The Guardian: Δύσκολη η διάλυση του ΝΑΤΟ παρά τις απειλές Τραμπ
Η έννοια των «παράπλευρων απωλειών» είναι συνήθως συνδεδεμένη με τον ανθρώπινο φόρο των πολέμων. Ωστόσο, στη σκιά της κλιμακούμενης έντασης στη Μέση Ανατολή, αναδύεται ένας διαφορετικός κίνδυνος: οι επιπτώσεις των συγκρούσεων στις ίδιες τις στρατιωτικές συμμαχίες.
Σύμφωνα με ανάλυση της The Guardian, οι σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών στο ΝΑΤΟ εκφράζουν αυξανόμενη ανησυχία ότι η επιλογή της Ουάσινγκτον να συνταχθεί με το Ισραήλ σε μια ενδεχόμενη σύγκρουση με το Ιράν ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρούς τριγμούς στη συνοχή της Συμμαχίας.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, κλιμάκωσε την επιθετική του ρητορική, κατηγορώντας το ΝΑΤΟ για απροθυμία να στηρίξει στρατιωτικές επιχειρήσεις στα Στενά του Ορμούζ, μετά την κίνηση της Τεχεράνης να κλείσει τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό.
Αν και η κριτική του Τραμπ προς τη Βορειοατλαντική Συμμαχία δεν είναι νέα, η ένταση και η απειλητική της μορφή έχουν ενισχυθεί σημαντικά. Οι κατηγορίες περί «εκμετάλλευσης» των ΗΠΑ και ανεπαρκών αμυντικών δαπανών από τους Ευρωπαίους συμμάχους επανέρχονται, αυτή τη φορά συνοδευόμενες από σαφείς υπαινιγμούς αποχώρησης – ένα σενάριο που, πάντως, θα απαιτούσε την έγκριση του Κογκρέσου.
Ο ιστορικός Francis Fukuyama επισημαίνει ότι η αποτρεπτική ισχύς του ΝΑΤΟ βασίζεται στην πεποίθηση της αμοιβαίας συνδρομής μεταξύ των μελών του. Όπως υπογραμμίζει, καμία χώρα δεν έχει δεσμευτεί να συμμετέχει σε επιθετικού χαρακτήρα πολεμικές επιχειρήσεις, γεγονός που εξηγεί τη στάση των ευρωπαϊκών κρατών.
Από την πλευρά του, ο Charles Kupchan, πρώην σύμβουλος προέδρων των ΗΠΑ, σημειώνει ότι οι Ευρωπαίοι προσπαθούν να διατηρήσουν τη συνοχή της Συμμαχίας τουλάχιστον μέχρι τη λήξη της θητείας Τραμπ. Ωστόσο, εκφράζει βαθύτερες ανησυχίες για το μέλλον, τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ φαίνεται να εγκαταλείπουν τον παραδοσιακό τους ρόλο ως ιδεολογική δύναμη, λειτουργώντας πλέον περισσότερο ως μια «κλασική» μεγάλη δύναμη realpolitik, αντίστοιχη της Ρωσίας ή της Κίνας.
Τα εμπόδια σε ένα «διαζύγιο»
Παρά τη σκληρή ρητορική, η πλήρης αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ θεωρείται εξαιρετικά απίθανη. Η παρουσία περίπου 80.000 Αμερικανών στρατιωτών στην Ευρώπη, καθώς και το εκτεταμένο δίκτυο στρατιωτικών βάσεων, αποτελούν κρίσιμα εργαλεία για την παγκόσμια προβολή ισχύος της Ουάσινγκτον.
Η Kristine Berzina από το German Marshall Fund προειδοποιεί ότι οι δηλώσεις Τραμπ υπονομεύουν την εμπιστοσύνη σε μια περίοδο κατά την οποία η στρατιωτική συνεργασία εντός του ΝΑΤΟ βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Όπως επισημαίνει, η ισχύς της Συμμαχίας δεν έγκειται μόνο στα στρατιωτικά της μέσα, αλλά και στη συνοχή και την πολιτική ευθυγράμμιση των μελών της. Οι δημόσιες επιθέσεις από το ισχυρότερο κράτος-μέλος πλήττουν αυτή τη συνοχή και δημιουργούν μια εικόνα αδυναμίας που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Ταυτόχρονα, η ίδια εκφράζει ανησυχία για τον κίνδυνο περαιτέρω ρήξης, εάν οι δυτικοευρωπαϊκές χώρες υιοθετήσουν πιο επιθετική ρητορική απέναντι στον Τραμπ, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποστασιοποίηση της Ουάσινγκτον και να αφήσει την Ανατολική Ευρώπη πιο εκτεθειμένη απέναντι στη Ρωσία.
Παρά τις εντάσεις, το βασικό συμπέρασμα παραμένει σαφές: η διατλαντική σχέση, παρά τα ρήγματα, εξακολουθεί να στηρίζεται σε βαθιά στρατηγική αλληλεξάρτηση, καθιστώντας ένα οριστικό «διαζύγιο» εξαιρετικά δύσκολο στο προβλέψιμο μέλλον.
Μ.Η.Τ. 242183