Ανάκαμψη σε στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια, σταθεροποίηση στις επιχειρηματικές χορηγήσεις και καθοριστικός ρόλος των κρατικών και ευρωπαϊκών εργαλείων χρηματοδότησης
Μετά την έντονη αύξηση των τραπεζικών χορηγήσεων προς τις επιχειρήσεις την προηγούμενη περίοδο, το πιστωτικό σύστημα στην Ελλάδα φαίνεται να εισέρχεται σε νέα φάση εξισορρόπησης, με τις χρηματοδοτικές «στρόφιγγες» να ανοίγουν πλέον πιο αισθητά προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Καθοριστικό ρόλο στη δυναμική αυτή διαδραματίζουν τα κρατικά και ευρωπαϊκά προγράμματα, τα οποία λειτουργούν ως μοχλός μόχλευσης της τραπεζικής ρευστότητας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος στην τελευταία Έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική, η εικόνα που διαμορφώνεται στις αρχές του 2026 αποτυπώνει τρεις βασικές τάσεις: αναστροφή στη στεγαστική πίστη, ισχυρή άνοδο στην καταναλωτική πίστη και σταθεροποίηση –με ήπια αποκλιμάκωση– στις επιχειρηματικές χορηγήσεις.
Στεγαστική πίστη: επιστροφή σε θετικούς ρυθμούς
Μετά από μια παρατεταμένη περίοδο συρρίκνωσης, όπου οι ετήσιοι ρυθμοί μεταβολής είχαν φτάσει έως και το -4% την περίοδο 2022–2023, η στεγαστική πίστη εισέρχεται εκ νέου σε τροχιά ανάπτυξης. Στα τέλη του 2025 καταγράφεται μετάβαση σε θετικό έδαφος, με τον ετήσιο ρυθμό αύξησης να υπερβαίνει πλέον το 1% στις αρχές του 2026.
Η ανάκαμψη αυτή συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με προγράμματα επιδότησης και συγχρηματοδότησης, όπως το «Σπίτι μου II» και το «Αναβαθμίζω το Σπίτι μου», τα οποία μειώνουν αισθητά το πραγματικό κόστος δανεισμού για τα νοικοκυριά.
Καταναλωτική πίστη: ισχυρή δυναμική ανόδου
Ακόμη πιο έντονη είναι η εικόνα στην καταναλωτική πίστη, η οποία εμφανίζει σταθερά ανοδική πορεία από το 2022 και φτάνει σε ρυθμούς αύξησης της τάξης του 7,5%–8% στις αρχές του 2026. Οι καθαρές μηνιαίες ροές εμφανίζονται ενισχυμένες σε σχέση με το 2025, γεγονός που υποδηλώνει αυξημένη ζήτηση αλλά και μεγαλύτερη διάθεση των τραπεζών να αναλάβουν καταναλωτικό ρίσκο.
Επιχειρηματική χρηματοδότηση: ισχυρή αλλά πιο ισορροπημένη
Η χρηματοδότηση προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις, μετά την εκρηκτική άνοδο του 2024 που προσέγγισε το 18%, παρουσιάζει πλέον εξομάλυνση. Ο ρυθμός αύξησης υποχωρεί, παραμένοντας ωστόσο ισχυρός, κοντά στο 10%.
Σημαντικό στοιχείο αποτελεί η αυξημένη συμμετοχή των ευρωπαϊκών και εθνικών χρηματοδοτικών εργαλείων. Περίπου το ένα τρίτο των νέων δανείων του πρώτου τετραμήνου του 2026 στηρίζεται από αναπτυξιακές τράπεζες ή συγχρηματοδοτείται μέσω του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ενώ το ένα τέταρτο της συνολικής νέας χρηματοδότησης συνδέεται με εργαλεία όπως το ΕΣΠΑ 2021–2027, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, καθώς το 40% της αξίας των νέων δανειακών συμβάσεων κατευθύνεται σε ΜΜΕ, επιβεβαιώνοντας τη μετατόπιση του τραπεζικού ενδιαφέροντος προς πιο παραγωγικό και διάσπαρτο επιχειρηματικό ιστό.
Κόστος δανεισμού: σταθεροποίηση με διαφοροποιήσεις
Το μέσο επιτόκιο των επιχειρηματικών δανείων διαμορφώνεται στο 4,5% τον Απρίλιο του 2026, με διαφοροποιήσεις ανά μέγεθος δανείου. Για μικρά δάνεια έως 250.000 ευρώ, το επιτόκιο φτάνει το 5,7%, ενώ για μεγάλα εταιρικά δάνεια άνω του 1 εκατ. ευρώ –που αποτελούν και το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς– διαμορφώνεται στο 4,4%.
Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι η προσαρμογή των επιτοκίων παραμένει σε γενικές γραμμές συμβατή με τις αποφάσεις της ΕΚΤ, στοιχείο που αντανακλά σχετικά ομαλές συνθήκες ανταγωνισμού στο τραπεζικό σύστημα.
Νοικοκυριά: ο ρόλος των στεγαστικών προγραμμάτων
Στη στεγαστική πίστη, περίπου το 30% των νέων συμβάσεων το πρώτο τετράμηνο του 2026 συνδέεται με συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα, τα οποία περιορίζουν σημαντικά το κόστος δανεισμού. Το μέσο επιτόκιο διαμορφώνεται στο 3,3%, πολύ κοντά στον μέσο όρο της ευρωζώνης.
Αξιοσημείωτη είναι η στροφή προς τα σταθερά επιτόκια, καθώς περίπου το ένα τρίτο των νέων στεγαστικών δανείων αφορά σταθερές περιόδους άνω των πέντε ετών, γεγονός που υποδηλώνει αυξημένη ζήτηση για προβλεψιμότητα στο χρηματοοικονομικό κόστος.
Αντίθετα, τα καταναλωτικά δάνεια παραμένουν ιδιαίτερα ακριβά, με επιτόκια που υπερβαίνουν το 10% για τακτής διάρκειας προϊόντα και φτάνουν το 14,7% για ανοικτές πιστώσεις και πιστωτικές κάρτες.
Καταθέσεις: σταθερότητα σε χαμηλά επίπεδα
Στην πλευρά της αποταμίευσης, τα επιτόκια των καταθέσεων παραμένουν στάσιμα και χαμηλά. Τον Απρίλιο του 2026 διαμορφώνονται στο 1,1% για τα νοικοκυριά και στο 1,8% για τις επιχειρήσεις, σε ευθυγράμμιση με τη νομισματική πολιτική του Ευρωσυστήματος.
Παρά τη χαμηλή απόδοση, η ψαλίδα με την ευρωζώνη έχει περιοριστεί σημαντικά, γεγονός που δείχνει σταδιακή σύγκλιση των ελληνικών τραπεζικών επιτοκίων με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Μ.Η.Τ. 242183