Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Τραπεζών ζητά ρυθμιστικό restart από την Κομισιόν: «Ο κίνδυνος ανταγωνιστικής υστέρησης γίνεται μη αναστρέψιμος»

Με σκληρή γλώσσα και σαφή προειδοποίηση προς τις Βρυξέλλες, η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Τραπεζών (European Banking Federation – EBF) κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας, υποστηρίζοντας ότι η ΕΕ κινδυνεύει να χάσει ακόμη περισσότερο έδαφος σε σχέση με άλλες μεγάλες οικονομίες, αν δεν προχωρήσει άμεσα σε αναθεώρηση κανονισμών που όπως επισημαίνει, υπονομεύουν την ικανότητα των τραπεζών να χρηματοδοτούν την πραγματική οικονομία.

Την εικόνα μεταφέρει δημοσίευμα του Reuters, σύμφωνα με το οποίο η EBF απέστειλε επιστολή προς αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένης της προέδρου Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Στην επιστολή υπογραμμίζεται ότι η υφιστάμενη κατάσταση δεν είναι «ούτε ικανοποιητική ούτε βιώσιμη», ενώ γίνεται λόγος για ένα ρυθμιστικό και εποπτικό τοπίο που γίνεται ολοένα και πιο περίπλοκο, κατακερματισμένο και δαπανηρό.

«Ολοένα πιο κατακερματισμένο το τοπίο»: Το μήνυμα Krupa

Την επιστολή υπογράφει ο πρόεδρος της EBF, Slawomir Krupa, διευθύνων σύμβουλος της γαλλικής Societe Generale, ο οποίος στηλιτεύει το γεγονός ότι οι τράπεζες –ενώ ήδη λειτουργούν υπό υψηλές κεφαλαιακές απαιτήσεις– καλούνται να προσαρμοστούν σε πρόσθετα εποπτικά μέτρα που αυξάνουν περαιτέρω τις ανάγκες κεφαλαίου.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το ρυθμιστικό και εποπτικό πλαίσιο της Ευρώπης οδηγείται σε μια επικίνδυνη δυναμική: περισσότερη πολυπλοκότητα, περισσότερες επικαλύψεις κανόνων, μεγαλύτερη αβεβαιότητα και τελικά λιγότερη δυνατότητα χρηματοδότησης επιχειρήσεων και νοικοκυριών.

100 δισ.€ επιπλέον κεφάλαια και 1,5 τρισ.€ «χαμένος» δανεισμός

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το ποσοτικό σκέλος της παρέμβασης της EBF. Όπως αναφέρει το Reuters επικαλούμενο στοιχεία που συγκέντρωσε η ομοσπονδία για την περίοδο 2021–2024, 15 μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες χρειάστηκε να διακρατούν περισσότερα από 100 δισ. ευρώ σε πρόσθετα κεφάλαια λόγω των διαφορετικών εποπτικών μέτρων.

Το πιο κρίσιμο, όμως, είναι η επίπτωση στην πραγματική οικονομία: η EBF σημειώνει ότι το 90% των καθαρών κεφαλαίων που δημιουργήθηκαν εκείνη την περίοδο κατευθύνθηκε στην κάλυψη αυτών των απαιτήσεων, γεγονός που μεταφράστηκε σε απώλεια 1,5 τρισ. ευρώ πιθανής δανειοδοτικής ικανότητας.

Σε μια στιγμή που η Ευρώπη αναζητεί τρόπους να χρηματοδοτήσει την πράσινη μετάβαση, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την αμυντική αναβάθμιση και την τεχνολογική ανταγωνιστικότητα, το μήνυμα της EBF είναι ότι η υπερρύθμιση καταλήγει να λειτουργεί ως αυτο-υπονόμευση: οι τράπεζες διαθέτουν κεφάλαια, αλλά δεν μπορούν να τα μετατρέψουν σε δάνεια και επενδύσεις με τον τρόπο που θα ήθελε η ευρωπαϊκή πολιτική ηγεσία.

Η Ευρώπη με χαμηλή ανάπτυξη και αδύναμη τραπεζική ενοποίηση

Η προειδοποίηση της EBF έρχεται να «κουμπώσει» σε μια ευρύτερη ανησυχία που διατρέχει την Ευρωπαϊκή Ένωση: τους επίμονα χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης σε σύγκριση με τις ΗΠΑ και άλλες οικονομίες, καθώς και την αδυναμία ουσιαστικής ενοποίησης του τραπεζικού τομέα στην Ευρώπη.

Το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα παραμένει κατακερματισμένο και άνισο, με διαφορετικές ερμηνείες κανόνων, εποπτικές διαφοροποιήσεις και εθνικές προσεγγίσεις, που συχνά διαμορφώνουν ένα περιβάλλον ανταγωνισμού εντός Ευρώπης και όχι μια ενιαία αγορά χρηματοδότησης.

Η διεθνής πίεση: ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο χαλαρώνουν, η ΕΕ σφίγγει

Στην επιχειρηματολογία Krupa προστίθεται και το γεωπολιτικό-ανταγωνιστικό στοιχείο. Το Reuters σημειώνει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ πιέζει τις ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές να μειώσουν τη γραφειοκρατία, σε μια εξέλιξη που θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τους χρηματοπιστωτικούς κολοσσούς της Wall Street.

Παράλληλα, ρυθμιστικές αρχές στο Ηνωμένο Βασίλειο προχωρούν επίσης σε χαλάρωση ορισμένων κανόνων. Για την EBF, αυτές οι εξελίξεις λειτουργούν σαν καθρέφτης: όταν άλλες αγορές απομειώνουν βάρη για να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους, η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει πίσω εξαιτίας αργών, βαριών και περίπλοκων διαδικασιών.

Ο Krupa προειδοποιεί ότι η μειονεκτική θέση της Ευρώπης στους όρους ανταγωνισμού μπορεί να εξελιχθεί σε μια κατάσταση μη αναστρέψιμη για την οικονομία της.

Στην άλλη πλευρά της συζήτησης, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ήδη προτείνει –τον Δεκέμβριο– την απλοποίηση του κανονιστικού πλαισίου, χωρίς όμως να μειώνει το συνολικό οικονομικό βάρος.

Ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ, Luis de Guindos, δήλωσε αυτόν τον μήνα ότι η προσέγγιση της κεντρικής τράπεζας ενισχύει την ανθεκτικότητα του συστήματος και ότι οι κεφαλαιακές απαιτήσεις δεν εμποδίζουν τον δανεισμό. Μάλιστα, υπάρχουν και εποπτικές φωνές που θεωρούν πως, εάν μειωθούν οι απαιτήσεις, τα οφέλη μπορεί να καταλήξουν στους μετόχους μέσω υψηλότερων διανομών και όχι σε αύξηση χρηματοδότησης.

Η αντιπαράθεση αυτή έχει ουσία: αγγίζει το βασικό δίλημμα της ευρωπαϊκής πολιτικής, δηλαδή πώς διασφαλίζεται ένα ανθεκτικό τραπεζικό σύστημα χωρίς να «παγώνει» η δυνατότητα χρηματοδότησης της οικονομίας.

Τι ζητά η EBF: Περισσότερη απλοποίηση και ευθυγράμμιση με ΗΠΑ

Η EBF δηλώνει ότι στηρίζει την ευρωπαϊκή ατζέντα για απλοποίηση, ανταγωνιστικότητα και εμβάθυνση της ένωσης κεφαλαιαγορών μέσω της πρωτοβουλίας «Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων». Ωστόσο, ζητά περισσότερα και πιο συγκεκριμένα βήματα.

Μεταξύ άλλων, ζητείται η εξάλειψη επικαλύψεων κεφαλαίων, η αφαίρεση του συστημικού αποθέματος ασφαλείας και η διασφάλιση ότι οι κανόνες για τα τμήματα συναλλαγών των τραπεζών θα ευθυγραμμίζονται με τα αντίστοιχα πρότυπα των ΗΠΑ.

Με απλά λόγια, το αίτημα των ευρωπαϊκών τραπεζών προς την Κομισιόν είναι σαφές: λιγότερη κανονιστική υπερφόρτωση και περισσότερη ευθυγράμμιση με το διεθνές περιβάλλον, ώστε η Ευρώπη να μην μετατραπεί σε περιοχή υψηλού ρίσκου για επενδύσεις και χαμηλής απόδοσης για κεφάλαια.

Παράδοξο: Ρεκόρ κερδών, αλλά ρυθμιστικός «βραχνάς»

Το Reuters υπενθυμίζει ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες καταγράφουν κέρδη-ρεκόρ, με τις τιμές των μετοχών τους να βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο από την κρίση του 2008. Το ισχυρό αυτό αποτέλεσμα αποδίδεται στα βελτιωμένα περιθώρια δανεισμού και σε ένα ευνοϊκό υπόβαθρο για τις χορηγήσεις.

Ωστόσο, η EBF επιμένει ότι η θετική εικόνα δεν ακυρώνει τον κίνδυνο: η επίδοση των τραπεζών δεν σημαίνει ότι το σύστημα είναι «ελεύθερο» να επιτελέσει τον ρόλο του ως μοχλός ανάπτυξης. Αν το ρυθμιστικό πλαίσιο συνεχίσει να διογκώνεται, τότε, σύμφωνα με τον τραπεζικό κλάδο, θα προκύψει μια Ευρώπη με ισχυρές τράπεζες σε κεφάλαιο, αλλά αδύναμες σε δυνατότητα χρηματοδότησης.