Έντονη δυσαρέσκεια στο Ισραήλ για τη συμφωνία Τραμπ-Ιράν. Το Axios αποκαλύπτει την πίεση που δέχεται ο Νετανιάχου
Στο Τελ Αβίβ μπορεί να αποφεύγουν τις δημόσιες εκρήξεις, όμως πίσω από τις κλειστές πόρτες η οργή ξεχειλίζει. Η συμφωνία που υπέγραψαν οι Ηνωμένες Πολιτείες με το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει πολιτικό και στρατηγικό πονοκέφαλο στον Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος βλέπει έναν από τους βασικότερους πυλώνες της πολιτικής του να καταρρέει.
Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του Axios, υψηλόβαθμοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι χαρακτηρίζουν τη συμφωνία που προώθησε ο Ντόναλντ Τραμπ ως μια εξέλιξη με σοβαρές αρνητικές συνέπειες για τα ισραηλινά συμφέροντα, εκτιμώντας ότι η Τεχεράνη βγαίνει από τη σύγκρουση πολύ πιο ισχυρή από όσο υπολόγιζε η ισραηλινή ηγεσία.
Η εικόνα αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το αφήγημα της «ολικής νίκης» που είχε καλλιεργήσει ο Νετανιάχου κατά τη διάρκεια της πολεμικής αναμέτρησης, επενδύοντας πολιτικά στη στρατιωτική πίεση προς το Ιράν και τους συμμάχους του.
Ο πόλεμος τελείωσε, αλλά όχι όπως ήθελε το Ισραήλ
Η μεγαλύτερη δυσκολία για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό δεν είναι μόνο η ίδια η συμφωνία. Είναι το γεγονός ότι η σύγκρουση έληξε με όρους που δεν ανταποκρίνονται στους στόχους που είχε θέσει η κυβέρνησή του.
Παρά τις μαζικές στρατιωτικές επιχειρήσεις και την αμερικανική εμπλοκή, το ιρανικό καθεστώς παρέμεινε όρθιο. Οι κρατικοί θεσμοί δεν κατέρρευσαν, το πολιτικό σύστημα της Ισλαμικής Δημοκρατίας διατηρήθηκε και η Τεχεράνη κατάφερε να φτάσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων χωρίς να εμφανίζεται ηττημένη.
Για πολλούς αναλυτές στο Ισραήλ, η εικόνα αυτή συνιστά στρατηγική αποτυχία, καθώς όχι μόνο δεν εξουδετερώθηκε ο βασικός περιφερειακός αντίπαλος της χώρας, αλλά δημιουργούνται πλέον οι προϋποθέσεις για σταδιακή οικονομική και διπλωματική επανενσωμάτωση του Ιράν στο διεθνές σύστημα.
Ένα ακόμη πρόβλημα για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό είναι η διεθνής απομόνωση που διαφαίνεται γύρω από τη θέση του. Σύμφωνα με το Axios, ακόμη και χώρες του Κόλπου που στο παρελθόν διατηρούσαν σκληρή στάση απέναντι στην Τεχεράνη εμφανίζονται πλέον πρόθυμες να στηρίξουν την αποκλιμάκωση και την εφαρμογή της συμφωνίας.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που συχνά θεωρούνταν η πιο επιφυλακτική αραβική δύναμη απέναντι στο Ιράν, φαίνεται να ευθυγραμμίζονται με τη γενικότερη περιφερειακή τάση υπέρ της σταθερότητας και της αποφυγής νέας σύγκρουσης.
Ανάλογη εικόνα καταγράφεται και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Παρά τις ενστάσεις που εκφράζουν ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί βουλευτές και γερουσιαστές, ελάχιστοι εμφανίζονται διατεθειμένοι να συγκρουστούν ανοιχτά με μια συμφωνία που φέρει την προσωπική σφραγίδα του Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Τραμπ αδειάζει δημοσίως τον Νετανιάχου
Αυτό που προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη αμηχανία στο ισραηλινό πολιτικό σύστημα είναι οι δημόσιες τοποθετήσεις του Αμερικανού προέδρου. Ο Τραμπ δεν έκρυψε ότι υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες με τον Νετανιάχου σε κρίσιμα ζητήματα της περιφερειακής στρατηγικής. Αν και αναγνώρισε τη συνεργασία τους κατά τη διάρκεια του πολέμου, επέλεξε να στείλει δημόσια μηνύματα με πολλούς αποδέκτες.
«Ο Μπίμπι είναι καλός άνθρωπος, αλλά μερικές φορές ενθουσιάζεται λίγο», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι «ο μεγάλος εταίρος» και το Ισραήλ «ο πολύ μικρός εταίρος».
Πρόκειται για μια διατύπωση που ερμηνεύθηκε από πολιτικούς αναλυτές ως σαφής υπενθύμιση του ποιος καθορίζει τελικά τις στρατηγικές αποφάσεις στην περιοχή.
Σύμφωνα μάλιστα με το Axios, σε ιδιωτικές συνομιλίες ο Τραμπ εμφανίστηκε ακόμη πιο αιχμηρός, κατηγορώντας την ισραηλινή ηγεσία ότι με ορισμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο παραλίγο να τινάξει στον αέρα τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν.
Ο Λίβανος μετατρέπεται στο νέο πεδίο σύγκρουσης
Το πιο αμφιλεγόμενο σημείο της συμφωνίας για το Ισραήλ αφορά τον Λίβανο και τη Χεζμπολάχ. Το κείμενο προβλέπει ότι η κατάπαυση του πυρός επεκτείνεται και στο μέτωπο Ισραήλ – Χεζμπολάχ, ενώ σε ένα επόμενο στάδιο περιλαμβάνει τη συζήτηση για αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων από περιοχές του νότιου Λιβάνου.
Η προοπτική αυτή προκαλεί έντονο προβληματισμό στο Τελ Αβίβ.
Στενοί συνεργάτες του Νετανιάχου ξεκαθαρίζουν ότι το Ισραήλ δεν θεωρεί πως δεσμεύεται από τέτοιες προβλέψεις και υποστηρίζουν ότι οποιαδήποτε αποχώρηση προϋποθέτει πλήρη αφοπλισμό της Χεζμπολάχ.
Η θέση αυτή, ωστόσο, συγκρούεται με τη γενικότερη λογική της συμφωνίας και δημιουργεί ένα νέο πεδίο έντασης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ.
Εκλογές, πίεση και πολιτικός κίνδυνος
Η χρονική συγκυρία κάνει τα πράγματα ακόμη πιο δύσκολα για τον Νετανιάχου. Με τις εκλογές να πλησιάζουν και το πολιτικό κλίμα στο εσωτερικό του Ισραήλ να παραμένει πολωμένο, η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν αφαιρεί από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό ένα από τα βασικά πολιτικά του όπλα: την εικόνα του ηγέτη που κρατά υπό πίεση την Τεχεράνη και διασφαλίζει τη στρατηγική υπεροχή του Ισραήλ.
Αντίθετα, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια νέα πραγματικότητα, όπου ο στενότερος σύμμαχός του επέλεξε τον δρόμο της διπλωματίας αντί της κλιμάκωσης και μάλιστα χωρίς να ακολουθήσει τις επιθυμίες της ισραηλινής κυβέρνησης.
Το αποτέλεσμα είναι ένα πρωτοφανές πολιτικό δίλημμα για τον Νετανιάχου: να αποδεχθεί τη συμφωνία που δεν ήθελε ή να συγκρουστεί με τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, ρισκάροντας τη σημαντικότερη στρατηγική σχέση του Ισραήλ.
Προς το παρόν επιλέγει τη σιωπή. Όμως, όπως δείχνουν οι πληροφορίες από το παρασκήνιο, στο Τελ Αβίβ οι καπνοί της δυσαρέσκειας έχουν ήδη αρχίσει να υψώνονται.
Διαβάστε επίσης: Τραμπ και Πεζεσκιάν υπέγραψαν «εξ αποστάσεως» τη συμφωνία τερμαρισμού του πολέμου στη Μέση Ανατολή
Μ.Η.Τ. 242183