Μεταλλαγμένοι σπόροι και επιχειρηματικός έλεγχος: Γιατί αντιδρούν οι αγροτικές οργανώσεις
Παγκόσμιο κύμα αντίδρασης προκαλεί η προτεινόμενη απορρύθμιση των νέων μεταλλαγμένων προϊόντων, καθώς 200 περιβαλλοντικές οργανώσεις και ομάδες αγροτών, ανάμεσά τους 10 ελληνικές, καλούν τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να απορρίψουν τη νέα νομοθετική πρόταση.
Σύμφωνα με τη Greenpeace και τις υπόλοιπες οργανώσεις, η απορρύθμιση απειλεί:
- Τους αγρότες μικρής και μεσαίας κλίμακας
- Τη βιολογική και μη μεταλλαγμένη παραγωγή
- Τη διατροφική ασφάλεια και ποικιλομορφία
Η συμβιβαστική πρόταση κατατέθηκε από την Πολωνία, η οποία έχει την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, και αναμένεται να συζητηθεί στις 14 Φεβρουαρίου από τους εκπροσώπους των εθνικών κυβερνήσεων.
Τι περιλαμβάνει η πολωνική πρόταση και γιατί προκαλεί αντιδράσεις
Η νομοθετική πρόταση καλύπτει τόσο τις μεταλλαγμένες καλλιέργειες όσο και τα άγρια φυτά που παράγονται με τις λεγόμενες «Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές» (NGTs). Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς οι τεχνικές αυτές ενδέχεται να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον.
Κύρια σημεία κριτικής είναι ότι:
- Η πρόταση εστιάζει στις πατέντες φυτών, δίνοντας μεγαλύτερο έλεγχο στις μεγάλες αγροχημικές εταιρείες.
- Δεν περιλαμβάνει σαφή μέτρα για την ιχνηλασιμότητα, την ανίχνευση και την ασφάλεια των μεταλλαγμένων προϊόντων.
- Η έλλειψη ρύθμισης θα επιτρέψει τον πλήρη έλεγχο των σπόρων από λίγες εταιρείες, περιορίζοντας τις επιλογές των παραγωγών και θέτοντας σε κίνδυνο τη διατροφική ποικιλομορφία.
Οι οργανώσεις επισημαίνουν ότι το άνοιγμα της αγοράς μεταλλαγμένων χωρίς έλεγχο ενδέχεται να αποδυναμώσει τη διατροφική εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς η μείωση της ποικιλίας σπόρων θα καταστήσει δυσκολότερη την προσαρμογή των αγροτών στις τοπικές συνθήκες και στην κλιματική αλλαγή.
Καταναλωτές στο σκοτάδι – Κίνδυνος για τις επιχειρήσεις μικρής κλίμακας
Στην κοινή δήλωση, οι οργανώσεις εκφράζουν ανησυχία ότι τα νέα μεταλλαγμένα θα αποκλειστούν από την ισχύουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία, η οποία επιβάλλει:
- Σήμανση για τα μεταλλαγμένα τρόφιμα
- Ελέγχους ασφαλείας
- Αξιολόγηση κινδύνου και ανίχνευση
Η πιθανή εξαίρεση θα έχει ως αποτέλεσμα οι καταναλωτές να μην γνωρίζουν τι περιέχει το φαγητό τους, ενώ παράλληλα θα επηρεαστεί αρνητικά η παραγωγή βιολογικών προϊόντων και η αγροτική επιχειρηματικότητα μικρής και μεσαίας κλίμακας.
«Η πρόταση θέτει σε κίνδυνο τους παραγωγούς και τη δημόσια υγεία μόνο και μόνο για να ενισχύσει τις μεγάλες αγροχημικές εταιρείες», δήλωσε η Έλενα Δανάλη, υπεύθυνη εκστρατείας της Greenpeace για τη Βιώσιμη Γεωργία.
Οι εξελίξεις στις διαπραγματεύσεις της ΕΕ
Η πρόταση για την αλλαγή των κανονισμών των μεταλλαγμένων κατατέθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούλιο του 2023, ωστόσο μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει συμφωνία μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ.
Η πολωνική Προεδρία, παρότι στην ίδια τη χώρα υπάρχει ισχυρή δημόσια αντίδραση στα μεταλλαγμένα, επανέφερε την πρόταση που παρέμενε στάσιμη, βασισμένη σε ένα προηγούμενο συμβιβαστικό σχέδιο που είχε κατατεθεί από το Βέλγιο τον Φεβρουάριο του 2024.
Η Πολωνία επιδιώκει να εξασφαλίσει πλειοψηφία στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, γεγονός που θα ανοίξει τον δρόμο για διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Το μήνυμα της Greenpeace και των οργανώσεων προς τις κυβερνήσεις
Η Greenpeace και οι 200 οργανώσεις καλούν την Ελλάδα και τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να απορρίψουν την απορρύθμιση των νέων μεταλλαγμένων.
Βασικό τους αίτημα είναι να διατηρηθεί η ισχύουσα νομοθεσία και να συνεχίσουν να ισχύουν για τα νέα μεταλλαγμένα:
- Αξιολόγηση κινδύνου και παρακολούθηση
- Ιχνηλασιμότητα και σήμανση
- Αυστηροί έλεγχοι σε όλη την τροφική αλυσίδα
Καθώς οι διαπραγματεύσεις κορυφώνονται, η τελική απόφαση θα καθορίσει το μέλλον της ευρωπαϊκής γεωργίας, των καταναλωτών και της διατροφικής ασφάλειας.
Μ.Η.Τ. 242183