Το σπίτι της Σοφίας Βέμπο: Το διαμέρισμα-σύμβολο που κρατά ζωντανή μια ολόκληρη εποχή της Ελλάδας – Πως είναι σήμερα
Στη συμβολή των οδών Στουρνάρη και Πατησίων, απέναντι από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, ένα διαμέρισμα ιστορικής πολυκατοικίας εξακολουθεί να κουβαλά μέχρι σήμερα το αποτύπωμα δύο εμβληματικών μορφών του ελληνικού πολιτισμού. Το σπίτι της Σοφίας Βέμπο και του Μίμη Τραϊφόρου.
Πίσω από τους τοίχους του διαμερίσματος όπου έζησαν για σχεδόν τρεις δεκαετίες, διασώζεται ακόμη μια ολόκληρη εποχή της ελληνικής καλλιτεχνικής και κοινωνικής ιστορίας. Ένας χώρος που δεν αποτέλεσε απλώς κατοικία, αλλά σημείο δημιουργίας, προσφοράς και αντίστασης.
Ο σημερινός κάτοικος του σπιτιού, Τάκης Δόξας – Λαμπρινόπουλος, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, περιγράφει τη βαθιά συναισθηματική σχέση που έχει αποκτήσει η οικογένειά του με τον χώρο.
Όπως σημειώνει, το σπίτι λειτουργεί πλέον και ως ζωντανό σημείο ιστορικής μνήμης, καθώς το επισκέπτονται συχνά σχολεία, με μαθητές να γνωρίζουν από κοντά το περιβάλλον όπου έζησε η «τραγουδίστρια της Νίκης».
«Όλοι οι τοίχοι ήταν γεμάτοι Ελλάδα»
Ο ανιψιός και βιογράφος του ζεύγους, Βασίλης Τραϊφόρος, θυμάται ένα σπίτι ασφυκτικά γεμάτο από εικόνες, βραβεία, κορνίζες και θεατρικά αναμνηστικά που αφηγούνταν την ιστορία μιας ολόκληρης γενιάς καλλιτεχνών.
Το μεγάλο σαλόνι με θέα στην Πατησίων, το γραφείο του Μίμη Τραϊφόρου και οι τοίχοι καλυμμένοι με φωτογραφίες και τιμητικές διακρίσεις συνέθεταν, όπως περιγράφει, ένα ζωντανό μουσείο του ελληνικού θεάτρου και τραγουδιού.
Πέρα όμως από τη δημόσια εικόνα της μεγάλης ερμηνεύτριας, οι προσωπικές μαρτυρίες αναδεικνύουν και μια καθημερινότητα γεμάτη απλότητα και ανθρώπινη ζεστασιά. Οι μυρωδιές από την κουζίνα, η χαρακτηριστική κολόνια λεμόνι του Μίμη Τραϊφόρου και η πούδρα της Βέμπο παραμένουν βαθιά χαραγμένες στις αναμνήσεις όσων έζησαν τον χώρο.
Η ίδια η Σοφία Βέμπο, παρά τη μεγάλη επιτυχία και τη δημόσια αναγνώριση, δεν απέκτησε ποτέ σημαντική προσωπική περιουσία. Σύμφωνα με τις αφηγήσεις της οικογένειας, τόσο η ίδια όσο και ο Μίμης Τραϊφόρος ξόδευαν μεγάλο μέρος των χρημάτων τους βοηθώντας ανθρώπους που είχαν ανάγκη.
Η νύχτα του Πολυτεχνείου και το σπίτι που έγινε καταφύγιο
Το διαμέρισμα απέκτησε ξεχωριστή θέση και στη σύγχρονη πολιτική ιστορία της χώρας κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Πολυτεχνείου το 1973.
Σύμφωνα με τις μαρτυρίες που διασώζονται, η Σοφία Βέμπο προστάτευσε εκείνη τη νύχτα φοιτητές και τραυματίες μέσα σε ειδικά διαμορφωμένο δωμάτιο του σπιτιού, το οποίο είχε καλυφθεί πίσω από ενιαία ταπετσαρία ώστε να μη γίνεται αντιληπτό από τους ελέγχους της Ασφάλειας.
Οι αφηγήσεις για εκείνη τη βραδιά ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο τον συμβολικό χαρακτήρα της κατοικίας, που από χώρος τέχνης μετατράπηκε σε καταφύγιο αντίστασης απέναντι στη χούντα.
Σήμερα, στην είσοδο της πολυκατοικίας υπάρχει μαρμάρινη επιγραφή που υπενθυμίζει στους περαστικούς ότι εκεί έζησε και πέθανε η Σοφία Βέμπο, διατηρώντας ζωντανή τη μνήμη μιας προσωπικότητας που ταυτίστηκε όσο λίγες με τη νεότερη ελληνική ιστορία.
Το ίδιο σπίτι ενέπνευσε και το έργο «Στουρνάρα 288» του Μίμη Τραϊφόρου, μετατρέποντας τη συγκεκριμένη διεύθυνση σε σημείο αναφοράς όχι μόνο για την καλλιτεχνική Αθήνα, αλλά και για τη συλλογική μνήμη της χώρας.
Μ.Η.Τ. 242183