Προχωρά με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης το έργο των απομακρυσμένων Πύργων Ελέγχου. Η πρώτη φάση της επένδυσης, που έχει εκτιμηθεί στα 71,289 εκατομμύρια ευρώ, τροχοδρομήθηκε από το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών μέσα στο 2023 και τώρα μπαίνει στη φάση της προετοιμασίας για την υποβολή του φακέλου χρηματοδότησης στο RRF, προκειμένου να δημιουργηθεί η υποδομή των Remote Digital Towers στα δώδεκα από τα δεκατέσσερα περιφερειακά αεροδρόμια που διαχειρίζεται η Fraport Greece.
Οι απομακρυσμένοι Πύργοι Ελέγχου θεωρούνται από πολλούς το μέλλον της αεροναυτιλίας, δίνοντας τη δυνατότητα μέσω καινοτόμων συστημάτων, αυτοματισμών, τεχνητής νοημοσύνης να γίνεται ρύθμιση της εναέριας κυκλοφορίας από απόσταση. Αν και η μελέτη που διεξήχθη για λογαριασμό της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) στις αρχές του 2023 αφορά όλα τα περιφερειακά αεροδρόμια της χώρας, και μία συνολική επένδυση 168,2 εκατ. ευρώ, σε προτεραιότητα τίθενται οι ήδη παραχωρημένη αερολιμένες Κέρκυρας, Κεφαλονιάς, Ζακύνθου, Κω, Σαντορίνης, Σκιάθου, Μυκόνου, Ρόδου, Σάμου, Θεσσαλονίκης, Καβάλας, Μυτιλήνης. Εξαιρούνται οι αερολιμένες Χανίων και Ακτίου λόγω και της στρατιωτικής τους χρήσης.
Βασική στόχευση του έργου αποτελεί η αποφυγή των καθυστερήσεων στα ελληνικά αεροδρόμια. Όπως επισημαίνεται στην απόφαση με την οποία ορίζεται ως αρμόδια για το έργο και την υποβολή της πρότασης στο RFF η Διεύθυνση Υποδομών Αεροδρομίων του υπουργείου ΥΠΟΜΕ, στόχος είναι η βελτίωση της εύρυθμης διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας και η υποβοήθηση των ελεγκτών, ώστε να μην δημιουργούνται σημαντικές καθυστερήσεις στο πτητικό έργο και στις λειτουργίες των αεροδρομίων, ιδίως λαμβάνοντας υπόψη και τη μεγάλη τουριστική κίνηση.
Επισημαίνεται, ακόμη, ότι με την εγκατάσταση των συστημάτων των Remote Towers αναμένεται η διαχείριση του πτητικού έργου να αναβαθμιστεί και οι λειτουργίες στους παραδοσιακούς Πύργους Ελέγχου να ενισχυθούν. Τα εν λόγω απομακρυσμένα συστήματα θα διασφαλίζουν την τήρηση των ευρωπαϊκών προδιαγραφών της EASA που προβλέπονται για μια ασφαλή λειτουργία των Πύργων Ελέγχου, και τη δημιουργία προϋποθέσεων για την καλύτερη διαχείριση από τους ελεγκτές της προβλεπόμενης αυξανόμενης εναέριας κυκλοφορίας.
Οι αντιδράσεις
Η δημοσιοποίηση πάντως της πρόθεσης του αρμόδιου υπουργείου να προωθήσει το έργο των Remote Towers, στα τέλη του 2023, καθώς η προετοιμασία του έργου και η σχετική μελέτη κρατήθηκαν όσο γινόταν κρυφά από τις υπηρεσίες της ΥΠΑ, δεν έτυχε θετικής υποδοχής. Οι εκπρόσωποι των φορέων της αεροναυτιλίας εξέφρασαν με ανακοινώσεις τους επιφυλάξεις και προβληματισμούς, ακόμα και για ζητήματα ασφαλείας.
Από την πλευρά της, η διοίκηση της ΥΠΑ, απαντώντας στον κοινοβουλευτικό έλεγχο, προσπάθησε να κατευνάσει τα πνεύματα, διαβεβαιώνοντας αρχικά ότι θα αναβαθμιστούν οι υπηρεσίες διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας, με τη συμμετοχή και αναβάθμιση του ρόλου των επιχειρησιακών ειδικοτήτων της αεροναυτιλίας με αναβαθμισμένη εκπαίδευση (ελεγκτές, ηλεκτρονικοί και πληροφοριών πτήσεων). «Από πουθενά δεν προκύπτει η απομάκρυνσή τους από τους υφιστάμενους Πύργους Ελέγχου», καταλήγει η απάντηση.
Όπως διευκρινίζει, τα συστήματα απομακρυσμένου ελέγχου αφορούν στο σύνολο των περιφερειακών αεροδρομίων της χώρας, με την αρχή να γίνεται μεν από τα 12 εκ των 14 που διαχειρίζεται η Fraport Greece, αλλά σε δεύτερη φάση θα επεκταθούν και στα υπόλοιπα 22 μικρότερα αεροδρόμια που παραμένουν σήμερα στην ΥΠΑ. Σημειώνεται, μάλιστα, πως αυτά «θα λειτουργούν συμπληρωματικά με τους υφιστάμενους πύργους ελέγχου των εν λόγω αεροδρομίων για τις περιπτώσεις εκτάκτων και επειγόντων αναγκών (φυσικές καταστροφές, κυβερνοεπιθέσεις, αναγνωρίσεις αντικειμένων, ζώντων ζώων και αεροσκαφών κλπ)».
Βάσει των ελάχιστων συμπερασμάτων της μελέτης, που δημοσιεύθηκαν στον κοινοβουλευτικό έλεγχο, η ανάλυση προϋπολογισμού του έργου περιλαμβάνει δύο στάδια, εκ των οποίων το πρώτο αφορά στα 14 παραχωρημένα αεροδρόμια με κόστος 71,289 εκατ. ευρώ και το δεύτερο τα 22 κρατικά αεροδρόμια με κόστος 96,972 εκατ. ευρώ αντίστοιχα. Από την πρώτη φάση του έργου εξαιρούνται τα δύο αεροδρόμια πολιτικής και στρατιωτικής χρήσης, Χανίων και Ακτίου.
Έξυπνοι και ψηφιακοί οι πύργοι ελέγχου το μέλλοντος
Οι απομακρυσμένοι ή ψηφιακοί πύργοι ελέγχου ενσωματώνουν καινοτόμες τεχνολογίες, τεχνητή νοημοσύνη ακόμη κι επαυξημένη πραγματικότητα. Με κάμερες υψηλής τεχνολογίας, αισθητήρες, ανιχνευτές κίνησης, υπέρυθρη απεικόνιση σε συνθήκες χαμηλής ορατότητας, customized οθόνες που μεταδίδουν σε πραγματικό χρόνο ό,τι συμβαίνει σε μια πίστα αεροδρομίου ακόμη κι εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, θεωρείται ότι μπορούν να αλλάξουν το τοπίο στην εναέρια κυκλοφορία.
Στόχος των remote towers είναι η βελτίωση της ασφάλειας πτήσεων και αεροδρομίων, μέσω περισσότερων εργαλείων ελέγχου. Το ενδιαφέρον για τους ψηφιακούς πύργους ελέγχου είναι έντονο διεθνώς, καθώς, σε πρώτη φάση, μπορούν να αποτελέσουν μία back up υπηρεσία για τα μεγάλα αεροδρόμια, και να βελτιώσουν τη χωρητικότητα και την ασφάλεια στους μικρούς και μεσαίους αερολιμένες.
Έναν αιώνα μετά τη δημιουργία του πρώτου πύργου ελέγχου, οι τεχνολογίες αιχμής μπαίνουν στη μάχη για να μειώσουν τα κόστη συντήρησης και εκσυγχρονισμού, να διευκολύνουν το έργο των ελεγκτών και τις συνθήκες εργασίας και να περιορίσουν την ανάγκη μεγάλων επενδύσεων σε νέους πύργους, όταν αυτοί που λειτουργούν εξαντλήσουν το όριο ζωής τους. Ο έλεγχος της εναέριας κυκλοφορίας από απόσταση μπορεί να εξασφαλίσει την απρόσκοπτη λειτουργία ενός αερολιμένα ακόμα και σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών.
Σε κάθε περίπτωση είναι μια νέα τάση, που δεν κυριαρχεί, αλλά δοκιμάζεται ανά τον κόσμο. Ένα από τα πρώτα έργα απομακρυσμένων πύργων ήταν για τον γερμανικό πάροχο υπηρεσιών αεροναυτιλίας Deutsche Flugsicherung (DFS). Από το 2018, το γερμανικό αεροδρόμιο του Σααρμπρύκεν ελέγχει ψηφιακά από μια απομακρυσμένη εγκατάσταση, 450 χλμ. μακριά στη Λειψία, πάνω από 15.000 κινήσεις πτήσεων ετησίως. Στο κέντρο ελέγχου αυτής της εγκατάστασης, προστέθηκαν σε δεύτερη φάση και οι καθημερινές δραστηριότητες των αεροδρομίων της Ερφούρτης και της Δρέσδης.
Αντίστοιχη τεχνολογία απομακρυσμένου πύργου ελέγχου «τρέχει» στο αεροδρόμιο του Τζέρσεϋ στη Βρετανία και στην Ισλανδία, όπου δοκιμάζεται σε ακραίες καιρικές συνθήκες. Στον κατάλογο συγκαταλέγονται ακόμη το αεροδρόμιο της Βιέννης και το δεύτερο μεγαλύτερο αεροδρόμιο της Δανίας, ενώ στη Λατινική Αμερική η αρχή έγινε από τη Βραζιλία. Ψηφιακοί πύργοι σχεδιάζονται σε Νέα Ζηλανδία και Αργεντινή, ενώ εξετάζονται για τη Λιθουανία. Εκτιμάται ότι μέσα την επόμενη δεκαετία περίπου 100 αεροδρόμια διεθνώς θα ελέγχονται απομακρυσμένα.
Μ.Η.Τ. 242183