Πανελλαδικές εξετάσεις χωρίς πανικό: Οι συμβουλές ειδικών για μαθητές και γονείς

Ειδικοί εξηγούν τον ρόλο των γονιών και πώς οι οθόνες επιβαρύνουν την ψυχική κατάσταση των μαθητών ενόψει Πανελλαδικών

Με τη σχολική χρονιά στα Λύκεια να ολοκληρώνεται και τους μαθητές να εισέρχονται στην απαιτητική περίοδο των εξετάσεων, το άγχος επίδοσης επανέρχεται στο επίκεντρο για χιλιάδες οικογένειες. Οι προαγωγικές εξετάσεις ξεκινούν τη Δευτέρα 18 Μαΐου για την Α’ και Β’ Λυκείου, ενώ ακολουθούν οι Πανελλαδικές στις 29 Μαΐου και οι εξετάσεις των Γυμνασίων στις αρχές Ιουνίου.

Η πίεση για επιτυχία, οι προσδοκίες και η αγωνία για το αποτέλεσμα δημιουργούν συχνά έντονη ψυχολογική επιβάρυνση στα παιδιά, η οποία σύμφωνα με ειδικούς δεν εμφανίζεται ξαφνικά στην εφηβεία αλλά χτίζεται σταδιακά από τα πρώτα σχολικά χρόνια.

Η ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια της Γραμμής 11525 και του Συμβουλευτικού Κέντρου του «Μαζί για το Παιδί», Ελένη Κουτσοπούλου, επισημαίνει ότι κάθε χρόνο αυξάνονται οι κλήσεις γονέων που ζητούν βοήθεια για τη διαχείριση του άγχους των παιδιών τους.

Όπως εξηγεί, το άγχος αποτελεί φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού απέναντι σε μια κατάσταση που το παιδί αντιλαμβάνεται ως απειλητική, ακόμη κι αν στην πραγματικότητα δεν πρόκειται για κίνδυνο. Το άγχος επίδοσης συνδέεται συχνά με την ανάγκη του παιδιού να «τα κάνει όλα σωστά», αλλά και με την αίσθηση ότι η προσωπική του αξία εξαρτάται από τη σχολική επίδοση και την αποδοχή των άλλων.

Η πίεση αυτή, σύμφωνα με τους ειδικούς, ενισχύεται τόσο από το οικογενειακό όσο και από το σχολικό περιβάλλον, ιδιαίτερα σε μια εποχή όπου οι εξετάσεις, οι βαθμοί και οι συγκρίσεις ξεκινούν από όλο και μικρότερες ηλικίες.

Οθόνες, απομόνωση και πίεση επιβαρύνουν την ψυχική κατάσταση των παιδιών

Ιδιαίτερα επιβαρυντικός παράγοντας φαίνεται πως είναι και η αυξημένη χρήση οθονών. Έρευνες δείχνουν ότι η υπερβολική έκθεση σε κινητά, social media και ψηφιακές πλατφόρμες συνδέεται με αυξημένα επίπεδα άγχους, χαμηλότερη αυτοεκτίμηση και περισσότερες κοινωνικοσυναισθηματικές δυσκολίες.

Ταυτόχρονα, πολλά παιδιά που ήδη βιώνουν πίεση ή ανασφάλεια στρέφονται ακόμη περισσότερο στις οθόνες ως τρόπο διαφυγής ή διαχείρισης του στρες, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο απομόνωσης και ψυχικής κόπωσης.

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι στόχος δεν είναι τα παιδιά να μην αγχώνονται ποτέ, καθώς αυτό αποτελεί μη ρεαλιστική προσδοκία. Το ουσιαστικό ζητούμενο είναι να μάθουν να αναγνωρίζουν και να διαχειρίζονται το άγχος τους χωρίς να ταυτίζουν την προσωπική τους αξία με έναν βαθμό ή ένα αποτέλεσμα.

Σε αυτό το πλαίσιο, η διατήρηση της κοινωνικότητας παίζει καθοριστικό ρόλο. Η ξεκούραση, η επαφή με φίλους, η σωματική δραστηριότητα, ο επαρκής ύπνος και οι στιγμές αποφόρτισης βοηθούν σημαντικά τόσο τη συγκέντρωση όσο και την ψυχική ανθεκτικότητα των μαθητών.

Οι ειδικοί συμβουλεύουν τους μαθητές να οργανώνουν ρεαλιστικά το πρόγραμμά τους, να θέτουν μικρούς και επιτεύξιμους στόχους, να κάνουν διαλείμματα χωρίς ενοχές και να διατηρούν επαφή με δραστηριότητες και ανθρώπους που τους προσφέρουν χαρά και ασφάλεια.

Ο ρόλος των γονιών είναι καθοριστικός

Οι γονείς καλούνται να λειτουργήσουν ως σταθερός και υποστηρικτικός παράγοντας μέσα σε αυτή την απαιτητική περίοδο. Η δημιουργία ενός ήρεμου περιβάλλοντος στο σπίτι, η αποφυγή συγκρίσεων και η έμφαση στην προσπάθεια αντί αποκλειστικά στο αποτέλεσμα μπορούν να μειώσουν σημαντικά την ψυχολογική πίεση που βιώνουν τα παιδιά.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι είναι κρίσιμο οι γονείς να υπενθυμίζουν στα παιδιά πως οι εξετάσεις είναι μια σημαντική αλλά όχι καθοριστική διαδικασία για ολόκληρη τη ζωή τους. Η αποδοχή, η αγάπη και η στήριξη δεν πρέπει να συνδέονται με έναν βαθμό ή μια σχολική επιτυχία.

Το άγχος των εξετάσεων μπορεί να εκδηλωθεί με πονοκεφάλους, ταχυκαρδίες, διαταραχές ύπνου, σωματική ένταση, αρνητικές σκέψεις, εκνευρισμό, δυσκολία συγκέντρωσης ή ακόμη και απόσυρση και αποφυγή.

Όταν τα συμπτώματα γίνονται έντονα και επηρεάζουν τη λειτουργικότητα ή την καθημερινότητα του παιδιού, οι γονείς καλούνται να αναζητήσουν έγκαιρα βοήθεια από ειδικούς ψυχικής υγείας.

Η Γραμμή 11525 του οργανισμού Μαζί για το Παιδί παρέχει δωρεάν συμβουλευτική υποστήριξη σε γονείς και εφήβους, λειτουργώντας καθημερινές από τις 09:00 έως τις 19:00.

Διαβάστε επίσης: Ψυχική υγεία και AI: Το ChatGPT εντοπίζει κρίσεις σε πάνω από 1 εκατ. χρήστες