ΗΠΑ και Ιράν ανταλλάσσουν σκληρές απειλές με φόντο το Ορμούζ, τις συνομιλίες και στρατιωτικά σενάρια κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή.
Η ένταση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν κλιμακώνεται επικίνδυνα, με τον Ντόναλντ Τραμπ να υποστηρίζει ότι η Τεχεράνη «επιθυμεί απεγνωσμένα συμφωνία», ενώ ιρανικές πηγές απαντούν με προειδοποιήσεις για «μακρά και οδυνηρά πλήγματα» σε περίπτωση νέας αμερικανικής στρατιωτικής δράσης.
Σήμερα τελειώνει η προθεσμία των 60 ημερών που έχει ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ να ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου για να κηρύξει πόλεμο στο Ιράν ή, σε διαφορετική περίπτωση, να σταματήσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, αν και η κυβέρνησή του έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα αγνοήσει αυτή την υποχρέωση.
Με βάση το αμερικανικό Σύνταγμα μόνο το Κογκρέσο έχει την εξουσία να «κηρύσσει» πόλεμο. Όμως νόμος που υιοθετήθηκε το 1973 επιτρέπει στον Αμερικανό πρόεδρο να ξεκινά μια περιορισμένης διάρκειας στρατιωτική επιχείρηση προκειμένου να αντιμετωπίσει μια έκτακτη ανάγκη που προέκυψε έπειτα από επίθεση εναντίον των ΗΠΑ.
Ο ίδιος νόμος απαιτεί από τον πρόεδρο να τερματίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις έπειτα από 60 ημέρες, να ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου για τη συνέχισή τους ή να αιτηθεί παράταση 30 ημερών με τη δικαιολογία της «αναπόφευκτης στρατιωτικής αναγκαιότητας» για την ασφάλεια των ενόπλων δυνάμεων.
Ο πόλεμος με το Ιράν ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου και ο Τραμπ ενημέρωσε σχετικά το Κογκρέσο δύο ημέρες αργότερα, όταν και ξεκίνησε η αντίστροφη μέτρηση για τις 60 ημέρες.
Όμως η κυβέρνησή του δεν φαίνεται πρόθυμη να κάνει τίποτα από αυτά, καθώς ισχυρίζεται ότι από τη στιγμή που τέθηκε σε ισχύ η εκεχειρία, στις 8 Απριλίου, «το χρονοδιάγραμμα των 60 ημερών έχει ανασταλεί», όπως δήλωσε χαρακτηριστικά χθες Πέμπτη ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκεθ κατά τη διάρκεια ακρόασης του στη Γερουσία.
«Οι εχθροπραξίες που ξεκίνησαν το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου έχουν τελειώσει», επεσήμανε στο AFP ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης. «Δεν έχουν υπάρξει ανταλλαγές πυρών μεταξύ των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων και του Ιράν από την Τρίτη 7 Απριλίου».
Τον ισχυρισμό απορρίπτουν οι Δημοκρατικοί, με τον επικεφαλής τους στη Γερουσία, τον Τσακ Σούμερ, να δηλώνει: «ο Πιτ Χέγκσεθ δεν μπορεί απλώς να σταματά την αντίστροφη μέτρηση όταν τα αμερικανικά στρατεύματα εξακολουθούν να είναι εκτεθειμένα σε κίνδυνο».
«Θέλει απεγνωσμένα συμφωνία»
Ειδικότερα, «κόκκινο» έχει χτυπήσει η ένταση στη Μέση Ανατολή, με τον Ντόναλντ Τραμπ να δηλώνει πως η Τεχεράνη «θέλει απεγνωσμένα συμφωνία», την ώρα που το Ιράν προειδοποιεί για «μακρά και οδυνηρά πλήγματα» σε περίπτωση νέων αμερικανικών επιθέσεων και τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά, μπλοκάροντας περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε από το Οβάλ Γραφείο ότι, παρά τη δημόσια εικόνα στασιμότητας, οι διαπραγματεύσεις προχωρούν, τονίζοντας πως «κανείς δεν γνωρίζει τι συμβαίνει στις συνομιλίες, εκτός από τον ίδιο και λίγους ακόμη», ενώ παραδέχθηκε την αβεβαιότητα γύρω από την ιρανική ηγεσία. «Έχουμε πρόβλημα, γιατί κανείς δεν ξέρει με βεβαιότητα ποιοι είναι οι ηγέτες», είπε, επιμένοντας ότι η Τεχεράνη επιδιώκει «πεθαίνει για συμφωνία», την ώρα που χαρακτήρισε «απίστευτο» τον αμερικανικό αποκλεισμό, λέγοντας ότι «η δύναμή του είναι απίστευτη» και ότι η ιρανική οικονομία «καταρρέει».
Αντιφατικά μηνύματα και σχέδια για νέα πλήγματα Ο Τραμπ εμφανίστηκε αμφίσημος για το ενδεχόμενο επανέναρξης βομβαρδισμών, δηλώνοντας «δεν ξέρω αν το χρειαζόμαστε, μπορεί να το χρειαστούμε», ενώ σύμφωνα με το Reuters επρόκειτο να λάβει ενημέρωση για σχέδια νέων στρατιωτικών πληγμάτων με στόχο να εξαναγκαστεί το Ιράν σε συμφωνία. Παράλληλα, ο ίδιος υποστήριξε ότι η ηγεσία του Ιράν και «σχεδόν όλος ο στρατός» έχουν εξουδετερωθεί, ενώ δήλωσε ότι το ναυτικό της χώρας έχει καταστραφεί πλήρως, λέγοντας πως «159 πλοία είναι πλέον κάτω από το νερό».
Την ίδια στιγμή, επέμεινε ότι ο αποκλεισμός έχει στερήσει από την Τεχεράνη τα έσοδα από το πετρέλαιο, σημειώνοντας ότι «δεν παίρνουν χρήματα από το πετρέλαιο» και ότι η κατάσταση «μπορεί να λυθεί πολύ σύντομα». Καταγγελίες για καταστολή και αναφορές για «42.000 νεκρούς».
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε επίσης ότι προσπαθεί να «σώσει» το Ιράν, αναφερόμενος σε μαζικές εκτελέσεις και καταστολή διαδηλώσεων. «Σκότωσαν 42.000 αθώους, άοπλους ανθρώπους που διαμαρτύρονταν», είπε, προσθέτοντας ότι ο πραγματικός αριθμός ενδέχεται να είναι υψηλότερος. Υποστήριξε ακόμη ότι παρενέβη για να αποτραπεί η εκτέλεση οκτώ γυναικών, λέγοντας ότι «τους ζήτησα να μην το κάνουν και δεν το έκαναν», ενώ σημείωσε ότι υπάρχει μια «σκληρή ομάδα», η οποία όμως «έχει αποδεκατιστεί».
Παράλληλα, ανέφερε ότι η κατάσταση στο Ιράν προσελκύει παγκόσμια προσοχή και επανέλαβε ότι η χώρα δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο, εκτιμώντας ότι οι τιμές της βενζίνης θα «πέσουν σαν βράχος» μετά το τέλος του πολέμου. Απειλές από την Τεχεράνη και στρατιωτικές προειδοποιήσεις Από την πλευρά του, το Ιράν προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε νέα αμερικανική επίθεση θα προκαλέσει «μακρά και οδυνηρά πλήγματα» σε αμερικανικούς στόχους στην περιοχή.
Ανώτατος αξιωματούχος των Φρουρών της Επανάστασης δήλωσε ότι ακόμη και περιορισμένο χτύπημα θα οδηγήσει σε αντίποινα, ενώ ο διοικητής της Αεροδιαστημικής Δύναμης, Ματζίντ Μουσάβι, φέρεται από ιρανικά μέσα να δήλωσε: «Έχουμε δει τι συνέβη στις βάσεις σας στην περιοχή, θα δούμε το ίδιο να συμβαίνει και στα πολεμικά σας πλοία».
Ο ανώτατος ηγέτης Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ανέφερε σε γραπτό μήνυμα ότι η Τεχεράνη θα εξαλείψει «τις καταχρήσεις των εχθρών στο πέρασμα», υποδηλώνοντας ότι σκοπεύει να διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ. NBC: Το Ιράν χρησιμοποιεί την εκεχειρία για να ανακτήσει θαμμένα όπλα Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν ότι το Ιράν αξιοποιεί την περίοδο της εκεχειρίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες για να ανακτήσει οπλισμό που είχε προηγουμένως αποκρυφτεί ή θαφτεί κάτω από τα ερείπια αεροπορικών πληγμάτων.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του NBC News, το οποίο επικαλείται Αμερικανό αξιωματούχο και δύο ακόμη πηγές με γνώση της υπόθεσης, η Τεχεράνη έχει εντείνει τις επιχειρήσεις εκσκαφής με στόχο την ανάσυρση πυραύλων και άλλων πυρομαχικών που είχαν αποθηκευτεί υπόγεια ή καλυφθεί από συντρίμμια μετά από επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Κατά τις ίδιες πηγές, εκτιμάται ότι η ιρανική πλευρά επιδιώκει την ταχεία αποκατάσταση των δυνατοτήτων της σε drones και πυραυλικά συστήματα, ώστε να είναι σε θέση να επανεκκινήσει επιχειρήσεις στην ευρύτερη Μέση Ανατολή σε περίπτωση που η Ουάσιγκτον αποφασίσει την επανέναρξη στρατιωτικών ενεργειών.
Κλειστό το Ορμούζ – Στα ύψη οι τιμές του πετρελαίου
Δύο μήνες μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά, με την Τεχεράνη να μπλοκάρει τη διέλευση σε απάντηση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού. Η εξέλιξη έχει προκαλέσει εκτίναξη των τιμών ενέργειας, με το Brent να ξεπερνά τα 126 δολάρια το βαρέλι. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ, Εσμαήλ Μπαγκάι, δήλωσε, σύμφωνα με το IRNA, ότι δεν είναι ρεαλιστικό να αναμένονται άμεσα αποτελέσματα από τις συνομιλίες, «ανεξαρτήτως μεσολαβητή». Την ίδια ώρα, τα ημιεπίσημα πρακτορεία Mehr και Tasnim μετέδωσαν ότι ενεργοποιήθηκαν αντιαεροπορικά συστήματα στην Τεχεράνη για την αντιμετώπιση drones και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Διπλωματικό αδιέξοδο
Παρά την εκεχειρία που ισχύει από τις 8 Απριλίου, οι προσπάθειες επίλυσης παραμένουν σε αδιέξοδο, με το Ιράν να συνεχίζει τον αποκλεισμό των Στενών. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, προειδοποίησε ότι εάν συνεχιστεί η κατάσταση, θα μειωθεί η παγκόσμια ανάπτυξη, θα αυξηθεί ο πληθωρισμός και δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι θα οδηγηθούν σε φτώχεια και πείνα. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα απαγόρευσαν στους πολίτες τους να ταξιδεύουν σε Ιράν, Λίβανο και Ιράκ, καλώντας όσους βρίσκονται ήδη εκεί να επιστρέψουν.
Παράλληλα, ο Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με προθεσμία βάσει του «Ψηφίσματος για τις πολεμικές εξουσίες» για να τερματίσει τον πόλεμο ή να ζητήσει έγκριση από το Κογκρέσο, αν και αξιωματούχος της κυβέρνησης υποστήριξε ότι, λόγω της εκεχειρίας, οι εχθροπραξίες θεωρούνται τυπικά λήξασες. Τα σενάρια για τον έλεγχο των Στενών Σύμφωνα με τον ιστότοπο Axios, ένα από τα σενάρια που εξετάζονται περιλαμβάνει την ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων για την κατάληψη μέρους των Στενών, ώστε να ανοίξουν ξανά για τη ναυσιπλοΐα.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ προωθούν τη δημιουργία διεθνούς ναυτικής πρωτοβουλίας με την ονομασία «Maritime Freedom Construct», καλώντας συμμάχους να συμμετάσχουν. Γαλλία, Βρετανία και άλλες χώρες έχουν συζητήσει τη συμβολή τους, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι θα συμμετάσχουν μόνο μετά το τέλος της σύγκρουσης.
Ο Ιρανός ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί, μετά από συνομιλίες με τον πρόεδρο της Βουλής του Λιβάνου Ναμπίχ Μπέρι, δήλωσε ότι η παύση των ισραηλινών επιθέσεων στον Λίβανο αποτελεί μέρος της κατανόησης για την εκεχειρία. Την ίδια ώρα, πηγή από το Πακιστάν ανέφερε ότι η χώρα προσπαθεί να αποτρέψει κλιμάκωση, λειτουργώντας ως διαμεσολαβητής, ενώ ΗΠΑ και Ιράν ανταλλάσσουν μηνύματα για μια πιθανή συμφωνία, με την έκβαση να παραμένει αβέβαιη.
Μ.Η.Τ. 242183