Το προσχέδιο μνημονίου κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν περιλαμβάνει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, σταδιακή άρση των κυρώσεων, αποδέσμευση 25 δισ. δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων και ένα πλαίσιο διαπραγματεύσεων 60 ημερών για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος αποκάλυψε στο Reuters τις βασικές πρόνοιες του σχεδίου Μνημονίου Κατανόησης (MoU) που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, το κείμενο λειτουργεί ως μεταβατικό πλαίσιο για μια ευρύτερη συμφωνία που θα καλύπτει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τις αμερικανικές κυρώσεις, τις εξαγωγές πετρελαίου και τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο.
Η οριστική συμφωνία αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο εντατικών διαπραγματεύσεων κατά τη διάρκεια μιας περιόδου 60 ημερών από την υπογραφή του μνημονίου.
Άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και άρση ναυτικών περιορισμών
Στο σκέλος της ναυσιπλοΐας, το Ιράν δεσμεύεται να επαναφέρει πλήρως τη διέλευση εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους παγκοσμίως, μέσω του οποίου διακινείται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Σε αντάλλαγμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν να τερματίσουν τους περιορισμούς που επηρεάζουν τη λειτουργία των ιρανικών λιμένων. Η διαδικασία άρσης των ναυτικών μέτρων προβλέπεται να ξεκινήσει αμέσως μετά την υπογραφή του MoU και να ολοκληρωθεί εντός 30 ημερών.
Κυρώσεις, πετρέλαιο και αποδέσμευση 25 δισ. δολαρίων
Το οικονομικό σκέλος του προσχεδίου περιλαμβάνει σημαντικές παραχωρήσεις από την αμερικανική πλευρά.
Σύμφωνα με τις ιρανικές πηγές:
Οι ΗΠΑ δεσμεύονται να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
Μετά την επίτευξη τελικής συμφωνίας, προβλέπεται σταδιακή άρση των αμερικανικών και διεθνών κυρώσεων βάσει προκαθορισμένου χρονοδιαγράμματος.
Η Ουάσιγκτον θα εκδώσει ειδικές εξαιρέσεις (oil sanctions waivers) που θα επιτρέψουν στο Ιράν να επανεκκινήσει τις εξαγωγές πετρελαίου και να έχει πρόσβαση στα σχετικά έσοδα.
Προβλέπεται αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων ύψους 25 δισ. δολαρίων μέσω άμεσων μεταφορών κεφαλαίων, περιφερειακών χρηματοδοτικών μηχανισμών και πιστωτικών γραμμών.
Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι περιφερειακοί τους εταίροι αναλαμβάνουν να καταρτίσουν σχέδιο οικονομικής ανασυγκρότησης και επενδυτικής ανάπτυξης για το Ιράν, το οποίο θα αποτελέσει αντικείμενο ξεχωριστής διαπραγμάτευσης εντός της μεταβατικής περιόδου των 60 ημερών.
Πυρηνικό πρόγραμμα: Πάγωμα δραστηριοτήτων και νέες διαπραγματεύσεις
Στο πυρηνικό πεδίο, το Ιράν επαναβεβαιώνει ότι δεν προτίθεται να κατασκευάσει ή να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Μέχρι την επίτευξη οριστικής συμφωνίας:
Η Τεχεράνη θα διατηρήσει το σημερινό καθεστώς λειτουργίας του πυρηνικού της προγράμματος.
Δεν θα προχωρήσει σε περαιτέρω εμπλουτισμό ουρανίου πέραν των υφιστάμενων επιπέδων.
Δεν θα επεκτείνει τις πυρηνικές της εγκαταστάσεις ή τις σχετικές υποδομές.
Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ εμφανίζονται διατεθειμένες να επιτρέψουν στο Ιράν να διαχειριστεί τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου μέσω διαδικασίας αραίωσης (downblending) εντός της ιρανικής επικράτειας, στο πλαίσιο μιας μελλοντικής συνολικής συμφωνίας.
Το καθεστώς εμπλουτισμού ουρανίου, τα επιτρεπόμενα επίπεδα πυρηνικής δραστηριότητας, οι μηχανισμοί επιτήρησης και η διαχείριση των στρατηγικών αποθεμάτων ουρανίου θα αποτελέσουν τον βασικό πυρήνα των διαπραγματεύσεων που θα ακολουθήσουν την υπογραφή του μνημονίου.
Στρατηγική σημασία του MoU
Εφόσον επιβεβαιωθούν οι πληροφορίες της Τεχεράνης, το προτεινόμενο MoU συνιστά το πιο εκτεταμένο πλαίσιο αποκλιμάκωσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν μετά την κατάρρευση της πυρηνικής συμφωνίας του 2015. Η συμφωνία συνδέει άμεσα την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, την επανένταξη του Ιράν στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και τη μακροπρόθεσμη διευθέτηση του πυρηνικού ζητήματος, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για μια ευρύτερη γεωπολιτική εξομάλυνση στη Μέση Ανατολή.
Το Ιράν δεν έχει λάβει ακόμη την τελική απόφαση για τη συμφωνία
Μ.Η.Τ. 242183