Online αγορές: Νέα δικαιώματα για καταναλωτές και τέλος στα εμπόδια ακύρωσης των e-shops

Ευκολότερη γίνεται πλέον η ακύρωση online αγορών με υποχρεωτικό κουμπί υπαναχώρησης στα e-shops – Τι αλλάζει για τους καταναλωτές

Σημαντικές αλλαγές στις ηλεκτρονικές αγορές, στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και στα δικαιώματα των καταναλωτών φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης, το οποίο ενσωματώνει σειρά ευρωπαϊκών οδηγιών και επιχειρεί να βάλει τέλος σε πρακτικές που δυσκόλευαν την ακύρωση παραγγελιών ή την υπαναχώρηση από συμβάσεις που συνάπτονται μέσω διαδικτύου.

Η σημαντικότερη παρέμβαση αφορά τη δημιουργία ενός απλού και άμεσα προσβάσιμου μηχανισμού ακύρωσης αγορών από απόσταση. Για πρώτη φορά, τα ηλεκτρονικά καταστήματα θα υποχρεώνονται να διαθέτουν εμφανές και λειτουργικό κουμπί υπαναχώρησης, επιτρέποντας στον καταναλωτή να αποχωρεί από τη σύμβαση με την ίδια ευκολία που πραγματοποίησε την αγορά.

Η νέα ρύθμιση έρχεται να αντιμετωπίσει ένα από τα συχνότερα παράπονα των καταναλωτών στην ψηφιακή οικονομία: τις πολύπλοκες διαδικασίες επιστροφών, τα δυσνόητα βήματα ακύρωσης και τα εμπόδια που συχνά συναντούσαν όσοι επιθυμούσαν να ασκήσουν τα νόμιμα δικαιώματά τους.

Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, κάθε επιχείρηση που πραγματοποιεί πωλήσεις μέσω διαδικτύου θα πρέπει να διαθέτει σαφή επιλογή με ένδειξη τύπου «Πατήστε εδώ για υπαναχώρηση» ή άλλη ισοδύναμη και απολύτως κατανοητή διατύπωση. Η λειτουργία αυτή θα πρέπει να είναι μόνιμα διαθέσιμη, εύκολα προσβάσιμη και ευδιάκριτη σε κάθε χρήστη.

Μέσω αυτής της διαδικασίας ο καταναλωτής θα μπορεί να αποστέλλει ηλεκτρονικά τη δήλωση υπαναχώρησης, ενημερώνοντας άμεσα τον προμηθευτή για την απόφασή του να ακυρώσει τη συναλλαγή.

Ωστόσο, το νέο δικαίωμα δεν καλύπτει όλες τις περιπτώσεις. Εξαιρούνται οι αγορές άμεσης κατανάλωσης ή χρήσης, όπως παραγγελίες μέσω ηλεκτρονικών σούπερ μάρκετ, υπηρεσίες μετακίνησης μέσω εφαρμογών ταξί και γενικότερα συναλλαγές μικρής αξίας κάτω των 30 ευρώ.

Ακύρωση δανείων, πιστωτικών καρτών και ασφαλιστηρίων χωρίς αιτιολογία

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν οι αλλαγές στις συμβάσεις χρηματοοικονομικών υπηρεσιών που συνάπτονται εξ αποστάσεως.

Το νέο πλαίσιο ενισχύει σημαντικά τη θέση του καταναλωτή απέναντι σε τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες και παρόχους χρηματοοικονομικών προϊόντων, παρέχοντας μεγαλύτερη ευελιξία και χρόνο επανεξέτασης των αποφάσεών του.

Για συμβάσεις όπως η έκδοση πιστωτικής κάρτας, η λήψη καταναλωτικού δανείου ή η σύναψη ασφαλιστικής κάλυψης μέσω διαδικτύου, ο καταναλωτής αποκτά δικαίωμα υπαναχώρησης εντός 14 ημερολογιακών ημερών χωρίς καμία οικονομική κύρωση και χωρίς υποχρέωση αιτιολόγησης της απόφασής του.

Ακόμη μεγαλύτερη προστασία προβλέπεται για τα ατομικά συνταξιοδοτικά προϊόντα, όπου η προθεσμία υπαναχώρησης διπλασιάζεται και φθάνει τις 30 ημερολογιακές ημέρες.

Η ρύθμιση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική καθώς οι ηλεκτρονικές πωλήσεις χρηματοοικονομικών υπηρεσιών αυξάνονται με ταχύ ρυθμό τα τελευταία χρόνια, δημιουργώντας νέες ανάγκες προστασίας απέναντι σε σύνθετα προϊόντα που συχνά δεν γίνονται πλήρως κατανοητά από τον καταναλωτή κατά τη στιγμή της αγοράς.

«Δικαίωμα στην επισκευή» και πόλεμος στο greenwashing

Πέρα από τις ηλεκτρονικές αγορές, το νομοσχέδιο εισάγει δύο ακόμη σημαντικές μεταρρυθμίσεις που συνδέονται με την καθημερινότητα των καταναλωτών αλλά και τη λειτουργία της αγοράς.

Η πρώτη αφορά το λεγόμενο «δικαίωμα στην επισκευή», μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία που φιλοδοξεί να περιορίσει τη λογική της εύκολης αντικατάστασης προϊόντων και να ενισχύσει τη διάρκεια ζωής τους.

Οι καταναλωτές θα ενημερώνονται πλέον υποχρεωτικά για το δικαίωμά τους να επιλέγουν επισκευή αντί αντικατάστασης, ενώ οι επιχειρήσεις θα πρέπει να παρέχουν σαφείς πληροφορίες σχετικά με τις διαθέσιμες λύσεις αποκατάστασης βλαβών.

Το μέτρο αφορά μια ευρεία γκάμα προϊόντων, όπως πλυντήρια, ψυγεία, στεγνωτήρια, τηλεοράσεις, ηλεκτρικές σκούπες, κινητά τηλέφωνα, tablets, ηλεκτρονικούς υπολογιστές και εξοπλισμό αποθήκευσης δεδομένων.

Στο επόμενο στάδιο προβλέπεται η δημιουργία ειδικών ευρωπαϊκών και εθνικών ψηφιακών πλατφορμών μέσω των οποίων οι πολίτες θα μπορούν να εντοπίζουν πιστοποιημένους επισκευαστές και να συγκρίνουν διαθέσιμες υπηρεσίες. Η ευρωπαϊκή πλατφόρμα αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2027.

Παράλληλα, το νομοσχέδιο ανοίγει μέτωπο απέναντι στο φαινόμενο του «greenwashing», δηλαδή στις περιπτώσεις όπου επιχειρήσεις χρησιμοποιούν αβάσιμους ή παραπλανητικούς περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς για να επηρεάσουν τις αγοραστικές αποφάσεις των καταναλωτών.

Με την ενσωμάτωση της νέας ευρωπαϊκής οδηγίας, οι ψευδείς περιβαλλοντικές διαβεβαιώσεις θα θεωρούνται πλέον αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και θα υπόκεινται σε κυρώσεις.

Διαβάστε επίσης: «Καμπάνα» €295.898 από την Αρχή Ελέγχου της Αγοράς για αισχροκέρδεια, ψεύτικες εκπτώσεις και απομιμήσεις