Οι επιπτώσεις για την Ελλάδα, από τον τουρισμό έως τις επενδύσεις και τις εξαγωγές, προβληματίζουν το οικονομικό επιτελείο

Το ρήγμα στις παγκόσμιες εμπορικές σχέσεις, με επίκεντρο την αντιπαράθεση ΗΠΑ – Ευρωπαϊκής Ένωσης, εξελίσσεται πλέον σε γενικευμένη κρίση με άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία. Οι κινήσεις αντιποίνων της ΕΕ απέναντι στους δασμούς που έχει επιβάλει ο Ντόναλντ Τραμπ απειλούν να μετατραπούν σε ντόμινο, συμπαρασύροντας εξαγωγές, τουρισμό και επενδύσεις.

Οι ανταποδοτικοί δασμοί που ετοιμάζει η Ευρώπη, όχι μόνο θα αυξήσουν τις τιμές των εισαγόμενων αμερικανικών προϊόντων, αλλά και θα εντείνουν τις πληθωριστικές πιέσεις. Το πρόβλημα διογκώνεται από τη δυσμενή συγκυρία: η ευρωπαϊκή οικονομία ήδη εμφανίζει οριακή ανάπτυξη – μόλις 0,9% σύμφωνα με την ΕΚΤ.

Στο τραπέζι έχουν πέσει σκληρές εισηγήσεις, κυρίως από Γερμανία και Γαλλία, για επέκταση των δασμών και σε υπηρεσίες και εφαρμογές ψηφιακής τεχνολογίας αμερικανικής προέλευσης, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα τεχνολογικό «μπρα ντε φερ» με απρόβλεπτες επιπτώσεις.

Το ενεργειακό παζάρι και οι ελληνικές εξαγωγές

Ο Ντόναλντ Τραμπ, από την πλευρά του, έθεσε στην ΕΕ έναν ενεργειακό όρο: «Αν θέλετε διαπραγμάτευση για τους δασμούς, αγοράστε αμερικανική ενέργεια». Πρόκειται για έναν μοχλό πίεσης που αφορά και την Ελλάδα, δεδομένου ότι οι ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ ξεπερνούν τα 2,4 δισ. ευρώ, με έμφαση σε τρόφιμα υψηλής προστιθέμενης αξίας όπως το ελαιόλαδο, η φέτα, οι ελιές και το κρασί.

Αν και υπάρχει κινητικότητα από την ομογένεια για να εξαιρεθούν κάποια από αυτά τα προϊόντα από τους επιπρόσθετους δασμούς, η πίεση είναι υπαρκτή. Στο Κυβερνητικό Συμβούλιο Οικονομικής Πολιτικής εξετάστηκε ήδη το ενδεχόμενο ανακατεύθυνσης των εξαγωγών σε νέες αγορές, όπως η Ινδία.

Η εσωτερική κατανάλωση στην Ευρώπη μειώνεται – και η Ελλάδα ακολουθεί

Περίπου το 70% των ελληνικών εξαγωγών διοχετεύεται εντός της ΕΕ. Όμως, οι μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης – Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία – βρίσκονται σε φάση επιβράδυνσης, με την κατανάλωση να υποχωρεί. Η εικόνα αυτή ενδέχεται να μεταφραστεί σε πτώση των ελληνικών εξαγωγών, όχι μόνο σε προϊόντα αλλά και σε υπηρεσίες, με πρώτη στον κατάλογο τον τουρισμό.

Παρά τις πρόσφατες επιφυλάξεις λόγω σεισμικών δονήσεων στη Σαντορίνη, οι τουριστικές ροές προς τη χώρα παραμένουν ισχυρές – ιδίως από Γερμανία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία και Ισπανία. Όμως η ευρωπαϊκή ύφεση, σε συνδυασμό με τον διεθνή πληθωρισμό, δημιουργεί εύλογες ανησυχίες για μειωμένες αφίξεις ή και πιο «συγκρατημένες» διακοπές.

Σημαντικός είναι και ο ρόλος των Αμερικανών τουριστών, οι οποίοι τα τελευταία χρόνια αυξάνονται και ξοδεύουν σημαντικά ποσά. Ωστόσο, οι γεωπολιτικές εντάσεις και η οικονομική αβεβαιότητα μπορεί να περιορίσουν τις μετακινήσεις.

Πόσο αντέχει το επενδυτικό κλίμα;

Οι δημόσιες επενδύσεις στην Ελλάδα έχουν διασφαλιστεί για το 2025, φτάνοντας τα 15 δισ. ευρώ με συγχρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και το ΕΣΠΑ. Ωστόσο, οι άμεσες ξένες επενδύσεις – που έφτασαν τα 6 δισ. ευρώ το 2024 – κινδυνεύουν να ανακοπούν, καθώς το γενικότερο επενδυτικό περιβάλλον γίνεται πιο επισφαλές. Η αβεβαιότητα και η επιβράδυνση διεθνώς οδηγούν σε αναβολές ή «πάγωμα» αποφάσεων για νέες τοποθετήσεις κεφαλαίων.

Το οικονομικό επιτελείο αποφάσισε, σε κάθε περίπτωση, τη διατήρηση της σημερινής οικονομικής πολιτικής με έμφαση στη δημοσιονομική υπευθυνότητα, την ταχεία απορρόφηση κονδυλίων και την επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων.

Διαβάστε επίσης: Ο Τραμπ τραβάει το σκοινί με την ΕΕ: Ενέργεια ή δασμοί… «Ώρα να πληρώσετε»