Η Ευρωπαϊκή Ένωση κάνει ένα ακόμη βήμα προς την εμβάθυνση της Ενεργειακής Ένωσης, μεταφέροντας το βάρος από την παραγωγή ενέργειας στις υποδομές που θα στηρίξουν τη μετάβαση των επόμενων δεκαετιών.
Παπασταύρου από Λουξεμβούργο: Ώρα για ενιαία ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας
Με την έγκριση του νέου European Grids Package από το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας, οι Βρυξέλλες υιοθετούν ένα νέο πλαίσιο για τον σχεδιασμό, τη χρηματοδότηση και την ανάπτυξη των διασυνοριακών ηλεκτρικών δικτύων, ενσωματώνοντας σε μεγάλο βαθμό θέσεις που η Ελλάδα προωθούσε ήδη από το 2023.
Η απόφαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη χώρα, καθώς τρία στρατηγικά έργα ελληνικού ενδιαφέροντος περιλαμβάνονται στις βασικές ευρωπαϊκές ενεργειακές προτεραιότητες.
Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και η επιστολή του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τον Ιανουάριο του 2025, με την οποία ζητούσε μια νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για τις διασυνοριακές ενεργειακές υποδομές.
Παράλληλα, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, και ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος προώθησαν σταθερά τις ίδιες θέσεις στα αρμόδια ευρωπαϊκά συμβούλια κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
Κατά την παρέμβασή του στο Συμβούλιο Υπουργών, ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε:
«Η Ελλάδα υπήρξε από την πρώτη ημέρα ένθερμος υποστηρικτής. Υποστηρίξαμε αυτόν τον κανονισμό όχι επειδή θεωρούμε ότι είναι τέλειος, αλλά επειδή πιστεύουμε ότι ανοίγει τον δρόμο για μια ισχυρότερη εσωτερική αγορά ενέργειας, για μια ισχυρότερη Ενεργειακή Ένωση, κάτι που είναι απολύτως αναγκαίο».
Όπως σημείωσε, η ενίσχυση της ενεργειακής ενοποίησης αποτελεί προϋπόθεση για τη διασφάλιση προσιτής και ασφαλούς ενέργειας για τους Ευρωπαίους πολίτες, ενώ προειδοποίησε ότι θα ήταν «τεράστια απογοήτευση» εάν το Συμβούλιο δεν κατέληγε σε συμφωνία επί του κανονισμού.
«Όλοι μας έχουμε παρατηρήσεις να κάνουμε. Όμως η μεγάλη εικόνα είναι ότι πρόκειται για ένα θετικό βήμα προς τον καλύτερο συντονισμό της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς ενέργειας. Πιστεύω ότι έχει επιτευχθεί μια καλή ισορροπία μεταξύ της συνεργασίας και της αυτονομίας των κρατών», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην ανάγκη προστασίας των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, επισημαίνοντας ότι οι απειλές κατά των υποβρύχιων καλωδίων και των διασυνοριακών ενεργειακών δικτύων δεν προέρχονται μόνο από τη Ρωσία, αλλά από πολλαπλές κατευθύνσεις, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική ανθεκτικότητας και ασφάλειας.
Η σημερινή έγκριση επιβεβαιώνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθετεί πλέον μια προσέγγιση που η Ελλάδα είχε εγκαίρως αναδείξει ως αναγκαία για την ολοκλήρωση της Ενεργειακής Ένωσης.
Ευρωπαϊκός σχεδιασμός με ελληνική προσέγγιση
Στην ουσία του, το European Grids Package εισάγει μια νέα φιλοσοφία για τον σχεδιασμό των ενεργειακών δικτύων στην Ευρώπη. Προβλέπει μεγαλύτερο συντονισμό σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, ταχύτερες διαδικασίες αδειοδότησης, απλούστευση των κανόνων για τα διασυνοριακά έργα και δικαιότερη κατανομή του κόστους μεταξύ των κρατών-μελών που ωφελούνται από τις νέες υποδομές.
Η φιλοσοφία αυτή ταυτίζεται σε μεγάλο βαθμό με τις ελληνικές θέσεις, καθώς αντιμετωπίζει τις διασυνδέσεις ως ευρωπαϊκά έργα στρατηγικής σημασίας και όχι ως αμιγώς εθνικές επενδύσεις. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην αξιοποίηση των υφιστάμενων δικτύων, στην ψηφιοποίησή τους, στην ενίσχυση της ευελιξίας του συστήματος και στην καλύτερη ενσωμάτωση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), καθώς η συνεχώς αυξανόμενη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ απαιτεί σημαντικά ισχυρότερες διασυνδέσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Τρία έργα ελληνικού ενδιαφέροντος στις οκτώ «Ενεργειακές Λεωφόρους»
Ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα έχει το γεγονός ότι τρία από τα οκτώ στρατηγικά έργα («Energy Highways») που χαρακτηρίζει ως προτεραιότητα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αφορούν άμεσα τη χώρα.
Πρόκειται για:
τον Διαβαλκανικό Αγωγό (Trans-Balkan Pipeline), του οποίου η αντίστροφη ροή αποτελεί βασικό πυλώνα του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου,
την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI), η οποία θα τερματίσει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου,
την ενίσχυση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, στον άξονα Ουγγαρίας – Ρουμανίας – Βουλγαρίας – Ελλάδας, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού και τη σταθεροποίηση των τιμών στην ευρύτερη περιοχή.
Γιατί η Ευρώπη επενδύει στα δίκτυα
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτηρίζει τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας ως τη «ραχοκοκαλιά» της ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς. Σήμερα, το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο εκτείνεται σε περισσότερα από 11 εκατομμύρια χιλιόμετρα, αποτελώντας ένα από τα μεγαλύτερα και πιο αξιόπιστα διασυνδεδεμένα συστήματα παγκοσμίως.
Ωστόσο, οι ανάγκες αυξάνονται με ταχύ ρυθμό. Η μετάβαση στην καθαρή ενέργεια, η ηλεκτροκίνηση, η εξηλεκτρισμένη βιομηχανία και η συνεχής ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας έχουν οδηγήσει σε πρωτοφανή αύξηση των αιτημάτων σύνδεσης νέων έργων στα δίκτυα.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, περίπου το 40% των δικτύων διανομής στην Ευρώπη έχει ηλικία άνω των 40 ετών, ενώ η διασυνοριακή μεταφορική ικανότητα ηλεκτρικής ενέργειας θα πρέπει να διπλασιαστεί έως το 2030. Για τον λόγο αυτό εκτιμάται ότι θα απαιτηθούν επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ τις επόμενες δεκαετίες, με στόχο τον εκσυγχρονισμό και την επέκταση των ευρωπαϊκών δικτύων.
Με τη σημερινή έγκριση του European Grids Package, η Ευρωπαϊκή Ένωση πραγματοποιεί ένα σημαντικό βήμα προς έναν πιο συντονισμένο σχεδιασμό των ενεργειακών υποδομών. Πρόκειται για μια εξέλιξη που ενισχύει την ανταγωνιστικότητα, την ανθεκτικότητα και την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, επιβεβαιώνοντας τη στρατηγική επιλογή της Ελλάδας να αντιμετωπίζει τις διασυνδέσεις ως ευρωπαϊκή και όχι αποκλειστικά εθνική υπόθεση.
Τριετής αναβολή για τον Κανονισμό περί Εκπομπών Μεθανίου
Παράλληλα, στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας, η Ελλάδα στήριξε την κοινή πρωτοβουλία για τριετή αναβολή της εφαρμογής του Κανονισμού για τις Εκπομπές Μεθανίου (Methane Regulation), επισημαίνοντας την ανάγκη να δοθεί περισσότερος χρόνος προσαρμογής στην αγορά και στις αρμόδιες αρχές, χωρίς να υπονομεύεται ο συνολικός ευρωπαϊκός στόχος για τη μείωση των εκπομπών μεθανίου στον ενεργειακό τομέα.
Το σχετικό non-paper υποστηρίχθηκε από 18 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που αναδεικνύει την ευρεία ευρωπαϊκή στήριξη υπέρ μιας πιο ρεαλιστικής και εφαρμόσιμης μετάβασης στο νέο κανονιστικό πλαίσιο.
Μ.Η.Τ. 242183