Η 25η Μαρτίου είναι μια ιδιαίτερη ημέρα για την Ελλάδα, καθώς συνδυάζει τον εορτασμό της Επανάστασης του 1821 με τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. Εκτός από τις παρελάσεις και τις εκδηλώσεις, η μέρα αυτή είναι συνδεδεμένη με την παράδοση της ελληνικής κουζίνας, καθώς υπάρχει ένα συγκεκριμένο φαγητό που κυριαρχεί στα τραπέζια: ο μπακαλιάρος με σκορδαλιά.
Γιατί τρώμε μπακαλιάρο τη 25η Μαρτίου;
Η νηστεία της σαρακοστής είναι η μεγαλύτερη και πιο αυστηρή νηστεία της Ορθόδοξης εκκλησίας. Μέσα στο διάστημα από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι το Πάσχα, η νηστεία καταλύεται. Διαφοροποιείται δηλαδή τρεις φορές, δίνοντας μια ευκαιρία στους πιστούς για ενδυνάμωση μιας και η νηστεία αυτή είναι η πιο αυστηρή.
Η πρώτη από αυτές τις εξαιρέσεις είναι ανήμερα της εορτής του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, όπως έχει καθιερωθεί η 25η Μαρτίου. Πρόκειται για μια χαρμόσυνη εορτή αφιερωμένη στην Παναγία. Ως εκ τούτου ιδιαίτερα σημαντική, καταλύονται το ψάρι, το έλαιο και ο οίνος. Έτσι, εξηγείται γιατί τρώμε μπακαλιάρο στις 25 Μαρτίου.
Η επιλογή του παστού μπακαλιάρου έγινε αρχικά από τους προγόνους, γιατί όσοι ζούσαν κοντά στη θάλασσα είχαν την δυνατότητα να τρώνε φρέσκα ψάρια, αλλά όσοι ζούσαν μέσα στην ενδοχώρα είχαν πρόβλημα να προμηθευτούν φρέσκο ψάρι και από την άλλη πλευρά δεν υπήρχαν ψυγεία.
Ο μπακαλιάρος λέγεται ότι έφτασε στο ελληνικό τραπέζι κοντά στο τέλος του 15ου αιώνα.
Πολύ γρήγορα καθιερώθηκε ως το εθνικό φαγητό της 25ης Μαρτίου. Αποτέλεσε την εύκολη και φθηνή ταυτόχρονα λύση, έθιμο που καλά κρατά μέχρι τις μέρες μας. Όποιες και αν ήταν οι καιρικές συνθήκες οι πιστοί ήξεραν ότι θα βρουν παστό μπακαλιάρο ακόμη και στα μικρά μπακάλικα.
Σταδιακά και με τα χρόνια, συνηθίσαμε να τρώμε μπακαλιάρο την 25η Μαρτίου γιατί ταίριαξε γευστικά ο μπακαλιάρος, με την ελληνική σκορδαλιά. Υλικά οικονομικά και εύκολα να βρεθούν σε κάθε σπίτι.
Η 25η Μαρτίου πέφτει πάντα μέσα στη Σαρακοστή, περίοδο νηστείας για την Ορθόδοξη Εκκλησία. Ωστόσο, η Εκκλησία επιτρέπει την κατανάλωση ψαριού αυτή την ημέρα, λόγω της μεγάλης εορτής του Ευαγγελισμού. Ο μπακαλιάρος επιλέχθηκε παραδοσιακά γιατί ήταν εύκολο να διατηρηθεί (λόγω της παστώδους μορφής του) και ήταν πιο προσιτός οικονομικά από τα φρέσκα ψάρια, ιδιαίτερα σε περιοχές μακριά από τη θάλασσα.
Πώς φτιάχνεται ο μπακαλιάρος σκορδαλιά;
Ο παστός μπακαλιάρος χρειάζεται μούλιασμα σε νερό για τουλάχιστον 24 ώρες, ώστε να φύγει το περιττό αλάτι. Στη συνέχεια, κόβεται σε κομμάτια, αλευρώνεται και τηγανίζεται σε κουρκούτι, μέχρι να αποκτήσει μια χρυσαφένια και τραγανή κρούστα. Συνοδεύεται ιδανικά με σκορδαλιά, μια αλοιφή φτιαγμένη από σκόρδο, πατάτα ή ψωμί, λάδι και ξίδι.
Άλλες γευστικές επιλογές της ημέρας
Αν και ο μπακαλιάρος σκορδαλιά είναι το πιο γνωστό πιάτο, υπάρχουν και άλλες νηστίσιμες επιλογές που τιμώνται σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας:
• Ψάρια ή θαλασσινά όπως τσιπούρα, γαλέος ή χταπόδι.
• Λαγάνα και ελιές, που παραμένουν δημοφιλείς σε όσους τηρούν αυστηρά τη νηστεία.
• Χόρτα και σαλάτες, για πιο ελαφριά συνοδευτικά.
Ένα έθιμο που κρατάει ζωντανή την παράδοση
Η παράδοση του μπακαλιάρου σκορδαλιά παραμένει δυνατή μέχρι σήμερα, καθώς προσφέρει μια γευστική σύνδεση με την ιστορία και τα έθιμα του τόπου μας.
Μ.Η.Τ. 242183