Έκρηξη στη «Βιολάντα»: Διαρροή προπανίου, αυθαίρετο υπόγειο και απουσία ανίχνευσης

Σύμφωνα με το πόρισμα της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ), η έκρηξη στο εργοστάσιο της «Βιολάντα», που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο πέντε εργαζόμενων γυναικών, αποδίδεται σε πολύμηνη διαρροή προπανίου, η οποία δεν ανιχνεύθηκε λόγω σοβαρών παραλείψεων στη μελέτη πυρασφάλειας και στην πολεοδομική αδειοδότηση των εγκαταστάσεων.

Αυθαίρετο υπόγειο εκτός μελετών

Κρίσιμος παράγοντας υπήρξε η ύπαρξη αυθαίρετου υπόγειου χώρου επιφάνειας περίπου 400 τ.μ., ο οποίος:

• δεν περιλαμβανόταν στη μελέτη πυρασφάλειας,
• δεν αποτυπωνόταν στα πολεοδομικά σχέδια,
• δεν διέθετε αισθητήρες ανίχνευσης αερίου.

Στον χώρο αυτόν είχαν αποθηκευτεί υλικά (χαρτόκουτα, μεταλλικά αντικείμενα), καθώς και ηλεκτρομηχανολογικός εξοπλισμός, μεταξύ των οποίων μοτέρ ρύθμισης πίεσης νερού, το οποίο εκτιμάται ότι παρήγαγε τον σπινθήρα που πυροδότησε την έκρηξη.

Προέλευση της διαρροής

Η διαρροή προπανίου εκτιμάται ότι ξεκίνησε 4 έως 5 μήνες πριν το συμβάν, έπειτα από εργασίες ασφαλτόστρωσης σε δρόμο κάτω από τον οποίο διέρχονταν υπόγειες σωληνώσεις προπανίου. Κατά τη διάρκεια των εργασιών:

• βαρέα οχήματα προκάλεσαν διάτρηση των σωληνώσεων,
• το προπάνιο διέρρευσε στο υπέδαφος,
• μέσω του εδάφους μετακινήθηκε σε απόσταση περίπου 25 μέτρων,
• συσσωρεύτηκε στον υπόγειο χώρο του εργοστασίου.

Μετρήσεις της ΔΑΕΕ κατέγραψαν εξαιρετικά υψηλές συγκεντρώσεις προπανίου στο υπέδαφος, στοιχείο που επιβεβαιώνει τη μακρά διάρκεια της διαρροής.

Ανεπαρκής ανίχνευση και προειδοποιήσεις

Η μελέτη πυρασφάλειας προέβλεπε έξι ανιχνευτές αερίου, όσους και οι φούρνοι της μονάδας παραγωγής, όλοι τοποθετημένοι στο ισόγειο των εγκαταστάσεων (έκτασης 3.000 τ.μ.).
Το υπόγειο και οι δύο εξωτερικές δεξαμενές προπανίου (χωρητικότητας 5.000 και 9.000 λίτρων) δεν συμπεριλαμβάνονταν στη μελέτη και, ως εκ τούτου, δεν καλύπτονταν από σύστημα ανίχνευσης.

Καταθέσεις 7–8 εργαζομένων αναφέρουν έντονη οσμή αερίου ήδη από το καλοκαίρι. Ο ιδιοκτήτης της εταιρίας φέρεται να παραδέχθηκε ότι είχε ενημερωθεί σχετικά, ενώ επιβεβαίωσε και την ύπαρξη των εργασιών ασφαλτόστρωσης, τις οποίες απέδωσε στη διάτρηση των σωληνώσεων.

Ανάφλεξη

Η συγκέντρωση προπανίου στον υπόγειο χώρο δημιούργησε εκρηκτικό μίγμα (1,6%–3,6% σε συνδυασμό με ατμοσφαιρικό αέρα). Η ανάφλεξη θα μπορούσε να προκληθεί από οποιαδήποτε πηγή σπινθήρα (διακόπτη, ηλεκτρική ασφάλεια, ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό). Στην προκειμένη περίπτωση, ο σπινθήρας αποδίδεται στο μοτέρ ρύθμισης πίεσης νερού.

Δεξαμενές προπανίου

Κατά την αυτοψία εντοπίστηκαν δύο υπέργειες δεξαμενές προπανίου σε απόσταση περίπου 30 μέτρων από το σημείο της έκρηξης. Στις σωληνώσεις της δεξαμενής των 5.000 λίτρων διαπιστώθηκε παρουσία πάγου, ένδειξη πρόσφατης λειτουργίας. Οι δεξαμενές συνδέονταν μέσω υπόγειων σωληνώσεων που διέρχονταν κάτω από ασφαλτοστρωμένο χώρο και τροφοδοτούσαν τους φούρνους του εργοστασίου.

Θεσμικό πλαίσιο και ευθύνες

Το σχέδιο πυρασφάλειας του εργοστασίου είχε κατατεθεί τον Σεπτέμβριο του 2025. Με βάση το ισχύον πλαίσιο:

• η Πυροσβεστική εγκρίνει τη μελέτη με υποσημείωση εφαρμογής,
• την ευθύνη εφαρμογής φέρουν ο ιδιοκτήτης, ο μηχανολόγος μηχανικός, ο εγκαταστάτης και ο τεχνικός ασφαλείας,
• σε περίπτωση ατυχήματος, οι ανωτέρω θεωρούνται υπεύθυνοι.

Μετά τα ευρήματα, ο εισαγγελέας διέταξε επέκταση της προκαταρκτικής έρευνας, με λήψη νέων καταθέσεων και έλεγχο της νομιμότητας των αδειών από στελέχη του υπουργείου Ανάπτυξης.