Η Κύπρος και η Ελλάδα συγκαταλέγονται στις ευρωπαϊκές χώρες με τη μεγαλύτερη πίεση στους υδάτινους πόρους και τα σοβαρότερα προβλήματα λειψυδρίας.
Η λειψυδρία εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές προκλήσεις για την Ευρώπη, με την Κύπρο και την Ελλάδα να καταγράφουν από τα υψηλότερα επίπεδα πίεσης στους υδάτινους πόρους.
Τα στοιχεία της Eurostat και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος αποτυπώνουν μια ανησυχητική εικόνα, καθώς η κλιματική αλλαγή και οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας επιδεινώνουν το πρόβλημα.
Καθώς η Ευρώπη βιώνει ακόμη ένα ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι, η πίεση στους υδάτινους πόρους αυξάνεται. Αν και συνολικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση χρησιμοποιείται μόλις το 5,8% των διαθέσιμων αποθεμάτων γλυκού νερού – που προέρχονται από παγετώνες, υπόγεια ύδατα, ποτάμια και λίμνες – ο μέσος αυτός όρος δεν αποτυπώνει την πραγματική εικόνα.
Στην πραγματικότητα, οι διαφορές μεταξύ των χωρών είναι μεγάλες και σε ορισμένες περιπτώσεις ιδιαίτερα ανησυχητικές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Κύπρος, η οποία βρίσκεται ουσιαστικά σε διαρκή κατάσταση συναγερμού. Η χώρα αξιοποιεί το 72% των διαθέσιμων αποθεμάτων γλυκού νερού, ενώ κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού το ποσοστό αυτό φτάνει ακόμη και το 92%, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (EEA). Συγκριτικά, μια χώρα θεωρείται ότι βρίσκεται σε ζώνη προειδοποίησης όταν χρησιμοποιεί το 20% των διαθέσιμων υδάτινων πόρων της.
Νωρίτερα φέτος, οι κυπριακές αρχές κάλεσαν τους πολίτες να μειώσουν κατά 10% την ημερήσια κατανάλωση νερού – ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου σε δύο λεπτά χρήσης. Παράλληλα, η ταχεία αύξηση του πληθυσμού ασκεί ακόμη μεγαλύτερη πίεση στους ήδη περιορισμένους υδάτινους πόρους.
Η κυβέρνηση της χώρας επιταχύνει την εγκατάσταση μονάδων αφαλάτωσης για την κάλυψη των αναγκών της σε πόσιμο νερό, ιδιαίτερα ενόψει της τουριστικής περιόδου, ενώ η απερχόμενη κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης έθεσε την αντιμετώπιση αυτής της κρίσης μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων της.
Μετά την Κύπρο ακολουθεί η Μάλτα, όπου η ετήσια χρήση νερού ανέρχεται στο 33%. Το καλοκαίρι, ωστόσο, η πίεση αυξάνεται σημαντικά και φτάνει το 67%. Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και σε άλλες μεσογειακές χώρες. Η Ελλάδα (37%), η Ρουμανία (34%), η Πορτογαλία (31%), η Ιταλία (27%) και η Ισπανία (26,5%) βρίσκονται σταθερά εντός της ζώνης προειδοποίησης κατά τη θερινή περίοδο.
Ποιες χώρες αντιμετωπίζουν τα περισσότερα προβλήματα πρόσβασης σε καθαρό νερό Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, η κλιματική αλλαγή και οι συχνότερες περίοδοι ξηρασίας αναμένεται να εντείνουν τη συχνότητα, την ένταση και τις επιπτώσεις της λειψυδρίας τουλάχιστον έως το 2030.
Παράλληλα, άλλη έκθεση του οργανισμού διαπιστώνει ότι περίπου ένας στους δέκα κατοίκους της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιμετωπίζει δυσκολίες στην πρόσβαση σε επαρκές, ασφαλές και καθαρό νερό. Το πρόβλημα είναι εντονότερο στην Κύπρο, όπου επηρεάζεται το 36,5% του πληθυσμού, και στην Ελλάδα, όπου το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 31,5%.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι αρκετές χώρες με προβλήματα πρόσβασης σε καθαρό νερό, όπως η Βουλγαρία, η Ουγγαρία, η Κροατία και η Ιρλανδία, δεν καταγράφουν ιδιαίτερα υψηλή εκμετάλλευση των αποθεμάτων γλυκού νερού. Αυτό υποδηλώνει ότι η δυσκολία πρόσβασης δεν συνδέεται τόσο με την έλλειψη νερού, αλλά με τα γερασμένα δίκτυα και τις αδυναμίες στα συστήματα υδροδότησης.
Αντίθετα, παρά την υψηλή κατανάλωση υδάτινων πόρων, η Γαλλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία φαίνεται να διαχειρίζονται αποτελεσματικότερα τη διανομή ασφαλούς πόσιμου νερού, καθώς το ποσοστό των πολιτών που αντιμετωπίζουν προβλήματα πρόσβασης παραμένει σημαντικά χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ανέρχεται στο 9%.
Μ.Η.Τ. 242183