Καθαρισμός οικοπέδων: Έως 15 Ιουνίου και αυστηροποίηση ελέγχων
Σε πιο αυστηρό καθεστώς μπαίνει από φέτος η υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδων, με στόχο να περιοριστεί ο κίνδυνος πυρκαγιών ενόψει της αντιπυρικής περιόδου και να πάψει το φαινόμενο των «αυθαίρετων» καθαρισμών χωρίς δήλωση, χωρίς απόδειξη και χωρίς σαφές πλαίσιο ευθύνης.
Το βασικό μήνυμα που εκπέμπει το νέο πλαίσιο είναι ότι δεν αρκεί πλέον ο ιδιοκτήτης να ισχυριστεί ότι «καθάρισε». Οφείλει να καθαρίσει πλήρως, μέσα σε καθορισμένο χρονικό διάστημα, να υποβάλει δήλωση εμπρόθεσμα και να μπορεί να τεκμηριώσει ότι η παρέμβαση ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις που προβλέπει η Πυροσβεστική Διάταξη του 2024. Η αυστηροποίηση αυτή αποτυπώνεται όχι μόνο στις προθεσμίες, αλλά και στο νέο πλαίσιο προστίμων, που αποκτά μεγαλύτερη κλιμάκωση και στοχεύει πλέον πιο «χειρουργικά» τις παραβάσεις.
Καθαρισμός εντός διμήνου: Έως 31 Μαΐου
Από το 2025 ο καθαρισμός οικοπέδων γίνεται με συγκεκριμένο χρονικό «παράθυρο» που δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών. Η υποχρέωση καθαρισμού πρέπει να ολοκληρώνεται εντός δύο μηνών, από 1η Απριλίου έως 31 Μαΐου, ενώ παράταση μπορεί να δοθεί μόνο εφόσον υπάρξει υπουργική απόφαση.
Πρόκειται για αλλαγή ουσίας, καθώς μέχρι σήμερα πολλοί ιδιοκτήτες προχωρούσαν σε καθαρισμούς χωρίς σαφές πλαίσιο χρόνου, με αποτέλεσμα ορισμένα ακίνητα να παραμένουν επιβαρυμένα ή να καθαρίζονται καθυστερημένα, όταν ήδη το θερμικό φορτίο της περιόδου έχει αυξηθεί και ο κίνδυνος πυρκαγιάς γίνεται μεγαλύτερος.
Το ζητούμενο είναι πλέον ο καθαρισμός να μην γίνεται «όποτε βολεύει», αλλά πριν το καλοκαίρι, σε φάση που η αποψίλωση της βλάστησης μπορεί να λειτουργήσει προληπτικά.
Δήλωση καθαρισμού: Καταληκτική ημερομηνία η 15η Ιουνίου
Μαζί με το δίμηνο καθαρισμού, αλλάζει και η λογική της δήλωσης. Μέχρι σήμερα, η δήλωση καθαρισμού λειτουργούσε συχνά συμπληρωματικά, χωρίς σαφές και αυστηρό καταληκτικό όριο, κάτι που επέτρεπε «γκρίζες ζώνες» στον έλεγχο και στην απόδοση ευθύνης.
Πλέον, προβλέπεται ρητά ότι η δήλωση καθαρισμού πρέπει να υποβληθεί έως τις 15 Ιουνίου κάθε έτους. Ωστόσο, η ΠΟΜΙΔΑ επισημαίνει ότι το χρονικό αυτό σημείο δεν ανταποκρίνεται πάντα στις πραγματικές συνθήκες, ειδικά σε περιοχές όπου οι εργασίες καθυστερούν λόγω φόρτου συνεργείων ή λόγω δυσκολιών στην αποκομιδή των υπολειμμάτων. Για τον λόγο αυτό, η Ομοσπονδία ζητά η προθεσμία να μετατεθεί έως τις 30 Ιουνίου, ώστε να συμβαδίζει με την πραγματική δυνατότητα ολοκλήρωσης εργασιών και απομάκρυνσης των προϊόντων καθαρισμού.
Σημειώνεται ότι ο χώρος πρέπει να διατηρείται καθαρός μέχρι το τέλος της αντιπυρικής περιόδου στις 31 Οκτωβρίου.
Τα πρόστιμα αλλάζουν: Αυξήσεις για μη καθαρισμό, εξορθολογισμός για μη δήλωση
Στο πιο ευαίσθητο κομμάτι, αυτό των οικονομικών κυρώσεων, το νέο πλαίσιο φέρνει δύο ταυτόχρονες τάσεις: μεγαλύτερη αυστηρότητα για τη βασική παράβαση, αλλά πιο λογική προσέγγιση για τα διαδικαστικά λάθη.
Μέχρι σήμερα, το πρόστιμο για μη καθαρισμό οικοπέδου υπολογιζόταν σε 0,50 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ. Από το 2026 όμως προβλέπεται αυστηροποίηση, καθώς το πρόστιμο διπλασιάζεται και διαμορφώνεται στο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, διατηρώντας το ελάχιστο ποσό.
Η αύξηση αυτή μεταφράζεται σε αισθητά μεγαλύτερο κόστος για μεσαία και μεγάλα ακίνητα, ιδίως σε περιοχές με αυξημένη επικινδυνότητα πυρκαγιάς ή κοντά σε δασικές εκτάσεις. Το μήνυμα είναι ότι η αμέλεια δεν θα αντιμετωπίζεται πλέον ως μια απλή διοικητική παράλειψη, αλλά ως παράγοντας κινδύνου για το σύνολο της κοινότητας.
Την ίδια στιγμή, σημαντικές αλλαγές έρχονται στο καθεστώς για τη μη υποβολή δήλωσης καθαρισμού. Το πρόστιμο που μέχρι σήμερα μπορούσε να φτάσει έως και τα 1.000 ευρώ μειώνεται και διαφοροποιείται ανάλογα με την πραγματική κατάσταση του οικοπέδου.
Υποχρέωση καθαρισμού δεν έχει μόνο ο ιδιοκτήτης αλλά ο νομέας, ή ο επικαρπωτής ή ο μισθωτής του ακινήτου. Αυτό που δεν διευκρινίζεται είναι ποιος θα φέρει την ευθύνη έναντι του νόμου.
Οι παραβάτες τιμωρούνται με πρόστιμο 100 ευρώ αν δεν δηλώσουν τον καθαρισμό στην πλατφόρμα. Αν ούτε έχουν καθαρίσει το οικόπεδο, ούτε το έχουν δηλώσει, το πρόστιμο γίνεται 500 ευρώ μόνο για τη μη δήλωση.
Διευκρινίζεται ότι η ψευδής δήλωση είναι ποινικό αδίκημα που τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών και πρόστιμο 5.000 ευρώ.
Αν κάποιος δεν καθαρίσει το οικόπεδο, τότε του επιβάλλεται πρόστιμο από τον δήμο ή την πυροσβεστική υπηρεσία, ύψους 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο με ελάχιστο όριο τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ.
Παράλληλα γίνεται αυτεπάγγελτος καθαρισμός του οικοπέδου από τον δήμο.
Νέες πρακτικές πρόληψης πυρκαγιών
Στο πλαίσιο της ενίσχυσης των προληπτικών μέτρων, το υπουργείο προωθεί και νέες πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη σε χώρες με μεγάλη εμπειρία στην αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Αυστραλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία.
Ένα από τα βασικά εργαλεία που εξετάζονται είναι η «προδιαγεγραμμένη καύση», δηλαδή η ελεγχόμενη καύση χαμηλής βλάστησης σε συγκεκριμένες περιοχές κατά τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο, με στόχο τη μείωση της καύσιμης ύλης πριν την έναρξη της θερινής περιόδου.
Το μέτρο εφαρμόζεται με τη συνεργασία ειδικών, δασολόγων και επιστημονικών φορέων και υποστηρίζεται από οργανισμούς όπως η WWF, καθώς και από πανεπιστημιακά ιδρύματα, μεταξύ των οποίων το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Παράλληλα, στο νέο νομοσχέδιο προβλέπεται και η εφαρμογή της «ελεγχόμενης βόσκησης», μέσω της οποίας δήμοι και περιφέρειες θα μπορούν να παραχωρούν εκτάσεις σε κτηνοτρόφους, ώστε τα ζώα να μειώνουν φυσικά τη χαμηλή βλάστηση που αποτελεί καύσιμη ύλη για τις πυρκαγιές.
Το στοίχημα της φετινής χρονιάς: Εφαρμογή στην πράξη, όχι μόνο στα χαρτιά
Η αυστηροποίηση των κανόνων για τα ακαθάριστα οικόπεδα δείχνει ότι η Πολιτεία επιχειρεί να μετατρέψει την πρόληψη από «ευχή» σε πραγματικό μηχανισμό. Όμως η αποτελεσματικότητα δεν θα κριθεί μόνο από το ύψος των προστίμων ή από τις ημερομηνίες.
Θα κριθεί από το αν θα υπάρξει σαφής εφαρμογή, κοινά κριτήρια ελέγχου, δυνατότητα συμμόρφωσης για όλους και λειτουργική συνεργασία με τους δήμους στο πιο κρίσιμο σημείο: στην αποκομιδή των υπολειμμάτων. Γιατί στην αντιπυρική προστασία δεν αρκεί να δηλώνεις ότι καθάρισες. Πρέπει να έχεις καθαρίσει πραγματικά.
Καθαρισμός οικοπέδων 2025: Πρόστιμα έως 1.000 ευρώ για όσους δεν δηλώσουν
Μ.Η.Τ. 242183