Η κυβέρνηση εξετάζει μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων εάν η κρίση οδηγήσει σε άνοδο των τιμών ενέργειας και πληθωρισμό
Σε καθεστώς αυξημένης επιφυλακής βρίσκεται το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, καθώς η ένταση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί νέα δεδομένα για τις διεθνείς αγορές ενέργειας και κατ’ επέκταση για την ελληνική οικονομία. Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκεται η πιθανότητα παρατεταμένης ανόδου των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, εξέλιξη που θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα το κόστος διαβίωσης και τη λειτουργία των επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, το βασικό στοιχείο που θα καθορίσει τις εξελίξεις είναι η διάρκεια της κρίσης. «Το κλειδί είναι ένα: η διάρκεια», επισημαίνουν χαρακτηριστικά στελέχη του οικονομικού επιτελείου, υπογραμμίζοντας ότι προς το παρόν η κατάσταση αντιμετωπίζεται με ψυχραιμία, χωρίς να αποκλείεται όμως η ενεργοποίηση προληπτικών μέτρων εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν.
Το ενεργειακό κόστος στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών συζητήσεων
Στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους έχει δημιουργηθεί ουσιαστικά ένα κέντρο παρακολούθησης των εξελίξεων, όπου αξιολογούνται σε πραγματικό χρόνο τα πιθανά σενάρια για την πορεία της οικονομίας. Το ενεργειακό κόστος βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών συζητήσεων, καθώς η αστάθεια στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου.
Το ζήτημα αναμένεται να κυριαρχήσει στο Eurogroup της Δευτέρας, όπου συμμετέχει και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στη διευρυμένη σύνθεση, ενώ πληροφορίες αναφέρουν ότι θα βρεθεί ψηλά στην ατζέντα και της Συνόδου Κορυφής της Ευρωζώνης στις 19 Μαρτίου.
Η στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το 20% έως 30% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, καθιστά την περιοχή ιδιαίτερα ευαίσθητη. Οποιαδήποτε διαταραχή στη διέλευση των ενεργειακών φορτίων μπορεί να προκαλέσει έντονες πιέσεις στις τιμές καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας.
Πιθανές επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία
Για την Ελλάδα, ένα ισχυρό ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να επηρεάσει πολλαπλά την οικονομία. Η άνοδος των τιμών ενέργειας ενδέχεται να οδηγήσει σε αύξηση του πληθωρισμού, σε περιορισμό της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών και σε σημαντική αύξηση του λειτουργικού κόστους για τις επιχειρήσεις.
Οι επιπτώσεις θα ήταν ιδιαίτερα αισθητές σε τομείς όπως η βιομηχανία, η αγροτική παραγωγή και οι μεταφορές, όπου η ενέργεια αποτελεί βασικό συντελεστή κόστους.
Σύμφωνα με το δυσμενές σενάριο του κρατικού προϋπολογισμού, εάν η τιμή του πετρελαίου παραμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, η ιδιωτική κατανάλωση θα μπορούσε να υποχωρήσει κατά 0,7% σε σχέση με το βασικό σενάριο. Οι επενδύσεις ενδέχεται να μειωθούν κατά 0,9%, ενώ ο πληθωρισμός θα μπορούσε να φτάσει το 4,7%, έναντι πρόβλεψης 2,2%.
Παράλληλα, το πραγματικό ΑΕΠ θα μπορούσε να επιβραδυνθεί στο 1,9% έναντι της αρχικής πρόβλεψης για ανάπτυξη 2,4%. Το σενάριο αυτό προϋποθέτει ωστόσο ότι οι διεθνείς τιμές πετρελαίου θα παραμείνουν στα επίπεδα των 100 δολαρίων για διάστημα περίπου ενός έτους.
Έτοιμη η κυβέρνηση για προληπτικά μέτρα στήριξης
Η κυβέρνηση δηλώνει έτοιμη να ενεργοποιήσει παρεμβάσεις για την προστασία νοικοκυριών και επιχειρήσεων, εφόσον η ενεργειακή κρίση αποκτήσει μεγαλύτερη διάρκεια. Όπως τόνισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της Βουλής, τα συναρμόδια υπουργεία έχουν ήδη προετοιμάσει μέτρα προληπτικού χαρακτήρα που θα ενεργοποιηθούν εάν υπάρξει ανάγκη.
Στα άμεσα μέτρα περιλαμβάνονται εντατικοί έλεγχοι στην αγορά καυσίμων από τις αρμόδιες αρχές, καθώς και αυξημένη εποπτεία των αποθεμάτων τόσο σε ενεργειακά προϊόντα όσο και σε βασικά αγαθά πρώτης ανάγκης.
Εφόσον οι τιμές πετρελαίου παραμείνουν για περίπου έναν μήνα κοντά στα 100 δολάρια ανά βαρέλι, εξετάζεται το ενδεχόμενο ενεργοποίησης στοχευμένων ενισχύσεων μέσω μηχανισμών τύπου pass, προκειμένου να περιοριστούν οι επιπτώσεις στο διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών.
Πιθανές παράπλευρες επιπτώσεις σε τουρισμό και επενδύσεις
Η παρατεταμένη γεωπολιτική ένταση θα μπορούσε να προκαλέσει και έμμεσες επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται πιθανές επιβραδύνσεις στις διεθνείς τουριστικές ροές, αυξημένα ασφάλιστρα κινδύνου στη ναυτιλία και ανατιμήσεις σε πρώτες ύλες που επηρεάζουν την αγροτική παραγωγή, όπως τα λιπάσματα.
Οι επενδύσεις ενδέχεται επίσης να επηρεαστούν από την αυξημένη αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές, ενώ οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν ήδη υψηλότερα κόστη χρηματοδότησης και λειτουργίας.
Οι φοροελαφρύνσεις για το 2027 παραμένουν στον σχεδιασμό
Παρά το αβέβαιο διεθνές περιβάλλον, το βασικό πακέτο φοροελαφρύνσεων που σχεδιάζει η κυβέρνηση για το 2027, ύψους 800 έως 900 εκατομμυρίων ευρώ, δεν φαίνεται προς το παρόν να τίθεται υπό αμφισβήτηση.
Το βασικό ερώτημα, σύμφωνα με παράγοντες του οικονομικού επιτελείου, είναι εάν θα υπάρξει ανάγκη για πρόσθετες παρεμβάσεις στην περίπτωση που η κρίση στη Μέση Ανατολή επηρεάσει σημαντικά τα φορολογικά έσοδα. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, δεν αποκλείεται να απαιτηθεί και ευρωπαϊκή παρέμβαση για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων.
Προς το παρόν, πάντως, το μήνυμα που εκπέμπεται από το οικονομικό επιτελείο είναι ότι η ελληνική οικονομία διαθέτει επαρκείς αντοχές για να αντιμετωπίσει τις τρέχουσες προκλήσεις.
Διαβάστε επίσης: Ενεργειακός συναγερμός: Το Κουβέιτ κηρύσσει force majeure και κόβει την παραγωγή πετρελαίου
Μ.Η.Τ. 242183