Ελληνικά τρόφιμα στην παγκόσμια αγορά: Ο «χρυσός» των εξαγωγών που αντέχει

Ο κλάδος των τροφίμων οδηγεί την εξαγωγική δραστηριότητα της Ελλάδας

Σε ένα ασταθές οικονομικό περιβάλλον, τα ελληνικά τρόφιμα επιβεβαιώνουν τη θέση τους ως βασικός μοχλός ανάπτυξης για τις εξαγωγές της χώρας. Παρά τις πιέσεις στο εμπορικό ισοζύγιο, οι εξαγωγές τροφίμων ενισχύθηκαν το 2024, με παραδοσιακά προϊόντα όπως φέτα, γιαούρτι, ελαιόλαδο και ελιές να σημειώνουν ισχυρές επιδόσεις στις διεθνείς αγορές.

Συνολικά, οι ελληνικές εξαγωγές το 2024 έφτασαν τα 49,9 δισ. ευρώ, καταγράφοντας την τρίτη καλύτερη επίδοσή τους ιστορικά, παρά την ελαφρά μείωση σε σχέση με το 2023. Για το 2025, οι προβλέψεις είναι θετικές, με αναμενόμενη αύξηση 3%-4% σε αποπληθωρισμένους όρους, σύμφωνα με μελέτη της Εθνικής Τράπεζας.

Η αισιοδοξία πηγάζει από την εκτίμηση ότι η ευρωπαϊκή οικονομία θα ανακάμψει με ρυθμό 1,4% (από 0,8% το 2024) και από την ανάκαμψη της παραγωγής ελαιολάδου, που αναμένεται να προσθέσει μία ποσοστιαία μονάδα στις εξαγωγές του 2025.

Οι μεγάλες προκλήσεις για τις ελληνικές εξαγωγές

Σύμφωνα με την Εθνική Τράπεζα, το 2024 οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 1%, με το β’ εξάμηνο να σημειώνει άνοδο 5%, αντισταθμίζοντας το αρνητικό -7% του α’ εξαμήνου. Ωστόσο, αυτή η αναστροφή της τάσης θεωρείται εύθραυστη, καθώς οι βασικές αγορές της Ευρώπης δεν στήριξαν σημαντικά τις εξαγωγές.

Ένα επιπλέον ρίσκο είναι οι εμπορικές πολιτικές των ΗΠΑ, καθώς η ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας εξαρτάται άμεσα από τη στάση της αμερικανικής πολιτικής. Παρόλα αυτά, οι ΗΠΑ έχουν εξελιχθεί σε σημαντική αγορά για τα ελληνικά προϊόντα, σημειώνοντας μέση ετήσια αύξηση 7% στις εισαγωγές ελληνικών προϊόντων τα τελευταία τρία χρόνια – υπερτριπλάσια του αντίστοιχου ρυθμού άλλων αγορών (2%).

Επιπλέον, η ανάκαμψη των ελληνικών εξαγωγών το β’ εξάμηνο του 2024 στηρίχθηκε κυρίως σε μεγάλες παραγγελίες μετάλλων για ενεργειακά έργα στη Μέση Ανατολή, ενώ οι αγορές της Δυτικής Ευρώπης κατέγραψαν πτώση 4%.

Τα τρόφιμα, το δυνατό χαρτί των ελληνικών εξαγωγών

Η αύξηση της συνεισφοράς του κλάδου τροφίμων είναι ένα από τα λίγα θετικά στοιχεία στη δύσκολη συγκυρία. Τα ελληνικά τρόφιμα συνεχίζουν να ενισχύουν τη θέση τους στην ευρωπαϊκή αγορά, καταγράφοντας ρεκόρ 15ετίας ως ποσοστό των συνολικών εξαγωγών της Ε.Ε.

• Γιαούρτι, φέτα, ελαιόλαδο και ελιές κάλυψαν πάνω από το 75% της ανόδου του κλάδου.
• Τα φιλέτα ψαριών ξεχώρισαν με διπλασιασμό των όγκων εξαγωγών στο τελευταίο τρίμηνο, όντας το μοναδικό ελληνικό προϊόν που βελτίωσε όγκους και τιμές σε σύγκριση με τους Ευρωπαίους ανταγωνιστές.
• Το μερίδιο των ελληνικών τροφίμων στις ευρωπαϊκές εξαγωγές αυξήθηκε σε 1,4% (από 1,3% το 2023).
• Κομπόστα, ελιές και γιαούρτι αύξησαν το μερίδιό τους κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες.

Η ανοδική πορεία του κλάδου αναμένεται να συνεχιστεί το 2025, χάρη στην επαναφορά της παραγωγής ελαιολάδου και τη διατήρηση της παγκόσμιας ζήτησης για ποιοτικά ελληνικά προϊόντα.

Εξαγωγές και εισαγωγές: Το εμπορικό ισοζύγιο

Τα δεδομένα του Πανελληνίου Συνδέσμου Εξαγωγέων (ΠΣΕ) δείχνουν ότι:

• Οι εξαγωγές το 2024 μειώθηκαν κατά -2,2%, στα 49,90 δισ. ευρώ, από 51,02 δισ. ευρώ το 2023.
• Αν εξαιρεθούν τα πετρελαιοειδή, οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 2,3%, αγγίζοντας τα 36,09 δισ. ευρώ.
• Οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 1,7%, φτάνοντας τα 84,52 δισ. ευρώ.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το εμπορικό έλλειμμα να αυξηθεί κατά 7,9%, αγγίζοντας τα 34,61 δισ. ευρώ.

Οι εξαγωγές ανά περιοχή – Ποιες αγορές ξεχώρισαν

• Οι εξαγωγές προς τις χώρες της Ε.Ε. μειώθηκαν κατά -5,9%, ενώ αυξήθηκαν κατά 2,7% προς Τρίτες Χώρες.
• Χωρίς τα πετρελαιοειδή, οι εξαγωγές προς τις Τρίτες Χώρες αυξήθηκαν κατά 7,1%, ενώ προς την Ε.Ε. παρέμειναν στάσιμες (-0,1%).
• Οι ΗΠΑ αναδεικνύονται ως στρατηγικός εταίρος, με τις εισαγωγές ελληνικών προϊόντων να αυξάνονται σταθερά.

Οι κλάδοι που ξεχώρισαν και αυτοί που υποχώρησαν

Κατηγορίες προϊόντων με πτώση εξαγωγών:

• Πετρελαιοειδή & Καύσιμα (-9,5%)
• Βιομηχανικά προϊόντα (-0,6%)
• Μηχανήματα (-2,6%)
• Λάδια (-23,9%)

Κατηγορίες προϊόντων με αύξηση εξαγωγών:

• Τρόφιμα (+8,9%)
• Χημικά (+2,6%)
• Πρώτες ύλες (+7,7%)
• Ποτά & Καπνός (+8,6%)

Οι εξαγωγές τροφίμων παραμένουν οδηγός της Ελληνικής Οικονομίας

Το 2024 υπήρξε μια δύσκολη χρονιά για το ελληνικό εμπόριο, με αυξημένες προκλήσεις από το διεθνές περιβάλλον. Παρόλα αυτά, ο κλάδος των τροφίμων απέδειξε για άλλη μια φορά τη δυναμική του, στηρίζοντας τις ελληνικές εξαγωγές και διατηρώντας τη χώρα μας ως παγκόσμιο παίκτη στην αγορά των ποιοτικών προϊόντων διατροφής.

Η προοπτική για το 2025 διαγράφεται θετική, υπό την προϋπόθεση ότι οι διεθνείς οικονομικές συνθήκες θα κινηθούν προς μια περισσότερο σταθερή και αναπτυξιακή κατεύθυνση.

Διαβάστε επίσης: Οι εξαγωγές τροφίμων σώζουν το εμπόριο: Σημαντική άνοδος το 2024