Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης ο οικισμός Βούτες στο Ηράκλειο: Ευρεία σύσκεψη με συμμετοχή επιστημόνων και φορέων – Στο μικροσκόπιο το δίκτυο ύδρευσης

Σε επιφυλακή παραμένει ο Δήμος Ηρακλείου, μετά την εμφάνιση εκτεταμένων ρηγματώσεων στον οικισμό Βούτες, που έχει ήδη κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Σε έκτακτη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο δημαρχείο, με συμμετοχή ειδικών, επιστημόνων και τοπικών φορέων, τέθηκε επί τάπητος ένα ολοκληρωμένο σχέδιο διερεύνησης και αντιμετώπισης του φαινομένου.

Ο δήμαρχος Ηρακλείου, Αλέξης Καλοκαιρινός, τόνισε την ανάγκη για «ψυχραιμία, επαγρύπνηση και γρήγορες κινήσεις», σημειώνοντας ότι μέχρι στιγμής δεν προκύπτει λόγος έντονης ανησυχίας. Προανήγγειλε παράλληλα τη δημιουργία “οδικού χάρτη” με άξονες τη διερεύνηση, την αξιολόγηση και τη διαχείριση του φαινομένου.

Ήδη δρομολογούνται μέτρα για τη στέγαση των ενοίκων εννέα κατοικιών που κρίθηκαν μη κατοικήσιμες, ενώ συγκροτήθηκε ομάδα εργασίας με επικεφαλής τον καθηγητή Ευθύμιο Λέκκα, πρόεδρο της Επιτροπής Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου.

Λουπασάκης: «Οι ρωγμές προϋπήρχαν – Καθοριστικό το νερό»

Καίρια παρέμβαση έκανε ο καθηγητής του ΕΜΠ Κωνσταντίνος Λουπασάκης, ο οποίος συμμετείχε στη σύσκεψη και ανέλυσε τα πρώτα δεδομένα της κατάστασης. Όπως σημείωσε, υπάρχουν ενδείξεις ότι το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο:

«Εντοπίσαμε ρωγμές σε οικίες που είχαν εκδηλωθεί πριν από ένα ή και δύο χρόνια. Οι ρωγμές αυτές είναι ύποπτες για συσχέτιση με τα κατολισθητικά φαινόμενα που βλέπουμε τώρα».

Ο καθηγητής υπογράμμισε ότι το νερό και η υγρασία αποτελούν κρίσιμους παράγοντες, με πιθανή προέλευση όχι μόνο από το δίκτυο ύδρευσης και αποχέτευσης, αλλά και από παλαιά εσωτερικά δίκτυα κατοικιών, τα οποία ενδέχεται να παρουσιάζουν διαρροές.

«Έχουμε έναν σχηματισμό που, όταν βραχεί, δίνει μετακινήσεις», εξήγησε, προσθέτοντας ότι ο ακριβής μηχανισμός κατολίσθησης δεν μπορεί να διαπιστωθεί άμεσα, καθώς οι μετακινήσεις των εδαφών δεν είναι ομοιογενείς.

Παρουσία όλων των εμπλεκόμενων φορέων – Συντονισμός σε όλα τα επίπεδα

Η σύσκεψη πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή του αντιπεριφερειάρχη Ηρακλείου Νίκου Συριγωνάκη, του καθηγητή Ευθύμη Λέκκα (μέσω τηλεδιάσκεψης), του προέδρου Βουτών Μπάμπη Αλογδιανάκη, αντιδημάρχων, της γενικής γραμματέως του δήμου, του προέδρου της ΔΕΥΑΗ, καθώς και στελεχών της Τεχνικής Υπηρεσίας και της Πολιτικής Προστασίας.

Όλοι οι εμπλεκόμενοι συμφώνησαν στην ανάγκη συντονισμένης και διαρκούς παρακολούθησης του φαινομένου, ώστε να διασφαλιστεί η ασφάλεια των κατοίκων και να διαμορφωθούν οι βάσεις για μακροπρόθεσμες λύσεις.

Τι προκαλεί κατολισθητικά φαινόμενα σε ημιορεινούς οικισμούς;

Οι κατολισθήσεις σε κατοικημένες περιοχές όπως οι Βούτες συνήθως οφείλονται σε συνδυασμό φυσικών και ανθρωπογενών παραγόντων:

Κύριοι φυσικοί παράγοντες

• Γεωλογικός σχηματισμός εδάφους: Ορισμένοι τύποι πετρωμάτων (π.χ. αργιλώδη εδάφη) είναι επιρρεπείς σε μετακινήσεις όταν κορεστούν με νερό.

• Υγρασία και βροχοπτώσεις: Η αύξηση της υγρασίας αποσταθεροποιεί τα εδαφικά στρώματα, προκαλώντας καθιζήσεις ή ολισθήσεις.

• Κλίση εδάφους: Η φυσική κλίση σε συνδυασμό με τη βαρύτητα ενισχύει την πιθανότητα μετακίνησης υλικού.

Ανθρωπογενείς αιτίες

• Διαρροές από δίκτυα ύδρευσης/αποχέτευσης: Ανεπαρκώς συντηρημένα ή παλαιά δίκτυα ενδέχεται να τροφοδοτούν το υπέδαφος με νερό.

• Κακοτεχνίες ή ανεπαρκής σχεδιασμός στις κατασκευές: Ιδιωτικές και δημόσιες κατασκευές χωρίς γεωτεχνική πρόβλεψη επιβαρύνουν τη σταθερότητα του εδάφους.

• Άναρχη δόμηση και αποψίλωση: Η απομάκρυνση της φυσικής βλάστησης στερεί από το έδαφος τη σταθεροποιητική προστασία των ριζών.

Ενδείξεις κινδύνου

• Εμφάνιση ρωγμών σε τοίχους και δάπεδα

• Παραμορφώσεις σε δρόμους ή πεζοδρόμια

• Αλλαγές στην κλίση του εδάφους ή κλίσεις κτισμάτων

Η έγκαιρη παρακολούθηση και η γεωτεχνική αξιολόγηση είναι κρίσιμες για την πρόληψη κινδύνων σε κατοικημένες περιοχές.