Η Ελλάδα κάνει ένα αποφασιστικό βήμα προς την ανάπτυξη υποδομών δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CCS), με την έναρξη μιας επένδυσης που αναμένεται να ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ στον Πρίνο.
Η υπογραφή της άδειας εγκατάστασης της νέας υπεράκτιας πλατφόρμας «Ωμέγα» σηματοδοτεί την έναρξη ενός έργου στρατηγικής σημασίας, το οποίο φιλοδοξεί να μετατρέψει την Ελλάδα σε περιφερειακό κόμβο αποθήκευσης CO₂ στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, προσφέροντας ταυτόχρονα σημαντική ανάσα στις ενεργοβόρες βιομηχανίες απέναντι στο αυξανόμενο κόστος των εκπομπών.
Ο δρόμος για την υλοποίηση μιας επένδυσης που αναμένεται να ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ και να αποτελέσει κρίσιμη υποδομή για το μέλλον της ελληνικής βιομηχανίας ανοίγει πλέον στον Πρίνο. Ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, υπέγραψε την άδεια εγκατάστασης της νέας υπεράκτιας πλατφόρμας του έργου αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα της EnEarth, θυγατρικής της Energean.
Η άδεια σηματοδοτεί την ουσιαστική έναρξη της επένδυσης, καθώς, σύμφωνα με πληροφορίες, οι εργασίες για την εγκατάσταση της νέας πλατφόρμας αναμένεται να ξεκινήσουν τον προσεχή Οκτώβριο. Πρόκειται για την πρώτη άδεια αυτού του είδους που εκδίδεται στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και μόλις την τρίτη σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το έργο προβλέπει τη δημιουργία της πρώτης υπόγειας εγκατάστασης μόνιμης αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, αξιοποιώντας τα εξαντλημένα πετρελαϊκά κοιτάσματα του Πρίνου. Εκεί θα αποθηκεύεται μόνιμα το διοξείδιο του άνθρακα που θα δεσμεύεται από τσιμεντοβιομηχανίες, διυλιστήρια και άλλες ενεργοβόρες βιομηχανίες, αντί να απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα.
Η πλατφόρμα «Ωμέγα»
Η άδεια αφορά την εγκατάσταση της νέας υπεράκτιας πλατφόρμας «Ωμέγα», η οποία αποτελεί την «καρδιά» του έργου. Από αυτή θα πραγματοποιείται η έγχυση του διοξειδίου του άνθρακα στα εξαντλημένα πετρελαϊκά κοιτάσματα του Πρίνου, σε βάθος χιλιάδων μέτρων κάτω από τον βυθό, όπου θα αποθηκεύεται μόνιμα και με ασφάλεια.
Σε πλήρη ανάπτυξη, η εγκατάσταση θα μπορεί να αποθηκεύει έως και 2,8 εκατ. τόνους διοξειδίου του άνθρακα ετησίως, ενώ η πρώτη φάση προβλέπει δυναμικότητα 1 εκατ. τόνου τον χρόνο. Η συνολική αποθηκευτική ικανότητα του κοιτάσματος εκτιμάται σε περίπου 66 εκατ. τόνους, γεγονός που καθιστά τον Πρίνο μία από τις σημαντικότερες υποδομές του είδους στην Ευρώπη.
Σημαντικά οφέλη για τη βιομηχανία
Για τις ελληνικές βιομηχανίες, το μεγαλύτερο όφελος δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό. Η νέα υποδομή αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμο εργαλείο για τον περιορισμό του συνεχώς αυξανόμενου κόστους των δικαιωμάτων εκπομπών CO₂, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητά τους σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση αυστηροποιεί διαρκώς το κανονιστικό της πλαίσιο.
Η επένδυση στον Πρίνο αποτελεί τον κρίσιμο κρίκο ενός ευρύτερου πλέγματος βιομηχανικών επενδύσεων εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη στην Ελλάδα. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το έργο OLYMPUS της ΑΓΕΤ Ηρακλής στο εργοστάσιο του Μηλακίου και το έργο IFESTOS του ΤΙΤΑΝ στο εργοστάσιο στο Καμάρι Βοιωτίας. Και οι δύο επενδύσεις προβλέπουν την εγκατάσταση μονάδων δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα από την παραγωγή τσιμέντου, ώστε το αέριο να μεταφέρεται στον Πρίνο για μόνιμη αποθήκευση αντί να εκπέμπεται στην ατμόσφαιρα.
Μέχρι σήμερα, η EnEarth έχει συνάψει 16 μη δεσμευτικά μνημόνια συνεργασίας (MoUs) με ελληνικές και ευρωπαϊκές βιομηχανίες για την αποθήκευση συνολικά 6,12 εκατ. τόνων διοξειδίου του άνθρακα. Μεταξύ των εταιρειών περιλαμβάνονται ο ΤΙΤΑΝ, η ΑΓΕΤ Ηρακλής, η HELLENiQ ENERGY και η Motor Oil, ενώ αναμένονται και νέες συμφωνίες.
Ο βασικός λόγος για το έντονο ενδιαφέρον είναι οικονομικός. Καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση αυστηροποιεί συνεχώς το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), το κόστος που επιβαρύνει τις βιομηχανίες για τις εκπομπές CO₂ αυξάνεται σταθερά. Η δυνατότητα μόνιμης αποθήκευσης του διοξειδίου του άνθρακα προσφέρει στις επιχειρήσεις έναν νέο τρόπο περιορισμού αυτού του κόστους, διατηρώντας παράλληλα την παραγωγική τους δραστηριότητα στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της EnEarth, η νέα υποδομή μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση περισσότερων από 150.000 θέσεων εργασίας που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, οι οποίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 32% των ελληνικών εξαγωγών. Παράλληλα, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη ενός νέου οικοσυστήματος επενδύσεων γύρω από τη δέσμευση, τη μεταφορά και τη μόνιμη αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα.
Το νέο μοντέλο αδειοδότησης
Η ταχύτητα με την οποία εκδόθηκε η άδεια δεν ήταν τυχαία. Η διαδικασία ολοκληρώθηκε μέσα σε περίπου δύο εβδομάδες, χρόνος εξαιρετικά σύντομος για επένδυση τέτοιου μεγέθους και πολυπλοκότητας.
Αυτό κατέστη δυνατό χάρη στο ειδικό καθεστώς που ισχύει για τα Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI), με τη Γενική Γραμματεία Ιδιωτικών Επενδύσεων του υπουργείου Ανάπτυξης, υπό τη γενική γραμματέα Στελλίνα Σιαράπη, να λειτουργεί ως ενιαίο σημείο επαφής (one-stop shop) για όλες τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες.
Στην πράξη, η Γενική Γραμματεία συντονίζει όλους τους συναρμόδιους φορείς, ώστε οι απαιτούμενες γνωμοδοτήσεις να εξετάζονται παράλληλα και όχι διαδοχικά, μειώνοντας σημαντικά τον χρόνο αδειοδότησης. Το μοντέλο εφαρμόζεται στα έργα που έχουν ενταχθεί στους ευρωπαϊκούς καταλόγους PCI και PMI και αποσκοπεί στην επιτάχυνση της υλοποίησης στρατηγικών επενδύσεων.
Η ένταξη του έργου του Πρίνου στα Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξασφαλίζει όχι μόνο ταχύτερες αδειοδοτήσεις, αλλά και τη δυνατότητα ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, καθώς και τη διασύνδεση της ελληνικής υποδομής με το ευρωπαϊκό δίκτυο μεταφοράς και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα.
Η EnEarth έχει ήδη εξασφαλίσει χρηματοδότηση από το Innovation Fund, ενώ η υποδομή σχεδιάζεται ώστε να εξυπηρετεί όχι μόνο ελληνικές, αλλά και βιομηχανίες γειτονικών χωρών. Για τον λόγο αυτό το έργο θεωρείται στρατηγικής σημασίας τόσο για την Ελλάδα όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Εφόσον το χρονοδιάγραμμα τηρηθεί και οι εργασίες ξεκινήσουν τον Οκτώβριο, ο Πρίνος θα αποτελέσει το πρώτο ελληνικό έργο PCI που περνά ουσιαστικά από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση. Παράλληλα, θα σηματοδοτήσει τη δημιουργία μιας νέας αγοράς γύρω από τη δέσμευση και τη μόνιμη αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα, στην οποία η Ελλάδα φιλοδοξεί να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Μ.Η.Τ. 242183