Στην Ολομέλεια της Βουλής των Ελλήνων εισάγεται αύριο, Τρίτη 19 Μαΐου, προς ψήφιση το νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης με τίτλο «Αναμόρφωση του Κληρονομικού Δικαίου και άλλες διατάξεις», το οποίο σηματοδοτεί εκτεταμένη αναθεώρηση κρίσιμων διατάξεων του Αστικού Δικαίου.
Η αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή εισηγείται την ψήφισή του κατά πλειοψηφία, με θετική στάση από τη Νέα Δημοκρατία, αρνητική από το ΚΚΕ και τη Νέα Αριστερά, ενώ επιφυλάξεις διατυπώθηκαν από ΠΑΣΟΚ–ΚΙΝΑΛ, ΣΥΡΙΖΑ–ΠΣ, Ελληνική Λύση, Νίκη και Πλεύση Ελευθερίας.
Κεντρικός στόχος: εκσυγχρονισμός του Κληρονομικού Δικαίου
Όπως ανέφερε στην Επιτροπή ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Ιωάννης Μπούγας, πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις του Αστικού Δικαίου των τελευταίων δεκαετιών, με στόχο την προσαρμογή του θεσμικού πλαισίου στις σύγχρονες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες.
Η κυβερνητική παρέμβαση στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες:
ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου
απλούστευση και επιτάχυνση κληρονομικών διαδικασιών
προσαρμογή του δικαίου στις σύγχρονες μορφές οικογένειας και περιουσιακών σχέσεων
Διαθήκες και δικαστικές αμφισβητήσεις
Κεντρικό σημείο της μεταρρύθμισης αποτελεί η αντιμετώπιση των χρόνιων προβλημάτων που σχετίζονται με τις ιδιόγραφες διαθήκες και τις συχνές δικαστικές αμφισβητήσεις ως προς τη γνησιότητά τους.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Δικαιοσύνης, στόχος είναι:
περιορισμός των ενστάσεων εγκυρότητας
μείωση των πολυετών δικαστικών διαφορών
ενίσχυση της βεβαιότητας ως προς τη βούληση του διαθέτη
Νόμιμη μοίρα: διατηρείται ο θεσμός – αλλαγή στη λειτουργία
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον θεσμό της νόμιμης μοίρας, ο οποίος, όπως τονίζεται, δεν καταργείται αλλά προσαρμόζεται.
Ο υφυπουργός σημείωσε ότι η μεταρρύθμιση επιχειρεί ισορροπία μεταξύ:
προστασίας στενών συγγενών
ελευθερίας διάθεσης περιουσίας από τον διαθέτη
Σημαντική αλλαγή αποτελεί η μετατροπή της νόμιμης μοίρας σε χρηματική αξίωση, ρύθμιση που στοχεύει στη μείωση της κατακερματισμένης κληρονομικής διανομής και των δικαστικών αντιδικιών.
Κληρονομικές συμβάσεις και φορολογικό πλαίσιο
Για πρώτη φορά εισάγεται θεσμικά η δυνατότητα σύναψης κληρονομικών συμβάσεων, ενώ το φορολογικό πλαίσιο δεν εντάσσεται στο παρόν νομοσχέδιο.
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης διευκρινίζει ότι οι φορολογικές ρυθμίσεις θα ακολουθήσουν από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών πριν την έναρξη ισχύος του νόμου, η οποία τοποθετείται στις 16 Σεπτεμβρίου 2026.
Κληρονομικά χρέη και αποποιήσεις
Ένα από τα βασικά προβλήματα που επιχειρεί να αντιμετωπίσει το νέο πλαίσιο είναι η μαζική αποποίηση κληρονομιών λόγω χρεών.
Οι νέες ρυθμίσεις προβλέπουν:
ενισχυμένη ενημέρωση των κληρονόμων
μεγαλύτερη προστασία από απρόβλεπτες υποχρεώσεις
σαφέστερη διάκριση κληρονομιαίας και ατομικής περιουσίας
Πολιτικό πλαίσιο και επόμενα βήματα
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η μεταρρύθμιση προέκυψε έπειτα από εκτενή διαβούλευση με δικαστές, δικηγόρους, συμβολαιογράφους και επιστημονικούς φορείς, ενώ ενσωματώθηκαν επιμέρους παρατηρήσεις της δημόσιας διαβούλευσης.
Παράλληλα, το Υπουργείο Δικαιοσύνης προανήγγειλε ότι επίκειται και τροπολογία για την επίσπευση διαδικασιών που αφορούν αξιόποινες πράξεις βουλευτών, χωρίς ωστόσο να έχει δοθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα κατάθεσης.
Μ.Η.Τ. 242183