Ενεργειακή κρίση: Πόσο κοστίζουν τα μέτρα στήριξης και τι ζητούν οι Βρυξέλλες από την Ελλάδα

Ελλάδα: Δεύτερο μεγαλύτερο πακέτο στήριξης στην ΕΕ για την ενέργεια – Πίεση από τις Βρυξέλλες για πιο στοχευμένα μέτρα

Στη δεύτερη θέση μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις απέναντι στην ενεργειακή κρίση κατατάσσεται η Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η Κομισιόν, στις εαρινές οικονομικές προβλέψεις της, υπολογίζει ότι το ελληνικό πακέτο μέτρων θα φτάσει έως το τέλος του έτους περίπου στο 0,55% του ΑΕΠ, δηλαδή κοντά στα 1,3 δισ. ευρώ, εφόσον οι παρεμβάσεις παραμείνουν ενεργές μέχρι το τέλος του 2026.

Μεγαλύτερο πακέτο στήριξης εφαρμόζει μόνο η Ισπανία, ενώ οι υπόλοιπες χώρες της ΕΕ κινούνται αισθητά χαμηλότερα. Ακόμη και κράτη που προχώρησαν σε παρεμβάσεις, όπως η Σλοβενία, η Σουηδία, η Πολωνία και η Κύπρος, δεν ξεπερνούν συνολικά το 0,3% του ΑΕΠ.

Η Ελλάδα, σύμφωνα με την Επιτροπή, ενεργοποίησε κυρίως μέτρα περιορισμού του ενεργειακού κόστους μέσω επιδότησης καυσίμων, μεταφορών και αγροτικών εισροών. Σε αυτά περιλαμβάνονται η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης, το Fuel Pass, οι επιδοτήσεις στα λιπάσματα και η στήριξη των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνει τη μεγάλη πίεση που δέχονται τα δημόσια οικονομικά σε όλη την Ευρώπη, καθώς οι περισσότερες κυβερνήσεις εμφανίζονται ιδιαίτερα συγκρατημένες απέναντι σε νέες δημοσιονομικές παρεμβάσεις.

Η Κομισιόν βλέπει «αδύναμο σημείο» στα οριζόντια μέτρα

Παρά τη θετική αποτίμηση για το μέγεθος της στήριξης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκφράζει σαφείς επιφυλάξεις για τη δομή των μέτρων που εφαρμόζονται όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά συνολικά στην Ευρώπη. Σύμφωνα με την έκθεση, περίπου τα τρία τέταρτα των παρεμβάσεων δεν θεωρούνται επαρκώς στοχευμένα προς τα οικονομικά πιο ευάλωτα νοικοκυριά και τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις, παρά τις σχετικές κατευθύνσεις που είχαν συμφωνηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι μεγάλο μέρος των μέτρων δεν ενθαρρύνει την εξοικονόμηση ενέργειας, καθώς βασίζεται κυρίως σε οριζόντιες επιδοτήσεις καυσίμων και μειώσεις φόρων. Περίπου τα δύο τρίτα των ευρωπαϊκών παρεμβάσεων αφορούν επιδοτήσεις στην κατανάλωση καυσίμων, φορολογικές μειώσεις και γενικευμένες ενισχύσεις προς επιχειρήσεις, ενώ μόνο το ένα τρίτο αφορά άμεσες εισοδηματικές ενισχύσεις.

Η Κομισιόν θεωρεί ότι αυτό το μοντέλο ενδέχεται να αυξήσει το δημοσιονομικό κόστος χωρίς να προστατεύει αποτελεσματικά όσους πλήττονται περισσότερο από την ενεργειακή ακρίβεια.

Πίεση για αλλαγές στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας

Πέρα από τις εθνικές επιδοτήσεις, οι Βρυξέλλες αυξάνουν την πίεση προς τα κράτη-μέλη για την προώθηση θεσμικών παρεμβάσεων στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας. Η Επιτροπή ζητά επιτάχυνση των αλλαγών που αφορούν τη μείωση των τελών μεταφοράς ενέργειας, την εναρμόνιση των κανονισμών μεταξύ των κρατών και τον περιορισμό της γραφειοκρατίας που αυξάνει το συνολικό ενεργειακό κόστος στην Ευρώπη.

Στόχος είναι να ενισχυθεί η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς ενέργειας και να προχωρήσουν οι απαραίτητες επενδύσεις σε δίκτυα και υποδομές έως το τέλος του έτους. Στην πράξη, η Κομισιόν επιχειρεί να μεταφέρει το βάρος από τα ακριβά και δημοσιονομικά δύσκολα πακέτα επιδοτήσεων προς πιο μόνιμες διαρθρωτικές λύσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να μειώσουν συνολικά το ενεργειακό κόστος στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Για την Ελλάδα, το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο, καθώς η κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων και στη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας, σε ένα περιβάλλον όπου οι τιμές ενέργειας και τα γεωπολιτικά ρίσκα παραμένουν υψηλά.

Διαβάστε επίσης: Οι εαρινές προβλέψεις της Κομισιόν για την Ελλάδα, την Ευρωζώνη και την ΕΕ