Αλέξης Παπαχελάς: Οι θυμωμένοι πολίτες, τα πολλά μαγαζάκια και οι ακραίες επιλογές

Ο Αλέξης Παπαχελάς, με αιχμηρή και καθόλου συγκαταβατική διάθεση στο άρθρο του στην Καθημερινή, σκιαγραφεί ένα πολιτικό τοπίο στο οποίο η αντιπολίτευση είναι κατ’ επίφαση. Παρά τους πολλούς αρχηγούς που υψώνουν τη φωνή τους σε κάθε ευκαιρία, η πραγματική εναλλακτική λύση απουσιάζει πανηγυρικά. Δεν φτάνει να φωνάζεις για να κυβερνήσεις. Πρέπει να πείθεις. Και αυτή η ικανότητα πειθούς μοιάζει να λείπει εκκωφαντικά από όλους όσοι προσπαθούν να εμφανιστούν ως αντίβαρο στην εξουσία.

Παράλληλα, ο έμπειρος δημοσιογράφος επισημαίνει πως η χώρα κάθεται πάνω σε ένα ηφαίστειο πολιτικής δυσαρέσκειας, το οποίο κανείς δεν αξιοποιεί οργανωμένα. Η αντισυστημική πελατεία υπάρχει, είναι έτοιμη και περιμένει. Μόνο που προς το παρόν σπαταλιέται σε θορυβώδεις αλλά αναποτελεσματικές παρουσίες. Το εκκρεμές έχει ήδη μετακινηθεί δεξιά, ο πολιτικός χώρος έχει ανοίξει – αλλά το «μαγαζί» δεν έχει ακόμα βρει τον ικανό έμπορο να το στήσει. Κι όσο παραμένει κενό, τόσο ο κίνδυνος να το καλύψει κάποιος που απλά υπόσχεται αυταρχική αποτελεσματικότητα μεγαλώνει.

Τέλος, ο διευθυντής της Καθημερινής χτυπά ένα καμπανάκι πιο βαθύ: χωρίς σοβαρή και πειστική αντιπολίτευση, η κυβέρνηση παραμένει σχεδόν ανέγγιχτη, ακόμα κι όταν αυτοτραυματίζεται πολιτικά. Οι πολίτες που αγανακτούν, στρέφουν τελικά την οργή τους ξανά στον πρωθυπουργό, όχι επειδή τον εμπιστεύονται, αλλά επειδή δεν έχουν σε ποιον άλλο να στραφούν. Η λογική, όχι το πάθος, διατηρεί τον κυβερνητικό κορμό ζωντανό. Κι αυτό, όσο και αν βολεύει προσωρινά το Μαξίμου, είναι ένδειξη ενός δημοκρατικού ελλείμματος που αργά ή γρήγορα θα ζητήσει τον λογαριασμό.

Το άρθρο του Αλέξη Παπαχελά στην Καθημερινή με τίτλο Ένα τεράστιο κενό στην πολιτική ζωή:

Η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα τεράστιο κενό: την απουσία αντιπολίτευσης. Έχουμε μπόλικους πολιτικούς αρχηγούς, οι οποίοι κάνουν φασαρία, ασκούν «δυναμική» αντιπολίτευση και προσπαθούν να εκμεταλλευθούν το κλίμα λαϊκής δυσαρέσκειας που αναπόφευκτα δημιουργείται μετά έξι χρόνια διακυβέρνησης. Στην εποχή της απόλυτης τοξικότητας και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, οι εν λόγω πολιτικοί πιστεύουν ότι όποιος φωνάζει πιο πολύ κερδίζει. Και πράγματι, μπορεί να αυξάνει κάποιος τα ποσοστά του και δύο και τρεις μονάδες. Δεν πείθει, όμως, κανέναν ότι μπορεί να κυβερνήσει μόνος του ή να συγκυβερνήσει ως υπεύθυνος εταίρος.

Το εκλογικό σώμα είναι χωρισμένο σε δύο «ενορίες» ή πελατείες, όπως το δει κανείς. Η αντισυστημική πελατεία είναι διασκορπισμένη σε πολλά κομμάτια και κανείς δεν έχει μπορέσει να την ενώσει. Περιθώριο για Έλληνα ή Ελληνίδα Μελόνι ή Λεπέν υπάρχει απεριόριστο αν δει κάποιος τα συνολικά ποσοστά του χώρου. Καθώς μάλιστα η διακυβέρνηση Τραμπ έχει νομιμοποιήσει το χθεσινό άκρο ως τον σημερινό κανόνα, το εκκρεμές έχει μετακινηθεί πολύ προς τα δεξιά και την αντισυστημικότητα. Λείπει ωστόσο ο πολιτικός που μπορεί να σαγηνεύσει και να πείσει πως θα μπορούσε να κυβερνήσει, με μεγάλες δόσεις δήθεν αποτελεσματικού αυταρχισμού. Όπως θα έλεγε όμως ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, «η ζήτηση είναι εκεί, κάποιος θα το ανοίξει το μαγαζί». Προς το παρόν, τα «μαγαζάκια» είναι πολλά.

Έχουμε μπόλικους πολιτικούς αρχηγούς οι οποίοι κάνουν φασαρία και ασκούν «δυναμική» αντιπολίτευση, αλλά στην ουσία έχουμε απουσία αντιπολίτευσης.

Στον χώρο των μη ή λιγότερο αντισυστημικών κομμάτων, ο προφανής στόχος θα ήταν να πείσουν ότι μπορούν να κυβερνήσουν. Δεν το κάνουν, δεν το προσπαθούν καν. Εσωκομματικές ισορροπίες και ανασφάλειες τα καθηλώνουν σε πολύ χαμηλά ποσοστά. Το γεγονός ότι εξέλεξαν ή επανεξέλεξαν σχετικά πρόσφατα, και με απολύτως δημοκρατικό τρόπο, ηγεσίες δεν αφήνει περιθώρια ξεμπλοκαρίσματος.

Αυτή η εικόνα δεν είναι καλή για την υγεία του πολιτικού συστήματος. Δεν κάνει καλό στην κυβέρνηση και ωθεί τους πολίτες σε πολύ ακραίες επιλογές. Συμβαίνει μάλιστα το παράδοξο, να κάνει τους πολίτες που νιώθουν ότι δεν έχουν διέξοδο να θυμώνουν περισσότερο με τον πρωθυπουργό. Στο τέλος της ημέρας, όμως, μια κρίσιμη μάζα πολιτών αντιλαμβάνεται ότι ο κόσμος γύρω μας γίνεται όλο και πιο επικίνδυνος και απρόβλεπτος, και στη μάχη της λογικής και του ενστίκτου επιβίωσης με το θυμικό κερδίζει η λογική. Αυτή θα είναι η εικόνα όσο δεν υπάρχει κάποια αξιόπιστη εναλλακτική λύση, όσα λάθη και αν κάνει η κυβέρνηση, όσα αυτογκόλ και αν βάζει.