Η Ευρώπη θωρακίζεται: Πρόταση Μητσοτάκη-Τουσκ για ευρωπαϊκή αντιπυραυλική ασπίδα

Αντιαεροπορική άμυνα στο επίκεντρο των συζητήσεων: Χρηματοδότηση, συνεργασίες και το μέλλον της ασφάλειας στην ΕΕ

Η ανάγκη για ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας βρέθηκε στο επίκεντρο της άτυπης Συνόδου Κορυφής των 27 ηγετών της ΕΕ, με την πρόταση του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Πολωνού ομολόγου του Ντόναλντ Τουσκ για την ανάπτυξη μιας κοινής αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας να συγκεντρώνει ευρεία στήριξη.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, επιβεβαίωσε ότι η συζήτηση εστίασε σε τρεις βασικούς άξονες: τις στρατιωτικές δυνατότητες, τη χρηματοδότηση και τις διεθνείς συνεργασίες. Όπως ανέφερε, υπάρχει ομοφωνία για την ανάγκη κάλυψης κρίσιμων αμυντικών ελλείψεων, σε πλήρη συντονισμό με το ΝΑΤΟ.

Αντιαεροπορική άμυνα και βιομηχανική παραγωγή

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναγνώρισαν την επιτακτική ανάγκη να αναπτύξουν μια ενιαία αεράμυνα, καθώς κανένα κράτος-μέλος δεν μπορεί από μόνο του να εξασφαλίσει πλήρη προστασία από αεροπορικές και πυραυλικές απειλές.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε την πρόταση των Μητσοτάκη – Τουσκ ως κοινό ευρωπαϊκό εγχείρημα, τονίζοντας ότι αποτελεί άμεση ανάγκη λόγω της γεωπολιτικής αστάθειας και των συγκρούσεων στα σύνορα της ΕΕ. Οι λεπτομέρειες του σχεδίου θα εξειδικευτούν το επόμενο διάστημα.

Ο Κόστα επεσήμανε ότι η ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας είναι κεντρικό ζητούμενο, καθώς απαιτείται ταχύτερη και μεγαλύτερη παραγωγή οπλικών συστημάτων, όπως πυραύλων και πυρομαχικών.

Χρηματοδότηση και ευελιξία στον προϋπολογισμό

Η ενίσχυση των αμυντικών δαπανών αποτελεί πρόκληση, καθώς ήδη μεταξύ 2021-2024 οι εθνικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 30%. Σήμερα, τα 23 κράτη-μέλη της ΕΕ που ανήκουν και στο ΝΑΤΟ διαθέτουν κατά μέσο όρο 2% του ΑΕΠ τους στην άμυνα.

Ο Κόστα άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ευελιξίας στους νέους δημοσιονομικούς κανόνες, ώστε να επιτραπούν μεγαλύτερες επενδύσεις στον αμυντικό τομέα. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ήδη διευρύνει τη χρηματοδοτική της στήριξη στον κλάδο της άμυνας.

Η φον ντερ Λάιεν, από την πλευρά της, τόνισε ότι σε «εξαιρετικές εποχές» απαιτούνται «εξαιρετικά μέτρα», αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Επιτροπή θα εξετάσει τη χαλάρωση των κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας για επενδύσεις στην άμυνα.

Η σχέση με το ΝΑΤΟ και η συνεργασία με τη Βρετανία

Η συνεργασία της ΕΕ με το ΝΑΤΟ αποτελεί βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής άμυνας, με τον νέο γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, να διαβεβαιώνει ότι μια ισχυρότερη αμυντικά Ευρώπη ενισχύει τη διατλαντική ασφάλεια.

Παράλληλα, κατά τη συνάντηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου με τον πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου, Κιρ Στάρμερ, τονίστηκε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει φυσικός εταίρος της ΕΕ στην άμυνα. Ανακοινώθηκε, μάλιστα, ότι τον Μάιο θα πραγματοποιηθεί Σύνοδος Κορυφής ΕΕ-ΗΒ, με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας σε στρατιωτικό επίπεδο.

Σταθερή στήριξη στην Ουκρανία

Ο πόλεμος στην Ουκρανία ήταν βασικό θέμα των συνομιλιών, με τον Κόστα να υπογραμμίζει ότι η ΕΕ έχει ήδη διαθέσει 134 δισεκατομμύρια ευρώ για τη στήριξη του Κιέβου και δεσμεύεται να συνεχίσει την οικονομική και στρατιωτική υποστήριξη «για όσο χρειαστεί».

Το μήνυμα της Συνόδου Κορυφής ήταν σαφές: η Ευρώπη πρέπει να κινηθεί ταχύτερα στην ανάπτυξη αμυντικών δυνατοτήτων, εξασφαλίζοντας την προστασία των πολιτών της απέναντι σε κάθε πιθανή απειλή.

Η πρόταση Μητσοτάκη βρίσκει «έδαφος» στις Βρυξέλλες

Μετά τις συζητήσεις στις Βρυξέλλες για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη στήριξη της πρότασής του από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Η επικεφαλής της Κομισιόν δήλωσε έτοιμη να εξετάσει τρόπους δημοσιονομικής ευελιξίας, προκειμένου να επιτραπεί η αύξηση των αμυντικών δαπανών στο πλαίσιο του νέου Συμφώνου Σταθερότητας της ΕΕ.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός υπενθύμισε ότι υποστήριξε από νωρίς την ανάγκη χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής άμυνας, θέτοντας το ζήτημα σε όλες τις ευρωπαϊκές Συνόδους Κορυφής. Μάλιστα, λίγες ημέρες πριν τη σύνοδο, παρουσίασε τη θέση του και μέσω άρθρου στους Financial Times, υπογραμμίζοντας ότι «έφτασε η ώρα για μια κοινή ευρωπαϊκή άμυνα».

Η πρόταση του Μητσοτάκη, σε συνεργασία με τον Πολωνό πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ, αποτυπώθηκε ήδη από τον Μάιο του 2024 σε επιστολή προς την ευρωπαϊκή ηγεσία, όπου ζητούσαν τη χρηματοδότηση μιας ενιαίας αντιαεροπορικής ασπίδας για την ήπειρο.

Όπως τονίζει ο Έλληνας πρωθυπουργός, η ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας δεν είναι πλέον μόνο πρόταση, αλλά αποκτά ευρύτερη υποστήριξη από κράτη-μέλη που συνειδητοποιούν ότι η Ευρώπη πρέπει να εξασφαλίσει τη θέση της σε έναν αβέβαιο και ασταθή κόσμο.

Το κλειδί για την υλοποίηση αυτής της πολιτικής είναι η δημιουργία ευρύτερου δημοσιονομικού χώρου, που θα επιτρέπει στα κράτη-μέλη να επενδύσουν στην άμυνα χωρίς να διακυβεύεται η οικονομική τους σταθερότητα.

Ο Μητσοτάκης κατέληξε τονίζοντας ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας είναι κρίσιμη τόσο για τη σταθερότητα της ίδιας της ΕΕ όσο και για τη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας.

«Θέλουμε μια ισχυρή Ελλάδα στην Ευρώπη και μια ισχυρή Ευρώπη για την Ελλάδα. Έχει έρθει η ώρα να δράσουμε», σημείωσε, δίνοντας το στίγμα για το επόμενο βήμα στη θωράκιση της ευρωπαϊκής ασφάλειας.