Η Τουρκία επαναπροσδιορίζει τις σχέσεις της με τη Δύση – «Δεν προσφέρουμε τίποτα χωρίς όφελος. Ζητάμε ανταλλάγματα», δηλώνει ο Φιντάν

Η Τουρκία θέτει νέους όρους στη σχέση της με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες, επιδιώκοντας πιο ενεργό ρόλο στις γεωπολιτικές εξελίξεις. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, έστειλε σαφές μήνυμα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, δηλώνοντας ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να προσφέρει τίποτα χωρίς ανταλλάγματα.

Σε συνέντευξή του στο τηλεοπτικό δίκτυο TV100, υπογράμμισε ότι η σχέση Άγκυρας-Βρυξελλών πρέπει να εξετάζεται σε καθημερινή βάση, καθώς η ευρωπαϊκή στάση απέναντι στην Τουρκία παραμένει ασαφής. Ο ίδιος υπενθύμισε ότι η ένταξη της χώρας του στην ΕΕ παραμένει στρατηγική προτεραιότητα για την κυβέρνηση Ερντογάν, αν και οι Ευρωπαίοι δεν δείχνουν να αντιμετωπίζουν το ζήτημα με την ίδια σοβαρότητα.

Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα, ιδιαίτερα μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, δημιουργεί συνθήκες για αναθεώρηση των σχέσεων της Τουρκίας με τη Δύση. Σύμφωνα με τον Φιντάν, οι συζητήσεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και τις μελλοντικές ισορροπίες θα ενταθούν, ενώ η Άγκυρα θα συμμετάσχει σε αυτές με συγκεκριμένα αιτήματα. «Αν προσφέρουμε κάτι, θα ζητήσουμε και κάτι σε αντάλλαγμα», δήλωσε χαρακτηριστικά, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Τουρκία επιδιώκει πιο ενεργό ρόλο στο ευρωπαϊκό αμυντικό σύστημα, ιδίως τώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να επανεξετάζουν την παρουσία τους στη Γηραιά Ήπειρο.

Ο Φιντάν άφησε να εννοηθεί ότι η Τουρκία αναμένει συγκεκριμένες προτάσεις για τη συμμετοχή της στο ευρωπαϊκό σύστημα ασφαλείας, ειδικά σε μια περίοδο που η Ουάσινγκτον φαίνεται να μειώνει την εμπλοκή της στην ήπειρο.

Ο ρόλος της Τουρκίας στη νέα ευρωπαϊκή ασφάλεια

Στην ίδια συνέντευξη, ο Φιντάν αναφέρθηκε και στις σχέσεις ΗΠΑ-Ευρώπης, δηλώνοντας ότι το «τζίνι βγήκε από το μπουκάλι» και ότι πλέον οι Ευρωπαίοι συνειδητοποιούν πως εξαρτώνται πλήρως από την αμερικανική ασφάλεια από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά. Κατά τον ίδιο, η σταδιακή απεξάρτηση της Ευρώπης από τις ΗΠΑ δημιουργεί νέα δεδομένα, στα οποία η Τουρκία μπορεί να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο.

Η εξάρτηση της Ευρώπης από τις ΗΠΑ στον τομέα της ασφάλειας αλλάζει, και η Άγκυρα βλέπει σε αυτό μια ευκαιρία να διεκδικήσει νέο ρόλο. Ο Φιντάν ανέφερε ότι η Ευρώπη αντιλαμβάνεται πως δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στις Ηνωμένες Πολιτείες για την άμυνά της, γεγονός που δημιουργεί νέες ισορροπίες.

1. Η Τουρκία διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους και πιο μάχιμους στρατούς στην περιοχή.
2. Η νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη της τη στρατιωτική ισχύ της Άγκυρας.
3. Οι συζητήσεις για την Ουκρανία είναι το πρώτο μεγάλο πεδίο δοκιμής των νέων στρατηγικών συνεργασιών.

Ο Φιντάν σημείωσε ότι οι μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις της Ευρώπης οφείλουν να δημιουργήσουν νέους μηχανισμούς συνεργασίας και στρατηγικής διαβούλευσης, με την Τουρκία να είναι παρούσα σε αυτές τις διεργασίες.

Νέα εποχή στις σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας

Αναφερόμενος στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, ο Φιντάν ξεκαθάρισε ότι η χώρα του περιμένει από την Ουάσινγκτον να τερματίσει τη στήριξη προς τους Κούρδους της Συρίας (YPG), τους οποίους η Άγκυρα θεωρεί παρακλάδι του PKK. Υποστήριξε ότι όταν εξαλειφθεί αυτή η απειλή, οι σχέσεις με τις ΗΠΑ θα βελτιωθούν, ενώ σημείωσε ότι πλέον η Τουρκία βλέπει τη συνεργασία της με την Ουάσινγκτον σε μια πιο «αυστηρά δομημένη και συστηματική βάση».

Η δήλωση αυτή δείχνει ότι η Άγκυρα δεν ενδιαφέρεται πλέον για παραδοσιακού τύπου συμμαχικές σχέσεις, αλλά για ένα μοντέλο συνεργασίας που θα βασίζεται σε αμοιβαία συμφέροντα και διακριτούς ρόλους. Η περίοδος κατά την οποία η Τουρκία λειτουργούσε ως δεδομένος εταίρος της Δύσης φαίνεται πως τελειώνει, με την κυβέρνηση Ερντογάν να επιδιώκει επαναπροσδιορισμό των σχέσεών της τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στο μέτωπο των αμερικανοτουρκικών σχέσεων, η Άγκυρα επιδιώκει την άρση των κυρώσεων και την επανένταξή της στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35, αλλά υπό νέους όρους.

1. Η Τουρκία απαιτεί τον τερματισμό της αμερικανικής στήριξης στους Κούρδους της Συρίας (YPG), τους οποίους συνδέει με το PKK.
2. Η συνεργασία με τις ΗΠΑ θα πρέπει να είναι δομημένη και συστηματική, όχι βασισμένη σε παλιούς συμμαχικούς δεσμούς.
3. Η Άγκυρα βλέπει πλέον τη σχέση της με την Ουάσινγκτον με πιο ρεαλιστικούς όρους, στο πλαίσιο αμοιβαίου σεβασμού και συμφερόντων.

Ο Φιντάν τόνισε ότι η Τουρκία δεν επιθυμεί πλέον να λειτουργεί ως δεδομένος εταίρος της Δύσης, αλλά επιδιώκει μια επαναδιαπραγμάτευση των όρων συνεργασίας της με ΗΠΑ και ΕΕ.