Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης δημόσιας υγείας διεθνούς ενδιαφέροντος (PHEIC), το υψηλότερο επίπεδο συναγερμού, λόγω μιας νέας παραλλαγής της νόσου mpox (παλαιότερα γνωστή ως ευλογιά των πιθήκων) στην Αφρική.
Ο ΠΟΥ δήλωσε την Τετάρτη ότι κρούσματα mpox έχουν εντοπιστεί σε 13 αφρικανικές χώρες και η νέα μορφή της εξαπλώνεται.
Η νόσος, παλιότερα γνωστή με την ονομασία ευλογιά των πιθήκων, είναι ιογενής, μεταδίδεται από ζώα στον άνθρωπο και μπορεί επίσης να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο, σε περίπτωση στενής σωματικής επαφής με πρόσωπο που είναι φορέας.
Νέο στέλεχος του ιού που προκαλεί την mpox, που βαφτίστηκε «clade 1b» («παραλλαγή 1β») εντοπίστηκε τον Σεπτέμβριο του 2023 στη ΛΔ Κονγκό, κατόπιν σε γειτονικές χώρες, εγείροντας ανησυχία για την εξάπλωσή του. Σύμφωνα με τον επικεφαλής του ΠΟΥ, η παραλλαγή 1β «προκαλεί πιο σοβαρή νόσηση από την παραλλαγή 2».
Η ΛΔ Κονγκό είναι η χώρα που πλήττεται περισσότερο: ως την 3η Αυγούστου, είχαν καταγραφεί 14.479 επιβεβαιωμένα ή ύποπτα κρούσματα και 455 θάνατοι -με βάση αυτούς τους αριθμούς, η ασθένεια έχει θνητότητα περί το 3%-, σύμφωνα με την υπηρεσία δημόσιας υγείας της Αφρικανικής Ένωσης.
Η mpox -που εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε άνθρωπο το 1970 στο τότε Ζαΐρ, τη σημερινή ΛΔ Κονγκό- έχει βασικό σύμπτωμα την εμφάνιση εξανθημάτων στα γεννητικά όργανα ή στο στόμα, ενώ μπορεί να συνοδεύεται επίσης από υψηλό πυρετό, κεφαλαλγία, μυαλγία, λεμφαδενοπάθεια κ.λπ.. Η παραλλαγή του ιού που προκαλεί τη νόσο το τρέχον διάστημα αποτελεί μετάλλαξη. Μέχρι σήμερα, η εξάπλωσή της περιορίζεται σε χώρες της δυτικής και της κεντρικής Αφρικής, με τους ασθενείς γενικά να μολύνονται από ζώα-φορείς του ιού.
Το 2022 παγκόσμια επιδημία της παραλλαγής 2 εξαπλώθηκε σε περίπου εκατό χώρες όπου η νόσος δεν είναι ενδημική, κυρίως σε ομοφυλόφιλους και αμφιφυλόφιλους άνδρες.
Ο ΠΟΥ είχε κηρύξει το μέγιστο επίπεδο συναγερμού τον Ιούλιο του 2022, εξαιτίας της έξαρσης των κρουσμάτων σε διεθνές επίπεδο· προχώρησε στην άρση του έναν χρόνο αργότερα, τον Μάιο του 2023.
Η επιδημία είχε απολογισμό περίπου 140 νεκρούς επί συνόλου 90.000 κρουσμάτων.
Πάνω από 17.000 κρούσματα στην Αφρική το 2024
Από τις αρχές του 2024 έχουν αναφερθεί περισσότερα από 17.000 κρούσματα και περισσότεροι από 500 θάνατοι σε 13 χώρες της Αφρικής, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων της Αφρικής, τα οποία χαρακτηρίζουν την επιδημία ως «γεγονός πολύ υψηλού κινδύνου».
Ο μεγαλύτερος αριθμός κρουσμάτων, περισσότερα από 14.000, βρίσκεται στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η οποία ανέφερε το 96% των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων αυτόν τον μήνα.
Αύξηση 160%
Συνολικά έχουν καταγραφεί 38.465 κρούσματα σε 16 χώρες της Αφρικής από τον Ιανουάριο του 2022. Από αυτούς τους ασθενείς οι 1.456 πέθαναν. Φέτος, παρατηρείται αύξηση των κρουσμάτων κατά 160%, σε σύγκριση με την αμέσως προηγούμενη χρονιά, σύμφωνα με τα δεδομένα που έδωσαν στη δημοσιότητα τα αφρικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νόσων την προηγούμενη εβδομάδα.
Στην ήπειρο εξαπλώνεται ένα νέο στέλεχος που εντοπίστηκε για πρώτη φορά στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό τον Σεπτέμβριο του 2023 και ονομάστηκε Clade Ib. Το στέλεχος αυτό είναι πιο θανατηφόρο και μεταδίδεται ευκολότερα από τα προηγούμενα.
Αν κάποιος προσβληθεί από το Clade Ib μπορεί να εμφανίσει δερματικά εξανθήματα σε όλο το σώμα, ενώ με τα προηγούμενα στελέχη τα εξανθήματα περιορίζονταν στο στόμα, το πρόσωπο ή τα γεννητικά όργανα.
Το πρώτο κρούσμα της ευλογιάς των πιθήκων σε ανθρώπους εντοπίστηκε το 1970 στη ΛΔ του Κονγκό (το πρώην Ζαΐρ), όπου είχε εξαπλωθεί ο υποτύπος Clade I.
Έκτοτε, η ασθένεια παρέμενε περιορισμένη στις χώρες τις δυτικής και της κεντρικής Αφρικής και οι περισσότεροι άνθρωποι μολύνονταν από την επαφή τους με ζώα. Το 2022 ξέσπασε επιδημία που επεκτάθηκε σε σχεδόν 100 χώρες όπου η ασθένεια δεν ήταν ενδημική.
Η ασθένεια προσέβαλε κυρίως ομοφυλόφιλους και αμφιφυλόφιλους άνδρες. Τον Ιούλιο του 2022 ο ΠΟΥ κήρυξε παγκόσμιο συναγερμό αλλά περίπου έναν χρόνο αργότερα, τον Μάιο του 2023, τον ήρε. Καταγράφηκαν περίπου 90.000 κρούσματα και 140 θάνατοι.
Τώρα, αξιωματούχοι του ΠΟΥ δήλωσαν προηγουμένως ότι ο ιός μπορεί να περιοριστεί «αρκετά απλά, αν κάνουμε τα σωστά πράγματα τη σωστή στιγμή». Ζητούν επιπλέον διεθνή συνεργασία για τη χρηματοδότηση και την οργάνωση των προσπαθειών για την καταστολή της επιδημίας.
Ο οργανισμός έχει ήδη υπογράψει τη διαδικασία καταχώρισης του καταλόγου επείγουσας χρήσης και για τα δύο εμβόλια mpox και έχει αναπτύξει ένα περιφερειακό σχέδιο αντιμετώπισης που απαιτεί 15 εκατομμύρια δολάρια, με 1,45 εκατομμύρια δολάρια να έχουν ήδη αποδεσμευτεί από το Ταμείο Έκτακτης Ανάγκης του ΠΟΥ για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Για την ευλογιά των πιθήκων, την σπάνια ιογενή νόσος που προκαλεί συμπτώματα οξείας ιογενούς λοίμωξης και έχει προκαλέσει παγκόσμια ανησυχία μίλησε ο καθηγητής Επιδημιολογίας του ΕΚΠΑ, Γκίκας Μαγιορκίνης.
Όπως τόνισε ο καθηγητής, «οι πιο ευάλωτοι θεωρούνται οι γυναίκες και τα παιδιά. Δεν θεωρούμε ότι θα προκληθεί κάτι ανάλογο εκτός Αφρικής, διότι ο τρόπος μετάδοσης αυτός με τον οποίο οδηγείται είναι πολύ συγκεκριμένος, δηλαδή με την άμεση επαφή», επισήμανε μιλώντας στην ΕΡΤ.
«Η ασθένεια φέρει ένα στίγμα για αυτούς που κολλάνε και δεν προέρχεται ούτε καν από τους πιθήκους. Ιστορικά δηλαδή μπήκε αυτός ο όρος γιατί ανακαλύφθηκε καταρχήν σε πιθήκους που ήταν πειραματικοί στην Κοπεγχάγη πριν από αρκετά χρόνια.
(…) Υπάρχουν δύο κλάδοι. Ο δεύτερος κλάδος, ο οποίος φαίνεται ότι εξαπλώνεται σε μια περιοχή του Κονγκό, φαίνεται ότι είναι η πιο βαριά μορφή της νόσου από αυτή που είχε προκαλέσει την πανδημία – και εξαπλώνεται σε όλο τον πληθυσμό με την άμεση επαφή, δηλαδή δημιουργεί αυτά τα εξανθήματα στο δέρμα. H διαφορά της από την προηγούμενη είναι ότι φαίνεται ότι έχει αρκετά μεγαλύτερη νοσηρότητα και θνητότητα. Έτσι αναφέρεται και από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (…)
Έχει προκαλέσει σε 15.000 περίπου κρούσματα που έχουν καταγραφεί, περίπου 500 θανάτους».
«Θεωρώ δύσκολο η συγκεκριμένη μορφή να ξεφύγει»
Στη συνέχεια ο Μαγιορκίνης τόνισε ότι η συγκεκριμένη μορφή είναι δύσκολο να ξεφύγει με κάποιον τρόπο. «Θεωρώ δύσκολο η συγκεκριμένη μορφή να ξεφύγει με κάποιον τρόπο, γιατί τα εξανθήματα είναι εμφανή. Δηλαδή η μετάδοση γίνεται όταν κάποιος έχει τα εξανθήματα. Οπότε για να γίνει η μετάδοση είναι σχετικά δύσκολο. Θεωρώ ότι ο μόνος τρόπος για να προκαλέσει μια πανδημία και στον υπόλοιπο κόσμο θα είναι μέσω της σεξουαλικής επαφής υψηλού κινδύνου».
Για τον covid-19 στη χώρα μας, επισήμανε: «Έχουμε περάσει την κορύφωση και μάλλον προχωράμε σταδιακά σε μία ύφεση της θερινής έξαρσης της covid-19 στην Ελλάδα, η οποία ξεκίνησε αρχές Ιουλίου. Δεν έχουμε να πούμε πολλά πράγματα, αλλά θεωρητικά μέχρι αρχές με μέσα Σεπτεμβρίου θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί αυτός ο κύκλος της θερινής έξαρσης, οπότε θα περάσουμε και σε ύφεση για ακόμα μία φορά».
Μ.Η.Τ. 242183