Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) περνά στην τελική ευθεία για το ψηφιακό ευρώ, με πιλοτικές δοκιμές από το 2027 και στόχο την κυκλοφορία μετά το 2029 – Το νέο σύστημα φιλοδοξεί να προσομοιάσει τα μετρητά μέσω offline πληρωμών χωρίς ψηφιακό ίχνος.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα επιταχύνει την προετοιμασία για την εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ, με ορίζοντα κυκλοφορίας μετά το 2029 και κομβικό σταθμό μια πιλοτική φάση το 2027. Κεντρικό χαρακτηριστικό του νέου νομίσματος θα είναι η δυνατότητα offline συναλλαγών, που ενισχύει την ιδιωτικότητα και επιχειρεί να προσεγγίσει τη λειτουργικότητα των φυσικών μετρητών.
Η πορεία προς το ψηφιακό ευρώ περνά πλέον από τη φάση του σχεδιασμού στην πλήρη τεχνική υλοποίηση, σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος. Η τρέχουσα τρίτη φάση (Οκτώβριος 2025 – Σεπτέμβριος 2027) επικεντρώνεται στην ανάπτυξη των απαραίτητων υποδομών, την τεχνική ετοιμότητα του συστήματος και την οριστικοποίηση του εγχειριδίου κανόνων (rulebook).
Σε αυτό το στάδιο, το Ευρωσύστημα συνεργάζεται στενά με φορείς της αγοράς, τράπεζες και παρόχους πληρωμών, ώστε να διασφαλιστεί ότι το ψηφιακό ευρώ θα είναι λειτουργικό, ασφαλές και καθολικά αποδεκτό σε ολόκληρη την ευρωζώνη.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη δυνατότητα offline συναλλαγών, που αποτελεί μία από τις πιο καινοτόμες πτυχές του έργου. Η λειτουργία αυτή θα επιτρέπει πληρωμές χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο και χωρίς δημιουργία ψηφιακού ίχνους, ενισχύοντας σημαντικά το επίπεδο ιδιωτικότητας των χρηστών.
Οι τρεις φάσεις πριν την κυκλοφορία
Η πορεία προς το ψηφιακό ευρώ έχει ήδη περάσει από δύο καθοριστικά στάδια:
1. Φάση διερεύνησης (2020–2023)
Καθορίστηκε η σκοπιμότητα του έργου και οι βασικές αρχές του, όπως η προστασία προσωπικών δεδομένων, η καθολική προσβασιμότητα και η συμπληρωματικότητα με τα μετρητά.
2. Φάση προετοιμασίας (2023–2025)
Το έργο πέρασε στην πρακτική υλοποίηση, με τεχνικό σχεδιασμό, δοκιμές και συνεργασία με την αγορά. Παράλληλα, εκδόθηκε η πρώτη έκδοση του rulebook που ορίζει το πλαίσιο λειτουργίας.
3. Τρέχουσα φάση ανάπτυξης (2025–2027)
Επικεντρώνεται στην τεχνική ωρίμανση, την ανάπτυξη υποδομών και την προετοιμασία πιλοτικών δοκιμών.
Πιλοτική εφαρμογή και τελική απόφαση
Η τέταρτη φάση (Σεπτέμβριος 2027 – Σεπτέμβριος 2028) προβλέπει την πιλοτική λειτουργία του ψηφιακού ευρώ, εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του απαραίτητου νομοθετικού πλαισίου έως το τέλος του 2026. Σε αυτή θα συμμετέχουν επιλεγμένοι πάροχοι πληρωμών, σε ελεγχόμενο περιβάλλον δοκιμών.
Η τελική απόφαση για την έκδοση θα ληφθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, με πιθανή κυκλοφορία του ψηφιακού ευρώ από το 2029 και μετά.
Ο ρόλος του ψηφιακού ευρώ στην οικονομία
Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, το ψηφιακό ευρώ θα αποτελέσει ένα καθολικά προσβάσιμο και ασφαλές μέσο πληρωμών σε όλη την ευρωζώνη, με δυνατότητα χρήσης και εκτός αυτής υπό προϋποθέσεις.
Παράλληλα, θα αξιοποιεί υφιστάμενες υποδομές, μειώνοντας το κόστος προσαρμογής για την αγορά, ενώ θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό στις πληρωμές και θα περιορίσει την εξάρτηση από μη ευρωπαϊκούς παρόχους.
Στρατηγική σημασία για την Ε.Ε.
Το ψηφιακό ευρώ αναμένεται να λειτουργήσει ως εργαλείο ενίσχυσης της νομισματικής κυριαρχίας της ευρωζώνης, προωθώντας την καινοτομία, τη χρηματοοικονομική ένταξη και την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού συστήματος πληρωμών.
Παράλληλα, φιλοδοξεί να αποτελέσει δημόσια εναλλακτική έναντι των ιδιωτικών ψηφιακών μέσων πληρωμών, διαμορφώνοντας ένα νέο πλαίσιο για την ψηφιακή οικονομία στην Ευρώπη.
Οι αντιδράσεις των τραπεζών για το ψηφιακό ευρώ
Απέναντι στο ψηφιακό ευρώ έχουν διατυπώσει πολλές επιφυλάξεις οι ευρωπαϊκές τράπεζες. «Αυτό που βλέπουμε αυτή τη στιγμή είναι ένα γραφειοκρατικά υπερφορτωμένο έργο με ασαφή λειτουργικότητα και τεράστιους κινδύνους κόστους», παραπονέθηκε πρόσφατα ο Ούλριχ Ρόιτερ (Ulrich Reuter), πρόεδρος του Γερμανικού Συνδέσμου Ταμιευτηρίων.
Ο ίδιος συμπλήρωσε πως «χρειαζόμαστε ασφαλείς και λογικές λύσεις, όχι έργα κύρους στην ψηφιακή πολιτική, των οποίων τα οφέλη είναι δύσκολο να κατανοηθούν ακόμη και από τους ειδικούς. Αυτός δεν είναι τρόπος για να ενισχύσει η Ευρώπη την ψηφιακή της κυριαρχία».
Η Τάνγια Μίλερ – Ζίγκλερ (Tanja Müller-Ziegler), μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ομοσπονδιακής Ένωσης Γερμανικών Συνεταιριστικών Τραπεζών (BVR), βλέπει επίσης κριτικά το ψηφιακό ευρώ και προειδοποιεί για το υψηλό κόστος εισαγωγής του. Δήλωσε στην Handelsblatt πως «αυτό θα μπορούσε να καθυστερήσει περαιτέρω τις κατανομές κερδών της ΕΚΤ στους εθνικούς προϋπολογισμούς μέσω της Bundesbank – και επομένως έμμεσα εις βάρος των φορολογουμένων».
Ο Μπαλτζ από τη μεριά του, όμως, επιμένει πως το ψηφιακό ευρώ:
O Μπούκαρχτ Μπαλτζ (Burkhard Balz), μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της γερμανικής κεντρικής τράπεζας (Bundesbank) .
«Θα διασφαλίσει τον κεντρικό ρόλο των τραπεζών και των παρόχων υπηρεσιών πληρωμών στις συναλλαγές πληρωμών».
«Θα παραμείνουν τα κύρια σημεία επαφής για ιδιώτες, λιανοπωλητές και επιχειρήσεις και θα συνεχίσουν να παρέχουν όλες τις υπηρεσίες στους τελικούς χρήστες».
«Θα παραμείνουν ορατοί στη διεπαφή του πελάτη και δεν θα λειτουργούν απλώς ως πάροχοι υποδομών υποβάθρου, όπως συμβαίνει με ορισμένες μη ευρωπαϊκές υπηρεσίες».
«Θα διασφαλίσει ότι οι τράπεζες και άλλοι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών θα αποζημιώνονται επαρκώς από τους εμπόρους για την παροχή και την επεξεργασία του ψηφιακού ευρώ.
«Θα προσφέρει έτσι στον τραπεζικό τομέα παρόμοια οικονομικά κίνητρα με άλλες ψηφιακές μεθόδους πληρωμών»
«Θα παρέχει στις τράπεζες και τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών δωρεάν πρόσβαση στην υποδομή του» (σ.σ. ψηφιακού ευρώ).
«Θα μπορούν να αναπτύξουν πρόσθετες υπηρεσίες που υπερβαίνουν αυτό που υποχρεούνται να παρέχουν στους πελάτες τους δωρεάν ως βασικές υπηρεσίες. Αυτό τους επιτρέπει να δημιουργούν πρόσθετα έσοδα. Στο μέλλον, η εισαγωγή των «υπό όρους πληρωμών» υπόσχεται ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών.
Εισαγωγή «υπό όρους πληρωμών»
Τι είναι οι «υπό όρους πληρωμές». Σύμφωνα με τον Μπαλτζ «πρόκειται για αυτόματες πληρωμές που ενεργοποιούνται μόνο όταν πληρούνται προκαθορισμένες προϋποθέσεις.
Για παράδειγμα, με μια ηλεκτρονική παραγγελία, η πληρωμή θα μπορούσε να διεκπεραιωθεί μόνο όταν το δέμα φτάσει στην διεύθυνση του πελάτη. Ή, στον τομέα της κινητικότητας, τα εισιτήρια τρένων θα μπορούσαν να σχεδιαστούν έτσι ώστε το αντίτιμο να χρεώνεται μόνο αφού το τρένο φτάσει εγκαίρως – ή το ποσό να μειώνεται αυτόματα σε περίπτωση καθυστέρησης».
Μ.Η.Τ. 242183