Ακάθεκτοι προελαύνουν οι ισλαμιστές αντάρτες στη Συρία, αφού απέχουν 20 χιλιόμετρα απο τη Δαμασκό.
Την ίδια ώρα, εγκαταλείπουν τη χώρα οι ξένοι υπήκοοι, ενώ κλείνουν τα σύνορά τους οι γειτονικές χώρες.
Πάντως, η συριακή προεδρία διέψευσε τις πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες ο Μπασάρ αλ Άσαντ έχει εγκαταλείψει τη Δαμασκό.
Ο πρόεδρος παραμένει στην πρωτεύουσα και συνεχίζει να ασκεί τα καθήκοντά του, μετέδωσε το επίσημο συριακό πρακτορείο SANA.
Ειδικότερα, οι ισλαμιστές κυκλώνουν από βορά και νότο τη χώρα. Οι τζιχαντιστές ( δήλωσαν ότι έχουν αρχίσει να περικυκλώνουν τη Δαμασκό αφού έθεσαν υπό τον έλεγχό τους την επαρχία Ντεράα, στη νότια Συρία.
Ο διοικητής των ανταρτών Χασάν Αμπντέλ Γκάνι, με τη συμμαχία υπό την ηγεσία των ισλαμιστών που εξαπέλυσε την επίθεση στα βορειοδυτικά της χώρας, δήλωσε ότι «οι δυνάμεις μας ξεκίνησαν την τελική φάση της περικύκλωσης της πρωτεύουσας, της Δαμασκού». Το υπουργείο είπε ότι «δεν υπάρχει αλήθεια στις ειδήσεις που υποστηρίζουν ότι οι ένοπλες δυνάμεις μας, που βρίσκονται σε όλες τις περιοχές της υπαίθρου της Δαμασκού, έχουν αποσυρθεί».
Ο Ράμι Άμπντελ Ραχμάν, ο διευθυντής του Συριακού Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (OSDH), είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι αντάρτες μαχητές ελέγχουν όλη την Ντεράα, το λίκνο της εξέγερσης του 2011 εναντίον του καθεστώτος στου Μπασάρ αλ Άσαντ. Ένας διοικητής τους, ο Χασάν Άμπντελ Γάνι, επιβεβαίωσε ότι απέχουν «λιγότερα από 20 χιλιόμετρα» από τη νότια είσοδο της Δαμασκού.
Μετά την πτώση του Χαλεπιού, την περασμένη εβδομάδα, οι κυβερνητικές δυνάμεις καταρρέουν σε όλη τη χώρα, με ιλιγγιώδη ταχύτητα, καθώς οι αντάρτες καταλαμβάνουν τη μία μετά την άλλη πολλές μεγάλες πόλεις και επανεμφανίζονται σε περιοχές όπου θεωρείτο ότι η εξέγερση είχε καταπνιγεί εδώ και χρόνια. Πέρα από το Χαλέπι στα βόρεια, τη Χάμα στην κεντρική Συρία και το Ντέιρ Εζόρ στα ανατολικά, οι αντάρτες λένε ότι κατέλαβαν επίσης την Κουνέιτρα, την Ντεράα και τη Σουέιντα στα νότια και προωθούνται προς την πρωτεύουσα Δαμασκό.
Οι κυβερνητικές δυνάμεις έχουν επικεντρωθεί στη Χομς. Η κρατική τηλεόραση και πηγές του στρατού ανέφεραν ότι εξαπέλυσαν αεροπορικά πλήγματα εναντίον θέσεων των ανταρτών και, παράλληλα, φτάνουν ενισχύσεις για να υπερασπιστούν την πόλη. Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο, επτά άμαχοι σκοτώθηκαν από τα συριακά και ρωσικά πλήγματα στη Χομς.
Στο μεταξύ, οι αντάρτες επεκτείνουν τον έλεγχό τους σχεδόν σε όλη τη νοτιοδυτική Συρία και λένε ότι κατέλαβαν τη Σαναμαΐν, πάνω στον κεντρικό οδικό άξονα που οδηγεί από τη Δαμασκό στην Ιορδανία. Ο συριακός στρατός λέει ότι αναδιατάσσεται, χωρίς να παραδέχεται ότι απώλεσε εδάφη. Η ταχύτητα με την οποία εξελίσσονται τα γεγονότα κατέπληξε τις περισσότερες αραβικές χώρες και προκαλεί ένα νέο κύμα ανησυχίας για τη σταθερότητα της περιοχής. Το Κατάρ είπε σήμερα ότι απειλείται η εδαφική ακεραιότητα της Συρίας.
Ο εμφύλιος πόλεμος της Συρίας, που ξέσπασε το 2011, ως εξέγερση εναντίον του καθεστώτος του Άσαντ, δημιούργησε χώρο για τζιχαντιστές που κατέλαβαν μεγάλες εκτάσεις και εξαπέλυαν τρομοκρατικές επιθέσεις σε όλον τον κόσμο, ενώ ταυτόχρονα επτά εκατομμύρια πρόσφυγες έφυγαν σε γειτονικές χώρες και ξένες μεγάλες δυνάμεις εγκαθίδρυαν βάσεις στη χώρα.
Μόσχα και Τεχεράνη
Η εξέλιξη αυτή ξεπερνά κατά πολύ το περιφερειακό πλαίσιο, καθώς αφορά άμεσα το Ιράν και τη Ρωσία, καθώς η Συρία αποτελεί γεωπολιτική προτεραιότητα τόσο για την Τεχεράνη όσο και τη Μόσχα: Η Ρωσία είναι όμως απασχολημένη στο Ουκρανικό μέτωπο.
Σύμφωνα με τον Τούρκο εμπειρογνώμονα Μπουράκ Γιλντιρίμ, η Μόσχα διέθετε 50 στρατιωτικά αεροσκάφη στη Συρία πριν από τον κατά της Ουκρανίας. Αυτήν τη στιγμή έχουν απομείνει μόνο 13, εκ των οποίων μόνο τα επτά είναι έτοιμα προς χρήση.
Για τη Ρωσία, η κατάσταση είναι ακόμη πιο ανησυχητική και πολύπλοκη. Έχει τη μοναδική της ναυτική βάση στη Μεσόγειο, στο λιμάνι της Ταρσού, στις ακτές της Συρίας και εάν η τζιχαντιστική προέλαση απομονώσει την επαρχία της Λατάκια, θα πρέπει να επιλέξει αν θα την εκκενώσει ή θα την υπερασπιστεί.
Στη δεύτερη υπόθεση, μην έχοντας επαρκείς δυνάμεις αυτή τη στιγμή, η Μόσχα θα πρέπει να καταφύγει σε μισθοφόρους από την Αφρική ή να εκτρέψει άνδρες από το ουκρανικό μέτωπο.
Το Ιράν είναι επίσης, αποδυναμωμένο και αντιμετωπίζει υλικοτεχνικές δυσκολίες στην αποστολή στρατιωτικής βοήθειας στη Συρία, με αποτέλεσμα, μέχρι στιγμής, να έχει στείλει μόνο μερικές εκατοντάδες Ιρακινούς σιίτες πολιτοφύλακες σε βοήθεια του Ασαντ.
Το χρησιμοποιεί βέβαια το συριακό έδαφος ως οδό διέλευσης και βάση για τον πόλεμο εναντίον του Ισραήλ, τον οποίο διεξάγει κυρίως μέσω της Χεζμπολάχ. Η λιβανέζικη πολιτοφυλακή έχει υποστηρίξει στρατιωτικά το καθεστώς Άσαντ για πολλά χρόνια, αλλά σήμερα είναι «παράλυτη» μετά τα πολύ σκληρά χτυπήματα που έχει υποστεί από τους Ισραηλινούς.
Ο ρόλος της Τουρκίας
Σε αυτή την εξαιρετικά περίπλοκη κατάσταση, σημαντικός είναι ο ρόλος της Τουρκίας που χρηματοδοτεί και ενισχύει στρατιωτικά τους τζιχαντιστές. Δεν ήταν άλλωστε έκπληξη για την τουρκική κοινή γνώμη ότι ο συριακός εμφύλιος φούντωσε τώρα ξανά.
Εδώ και μήνες, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο δεξιός εθνικιστής σύμμαχός του Ντεβλέτ Μπαχτσελί μιλούν σχεδόν αποκλειστικά για την γεωπολιτική αλλαγή στη Μέση Ανατολή και τις πιθανές αρνητικές συνέπειες για την Αγκυρα-κυρίως λόγω των φόβων για αναβίωση των ελπίδων ίδρυσης Κουρδικού κράτους στην περιοχή. Οι Κούρδοι άλλωστε, από την έναρξη του εμφυλίου πολέμου στη Συρία το 2012, πόλεμο, έχουν εγκαθιδρύσει αυτοδιοίκηση στη βορειοανατολική περιοχή της Ροζάβα που ελέγχεται από το Κόμμα Δημοκρατικής Ένωσης (PYD), παρακλάδι του ΡΚΚ- γεγονός που αποτελεί «αγκάθι στο μάτι της Άγκυρας».
Η Τουρκία έχει καταλάβει στρατιωτικά μεγάλη περιοχή στη βόρεια Συρία και δεν είναι διατεθειμένη να αποσυρθεί. Ονομάζει την κατεχόμενη περιοχή «ζώνη ασφαλείας» που ελέγχει μαζί με τις ισλαμιστικές πολιτοφυλακές του λεγόμενου Συριακού Εθνικού Στρατού (SNA). Ο πραγματικός στόχος της Άγκυρας στην περιοχή είναι να ανατρέψει την κουρδική αυτοδιοίκηση στη Ροζάβα.
Από το 2016, ο τουρκικός στρατός βομβαρδίζει περιοχές που ελέγχονται από Κούρδους στο πλαίσιο στρατιωτικών επιχειρήσεων μεγάλης κλίμακας. Τούρκοι στρατιώτες σταθμεύουν στο Τζαράμπλους, στο αλ Μπαμπ, στο Αζάζ, και στο Ταλ Αμπιάντ, αλλά και στο Ιντλίμπ,το προπύργιο των τζιχαντιστών.
Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως η Human Rights Watch κατηγορούν την Άγκυρα για εγκλήματα πολέμου. Σε έκθεση που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο, η οργάνωση κατηγορεί την Άγκυρα για απαγωγές, λεηλασίες, βασανιστήρια και ακόμη και για σεξουαλική κακοποίηση γυναικών. « Η Τουρκία φέρει την ευθύνη για σοβαρές επιθέσεις και πιθανά εγκλήματα πολέμου από τα δικά της στρατεύματα και τοπικές ένοπλες ομάδες που υποστηρίζει στις περιοχές που κατέχει η Τουρκία στη Βόρεια Συρία», αναφέρει η Human Rights Watch.
Θέλουν Κουρδικό κράτος οι ΗΠΑ και το Ισραήλ
Επιπλέον, οι Ηνωμένες Πολιτείες, όπως και το Ισραήλ φαίνεται να ευνοούν περισσότερο από ποτέ την ίδρυση Κουρδικού κράτους στην περιοχή, γεγονός που τρομάζει την Τουρκία, όπου ζουν κάπου 20 εκατομμύρια Κούρδοι.
«Χωρίς την ανοχή ή ακόμα και την υποστήριξη της Άγκυρας, οι αντίπαλοι του Άσαντ δεν θα είχαν καμία ευκαιρία», εξηγεί ειδικός στη Μέση Ανατολή Μίκαελ Λούντερς μιλώντας στο Γερμανικό ραδιόφωνο (Deutschlandfunk). «Η Άγκυρα σίγουρα όχι μόνο γνώριζε για αυτήν την προέλαση, αλλά την ενισχύει και στρατιωτικά. Επειδή οι αντάρτες χρειάζονται προφανώς τα κατάλληλα όπλα. Λόγω γεωγραφικής θέσης άλλωστε, οι τζιχαντιστές μόνο μέσω Τουρκίας μπορούν να προμηθευτούν όπλα και πυρομαχικά».
Η Άγκυρα αρνείται φυσικά οποιαδήποτε ανάμειξη στις πρόσφατες εξελίξεις στη Συρία. «Η Τουρκία δεν θα υποστήριζε ποτέ ενέργειες που θα προκαλούσαν νέο κύμα προσφύγων», δήλωσε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν. Η χώρα έχει δεχθεί περίπου 3,5 εκατομμύρια Σύρους πρόσφυγες από τον εμφύλιο πόλεμο. Τώρα θέλει να στείλει όσο το δυνατόν περισσότερους πρόσφυγες πίσω στη Συρία ,στη ζώνη ασφαλείας -μια λωρίδα πλάτους 30 έως 40 χιλιομέτρων στη βόρεια Συρία.
«Ακόμη και αν η τουρκική κυβέρνηση υποστηρίζει στρατιωτικά την τρέχουσα επίθεση των τζιχαντιστών, προσπαθεί να αποφύγει μια άμεση αντιπαράθεση με τη Ρωσία, το Ιράν και το καθεστώς Άσαντ», εξηγεί ο ειδικός στη Μέση Ανατολή Ερχάν Κελεσόγλου και προσθέτει: Ο Ερντογάν θα περιμένει πρώτα και θα παρατηρήσει σε ποιο βαθμό οι φιλό-Τουρκοι ισλαμιστές αντάρτες μπορούν να απωθήσουν τους Κούρδους και να καταλάβουν τις περιοχές τους».
Μ.Η.Τ. 242183