Οι πόροι από τα δικαιώματα εκπομπών CO2 μπορεί να φτάσουν ως και τα 3,1 δισ. ευρώ – Project manager του έργου η ειδική μονάδα του ΤΑΙΠΕΔ
Με προίκα τα έσοδα από τον πλειστηριασμό 25 εκατομμυρίων δικαιωμάτων ρύπων, που εκτιμώνται επί του παρόντος σε 1,6 δισ. ευρώ, μπήκαν σήμερα οι υπογραφές για τη σύσταση του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νησιών. Τα έργα που θα περιλαμβάνουν νέες ΑΠΕ, διασυνδέσεις νησιών και εγκαταστάσεις για την αύξηση της διείσδυσης των ανανεώσιμων, αναμένεται να κινητοποιήσουν επενδύσεις 3,8 δισ. ευρώ ως το 2032.
Η τριμερής σύμβαση που υπεγράφη σήμερα στη Νάξο μεταξύ του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, βάζει τις βάσεις για βιώσιμες επενδύσεις που θα ενισχύσουν την ενεργειακή αυτονομία των νησιών μας, με τη δημιουργία ανθεκτικότερων υποδομών, τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων, την προώθηση της ηλεκτροκίνησης και τον πράσινο μετασχηματισμό της γεωργίας, του τουρισμού και της ναυτιλίας. Project manager του έργου έχει αναλάβει η Μονάδα Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας (PPF) του ΤΑΙΠΕΔ.
«Η απανθρακοποίηση των νησιών θα αποτελέσει το “κλειδί” για την ανάπτυξή τους, παρέχοντας φτηνότερο ρεύμα. Ενισχύοντας τον τουρισμό. Και προστατεύοντας, παράλληλα, το περιβάλλον και την ατμόσφαιρά τους. Πρόκειται για μία συνολική αντίληψη για την πρόοδο της νησιωτικής Ελλάδας. Αντίληψη, με στόχευση διπλή: πρώτον, μία καλύτερη ζωή για τους κατοίκους. Με αιχμή την τόνωση της τοπικής παραγωγής και την ανάπτυξη ενός τουριστικού μοντέλου που θα έχει διάρκεια. Γι’ αυτό, άλλωστε, παράλληλα προχωρούν τα τοπικά χωροταξικά σχέδια, όπως και τα μέτρα προστασίας των θαλασσών μας. Και δεύτερον, τη συμμετοχή του Αιγαίου στην πανελλαδική προσπάθεια για μία πράσινη οικονομία, όπως την θέλει η εποχή μας», δήλωσε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης που έδωσε το «παρών» στην ειδική τελετή.
Οι πόροι
Ειδικότερα όσον αφορά στο έργο, μέσω του Ταμείου Απανθρακοποίησης των Νησιών διατίθενται στην Ελλάδα, προς δημοπράτηση, 25 εκατ. δικαιώματα εκπομπών CO2 από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία θα χρησιμοποιηθούν για την απανθρακοποίηση των ενεργειακών συστημάτων των ελληνικών νησιών.
Οι καταρχήν διαθέσιμοι πόροι του νέου αυτού Ταμείου, στο βασικό σενάριο τιμής των δικαιωμάτων εκπομπών, διαμορφώνονται στα 1,6 δισ. ευρώ, ενώ συνολικά το Ταμείο εκτιμάται πως θα κινητοποιήσει επενδύσεις ύψους 3,8 δισ. ευρώ για το χρονικό διάστημα 2025 – 2032. Οι επενδυτές που θα αναλάβουν να υλοποιήσουν τα έργα μπορούν να λάβουν χρηματοδότηση έως και 60% από το Ταμείο.
Εφόσον, μάλιστα, ληφθούν υπόψη οι προβλέψεις για την αύξηση της τιμής των δικαιωμάτων, τα επόμενα 2 χρόνια, όταν και θα δημοπρατηθούν τα δικαιώματα εκπομπών της χώρας μας, στα ποσά αυτά μπορούν να προστεθούν έως και 1,5 δισ. ευρώ επιχορηγήσεων και 3,5 δισ. ευρώ συνολικών επενδύσεων επιπλέον αντιστοίχως.
Ο Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, κ. Γιάννης Τσακίρης, επισήμανε: «Το νέο Ταμείο Απανθρακοποίησης που υπογράψαμε σήμερα αποτελεί όχι μόνο ένα ακόμη ορόσημο στη μακροχρόνια συνεργασία της Ελλάδας, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΕΤΕπ, αλλά και μια ισχυρή έκφραση της δέσμευσής μας να επιταχύνουμε την πορεία της χώρας προς την κλιματική ουδετερότητα. Σε αυτήν την κρίσιμη προσπάθεια, η ΕΤΕπ αναμένεται να παρέχει την εξειδικευμένη τεχνογνωσία της, με στόχο την επιτάχυνση της μετάβασης των ελληνικών νησιών σε χαμηλού άνθρακα ηλεκτρική ενέργεια, ενώ το έργο θα χρηματοδοτηθεί από το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ».
Τα επόμενα βήματα και τα οφέλη των έργων
Ο φάκελος των δράσεων και η εξειδικευσή τους θα προετοιμαστεί από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας μέσα στο επόμενο τρίμηνο, ώστε να αποσταλούν προς έγκριση, ενώ το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης είναι ως το τέλος του 2032. Εν συνεχεία, θα ξεκινήσει, σταδιακά, η ωρίμανση των έργων, παράλληλα με την οριστικοποίηση της τελικής μορφής των επιμέρους δράσεων.
Στόχος είναι τα πρώτα έργα, που θα ωριμάσει το PPF του ΤΑΙΠΕΔ, να δημοπρατηθούν μέχρι τα τέλη του τρίτου τριμήνου του 2025. Το πρόγραμμα θα ολοκληρωθεί το 2032, οπότε και θα έχουν δημοπρατηθεί όλες οι δράσεις.
«Η σύσταση του Ταμείου Απανθρακοποίησης των Νησιών είναι ένα εμβληματικό έργο για την Ελλάδα, καθώς θα οδηγήσει σε σημαντικά οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη. Από τα έργα ΑΠΕ που θα πραγματοποιηθούν στο πλαίσιο αυτού, τα ελληνικά νησιά που σήμερα σε μεγάλο βαθμό βασίζονται σε υγρά ορυκτά καύσιμα για την ηλεκτροδότησή τους, θα αποκτήσουν πρόσβαση σε άφθονη και φθηνή “καθαρή” ενέργεια. Παράλληλα, η ανάπτυξη και η λειτουργία των έργων που πρόκειται να χρηματοδοτηθούν από το Ταμείο θα οδηγήσει σε σημαντική μείωση των εκπομπών CO2. Η μείωση αυτή μπορεί να φτάσει συνολικά, για τη διάρκεια ζωής των έργων, έως και τους 15 εκατ. τόνους CO2», τόνισε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Θόδωρος Σκυλακάκης.
Το Ταμείο Απανθρακοποίησης των Νησιών διαρθρώνεται στους εξής τρεις βασικούς πυλώνες:
1. Νέες εγκαταστάσεις Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας
Τουλάχιστον το 50% του συνολικού προϋπολογισμού του Ταμείου αφορά σε έργα ανάπτυξης συστημάτων ΑΠΕ και αποθήκευσης στα νησιά, που θα υλοποιηθούν στο πλαίσιο αυτού του πυλώνα. Στα επιλέξιμα έργα συμπεριλαμβάνονται μικρές επενδύσεις, που στοχεύουν σε αυτοκατανάλωση κατοικιών και επιχειρήσεων, αλλά και μεγαλύτερες, όπως είναι τα υβριδικά συστήματα παραγωγής ενέργειας, τα οποία συνδυάζουν ΑΠΕ με συστήματα αποθήκευσης. Επίσης, έμφαση δίνεται στη χρηματοδότηση για την ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών πάρκων.
2. Διασυνδέσεις των Νησιών
Στο πλαίσιο του δεύτερου πυλώνα θα χρηματοδοτηθούν έργα ηλεκτρικών διασυνδέσεων των νησιών. Μεταξύ αυτών είναι η ηλεκτρική διασύνδεσης των Δωδεκανήσων, ενώ παράλληλα επιταχύνεται η ολοκλήρωση επιμέρους διασυνδέσεων των Κυκλάδων.
3. Εγκαταστάσεις για την αύξηση της διείσδυσης των ΑΠΕ
Στον τρίτο πυλώνα θα κατευθυνθούν πόροι για την ανάπτυξη συστημάτων cold-ironing σε λιμάνια νησιών, με σκοπό την τροφοδότηση των πλοίων με ηλεκτρική ενέργεια όσο παραμένουν στο λιμάνι, καθώς και για την ανάπτυξη υποδομών φόρτισης για ηλεκτρικά οχήματα στα νησιά. Σημαντικά έργα του τρίτου πυλώνα είναι, επίσης, αυτά για την κατασκευή ταμιευτήρων στα νησιά, που ταυτόχρονα στοχεύουν τόσο στην ηλεκτροπαραγωγή και στην αποθήκευση όσο και στην καλύτερη διαχείριση των υδάτινων αποθεμάτων των νησιών.
Οι δράσεις που έχουν προτεραιοποιηθεί να υλοποιηθούν αφορούν στα εξής:
Φωτοβολταϊκά συστήματα σε συνδυασμό με συστήματα αποθήκευσης ενέργειας μπαταρίας για ενεργειακή αυτονομία
Υβριδικά συστήματα ΑΠΕ
Υπεράκτια αιολικά πάρκα και νησιωτική διασύνδεση
Εγκατάσταση αυτόνομων συστημάτων αποθήκευσης
Αφαλατώσεις/Αντλιοταμίευση/φράγματα/ταμιευτήρες πολλαπλών χρήσεων
Διασυνδέσεις και ηλεκτρολογικές υποδομές στα Δωδεκάνησα
Υποθαλάσσιες διασυνδέσεις νησιών στις Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα
Υποδομές ηλεκτροδότησης ελλιμενισμένων πλοίων από την ξηρά (cold ironing)
Σταθμοί φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων
Μ.Η.Τ. 242183