Επιστροφή Ελλήνων από το εξωτερικό: Το νέο φορολογικό πλαίσιο

Η νέα φορολογική πολιτική επιχειρεί να δώσει απάντηση σε δύο διαχρονικές προκλήσεις της ελληνικής οικονομίας: Tην έλλειψη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού και την επιδείνωση του δημογραφικού προβλήματος.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η στρατηγική του Brain Re-Gain, δηλαδή η επιστροφή Ελλήνων που εργάστηκαν στο εξωτερικό και η επανένταξή τους στην εγχώρια αγορά εργασίας.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η πρωτοβουλία αυτή μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός ενίσχυσης της παραγωγικότητας, σε μια περίοδο όπου το 84% των εργοδοτών στην Ελλάδα δηλώνει δυσκολία εύρεσης εργαζομένων με εξειδικευμένες δεξιότητες. Η πίεση αυτή εντείνεται από τις παγκόσμιες μεταβολές στην αγορά εργασίας και την αυξανόμενη ζήτηση σε τομείς τεχνολογίας και τεχνητής νοημοσύνης, όπως καταγράφεται σε σχετική έρευνα της ManpowerGroup για το 2026.

Δημογραφική διάσταση και απώλεια ανθρώπινου κεφαλαίου

Το brain drain της περιόδου της οικονομικής κρίσης λειτούργησε ως επιταχυντικός παράγοντας για το ήδη επιβαρυμένο δημογραφικό ζήτημα της χώρας. Η μαζική μετανάστευση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού είχε διττή επίδραση: αφενός μείωσε τον οικονομικά ενεργό πληθυσμό, αφετέρου επηρέασε αρνητικά τις γεννήσεις, επιταχύνοντας τη γήρανση του πληθυσμού.

Εκτιμάται ότι περισσότεροι από 700.000 πολίτες αποχώρησαν από τη χώρα την περίοδο της κρίσης, με σημαντικό μέρος αυτών να ανήκει σε παραγωγικές ηλικίες και υψηλού μορφωτικού επιπέδου. Σύμφωνα με το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ), μέχρι το 2024 περισσότεροι από 350.000 Έλληνες που είχαν μεταναστεύσει επέστρεψαν και εργάζονται πλέον στην Ελλάδα, σηματοδοτώντας μια σταδιακή αντιστροφή της τάσης.

Το νέο «προσκλητήριο» επιστροφής

Το νέο πλαίσιο κινήτρων που προωθεί το Υπουργείο Οικονομικών και η ΑΑΔΕ στοχεύει στην περαιτέρω ενίσχυση της επιστροφής εξειδικευμένων Ελλήνων από το εξωτερικό. Το πρόγραμμα απευθύνεται κυρίως σε γιατρούς, ερευνητές, μηχανικούς και ακαδημαϊκούς, ενώ επεκτείνεται πλέον και σε όσους επιλέξουν απασχόληση στο Δημόσιο.

Η βασική αλλαγή αφορά την επέκταση της δυνατότητας μεταφοράς φορολογικής κατοικίας, η οποία πλέον καλύπτει και μισθωτούς του δημόσιου τομέα. Η ρύθμιση προβλέπει αναδρομική ισχύ, διευρύνοντας σημαντικά το πεδίο εφαρμογής της.

Μέχρι πρότινος, τα σχετικά φορολογικά κίνητρα ίσχυαν αποκλειστικά για τον ιδιωτικό τομέα.

Φορολογικά κίνητρα και προϋποθέσεις

Το υφιστάμενο πλαίσιο προβλέπει μείωση κατά 50% του φόρου εισοδήματος για διάστημα επτά ετών από τη μεταφορά της φορολογικής κατοικίας στην Ελλάδα. Το μέτρο αφορά τόσο μισθωτούς όσο και ελεύθερους επαγγελματίες.

Βασικές προϋποθέσεις ένταξης στο καθεστώς είναι:

Μη φορολογική κατοικία στην Ελλάδα για τουλάχιστον πέντε από τα έξι προηγούμενα έτη
Προέλευση από χώρα της Ε.Ε./ΕΟΧ ή από κράτος με ενεργή συμφωνία φορολογικής συνεργασίας
Ανάληψη εργασίας ή επαγγελματικής δραστηριότητας στην Ελλάδα
Δέσμευση παραμονής στη χώρα για τουλάχιστον δύο έτη

Η διαδικασία υποβολής αιτήσεων πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω της πύλης myAADE, στην ενότητα: Εφαρμογές → Φορολογικές Υπηρεσίες → Εισόδημα → Υποβολή αίτησης υπαγωγής σε ειδικό καθεστώς φορολόγησης (άρθρο 5Γ ΚΦΕ).