kpler, τουλάχιστον 426 δεξαμενόπλοια μεταφέρουν αργό πετρέλαιο και καθαρά καύσιμα, ενώ δεκάδες πλοία μεταφοράς LPG και LNG παραμένουν εγκλωβισμένα. Η κατάσταση επιβαρύνει όχι μόνο την εφοδιαστική αλυσίδα, αλλά και τον ανθρώπινο παράγοντα: περίπου 20.000 ναυτικοί βρίσκονται επί εβδομάδες εν πλω, αντιμέτωποι με εξάντληση, περιορισμένα αποθέματα και αυξανόμενη ψυχολογική πίεση.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι κανένα πλήρως φορτωμένο πλοίο LNG δεν έχει καταφέρει να διασχίσει το Στενό από την έναρξη της κρίσης. Μάλιστα, πρόσφατη απόπειρα διέλευσης κατέληξε σε αναστροφή την τελευταία στιγμή, επιβεβαιώνοντας ότι το ρίσκο παραμένει εξαιρετικά υψηλό.
«Ασφαλής διέλευση» στα χαρτιά: Θολά σημεία και οικονομικά ρίσκα
Η συμφωνία προβλέπει δύο εβδομάδες «ελεγχόμενης ναυσιπλοΐας», όμως οι όροι εφαρμογής της παραμένουν ασαφείς. Δεν έχει αποσαφηνιστεί πότε ακριβώς τίθεται σε πλήρη ισχύ, ούτε εάν υπάρχουν συγκεκριμένα πρωτόκολλα ασφάλειας που να καλύπτουν πλοιοκτήτες και πληρώματα.
Το κρίσιμο ζήτημα των ασφαλίστρων κινδύνου εξακολουθεί να αποτελεί αγκάθι. Οι ασφαλιστικές εταιρείες δεν έχουν ακόμη επαναπροσδιορίσει τα επίπεδα κάλυψης, ενώ δεν είναι ξεκάθαρο αν θα επιβληθούν πρόσθετα κόστη ή «τέλη διέλευσης» υπό το καθεστώς ελέγχου που προτείνει το Ιράν.
Παράγοντες της ναυτιλιακής αγοράς επισημαίνουν ότι η επιστροφή στην κανονικότητα δεν μπορεί να γίνει με πολιτικές δηλώσεις. Χρειάζονται απτές αποδείξεις ότι ο κίνδυνος έχει μειωθεί. Σε φυσιολογικές συνθήκες, περίπου 135 πλοία διέρχονται καθημερινά από το Στενό· σήμερα, αυτός ο ρυθμός έχει ουσιαστικά μηδενιστεί.
Το ενεργειακό στοίχημα και η επόμενη ημέρα των αγορών
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους στον κόσμο, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας ροής πετρελαίου και LNG. Η διακοπή των ροών προκάλεσε ένα ισχυρό σοκ προσφοράς, επηρεάζοντας άμεσα τις τιμές ενέργειας και τη διεθνή οικονομική ισορροπία.
Η εκεχειρία δημιουργεί ένα πρώτο σήμα αποκλιμάκωσης, όμως η αγορά γνωρίζει ότι το σύστημα δεν επανέρχεται με το πάτημα ενός διακόπτη. Η σημερινή υποχώρηση των τιμών πετρελαίου και η αντίδραση των αγορών αντανακλούν περισσότερο προσδοκίες παρά πραγματικά δεδομένα.
Όλα θα κριθούν στις επόμενες ημέρες. Αν οι πρώτες διελεύσεις πραγματοποιηθούν χωρίς επεισόδια, η εμπιστοσύνη μπορεί να αποκατασταθεί σταδιακά. Αν όμως υπάρξει νέο περιστατικό, το εύθραυστο αυτό «παράθυρο» κινδυνεύει να κλείσει απότομα, οδηγώντας σε νέα φάση έντασης με ευρύτερες επιπτώσεις για τη ναυτιλία και την παγκόσμια οικονομία.
Διαβάστε επίσης; Στενά του Ορμούζ: Επιπτώσεις σε Δεξαμενόπλοια, LNG και Χύδην Φορτία
Μ.Η.Τ. 242183