Ο ΔΟΕ προειδοποιεί για τη σοβαρότερη διαταραχή ενέργειας από τη δεκαετία του ’70

Ενεργειακή κρίση 2026: Ο ΔΟΕ προειδοποιεί για απώλεια 11 εκατ. βαρελιών ημερησίως, κλειστό Στενό Ορμούζ και κίνδυνο παγκόσμιας ύφεσης

Σε τροχιά μιας πρωτοφανούς ενεργειακής αστάθειας εισέρχεται η παγκόσμια οικονομία, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή πυροδοτούν ένα σοκ προσφοράς που, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (ΔΟΕ), ξεπερνά σε ένταση ακόμη και τις ιστορικές πετρελαϊκές κρίσεις του 20ού αιώνα.

Ο εκτελεστικός διευθυντής του ΔΟΕ, Φατίχ Μπιρόλ, μίλησε ανοιχτά για «μείζονα απειλή» που απειλεί να αποσταθεροποιήσει όχι μόνο τις αγορές ενέργειας αλλά και τη συνολική λειτουργία της παγκόσμιας οικονομίας, επισημαίνοντας ότι η τρέχουσα διαταραχή έχει ήδη αφαιρέσει από την αγορά περίπου 11 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως.

«Διπλό ενεργειακό σοκ»: Πετρέλαιο και φυσικό αέριο σε ταυτόχρονη κρίση

Η έκταση της κρίσης, όπως την περιγράφει ο ΔΟΕ, δεν έχει ιστορικό προηγούμενο. Κατά τη δεκαετία του 1970, κάθε πετρελαϊκή κρίση κόστισε περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Σήμερα, η απώλεια προσφοράς όχι μόνο ξεπερνά το άθροισμα εκείνων των δύο κρίσεων, αλλά συνοδεύεται και από παράλληλη κατάρρευση της αγοράς φυσικού αερίου, λόγω της παρατεταμένης γεωπολιτικής αστάθειας μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Το αποτέλεσμα είναι ένα «διπλό ενεργειακό σοκ» που πιέζει ταυτόχρονα τιμές, εφοδιασμό και επενδυτική εμπιστοσύνη, δημιουργώντας συνθήκες που παραπέμπουν σε συστημικό κίνδυνο.

Στρατηγικά «μπουκάλια» και κατεστραμμένες υποδομές

Η κατάσταση επιδεινώνεται δραματικά από την επιχειρησιακή παράλυση κρίσιμων ενεργειακών διαδρόμων. Το Στενό του Χορμούζ, μέσω του οποίου διακινείται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής υδρογονανθράκων, έχει ουσιαστικά τεθεί εκτός λειτουργίας, με τις ροές εμπορευμάτων να έχουν καταρρεύσει έως και κατά 95%.

Παράλληλα, τουλάχιστον 40 ενεργειακές υποδομές στην ευρύτερη περιοχή έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές, εντείνοντας την αβεβαιότητα και περιορίζοντας δραστικά τη δυνατότητα άμεσης αποκατάστασης της προσφοράς.

Οι επιθέσεις και τα αντίποινα μεταξύ Ιράν, ΗΠΑ και συμμάχων στην περιοχή μετατρέπουν τις ενεργειακές εγκαταστάσεις και τα δεξαμενόπλοια σε στόχους υψηλού ρίσκου, διαμορφώνοντας ένα περιβάλλον αυξημένου γεωπολιτικού premium στις τιμές ενέργειας.

Αγορές σε «κόκκινο συναγερμό» – Οι κινήσεις των ΗΠΑ και το αδιέξοδο του Ιράν

Στην προσπάθεια να συγκρατηθεί η εκρηκτική άνοδος των τιμών, οι Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν σε προσωρινή χαλάρωση των περιορισμών για τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου. Ωστόσο, η Τεχεράνη διαμηνύει ότι δεν διαθέτει επαρκή αποθέματα σε θαλάσσια μεταφορά, περιορίζοντας έτσι την αποτελεσματικότητα του μέτρου.

Την ίδια στιγμή, οι απειλές για στρατιωτική κλιμάκωση, ακόμη και με πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές, ενισχύουν το σενάριο περαιτέρω αποσταθεροποίησης, με τις αγορές να αποτιμούν πλέον ένα διαρκές risk premium.

«Καμία οικονομία δεν θα μείνει ανεπηρέαστη»

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, σύμφωνα με τον ΔΟΕ, είναι η καθολικότητα των επιπτώσεων. Όπως τονίζει ο Φατίχ Μπιρόλ, καμία χώρα δεν διαθέτει επαρκή «ενεργειακή ασπίδα» για να αποφύγει τις συνέπειες μιας τέτοιας κρίσης.

Η ενεργειακή ακρίβεια, ο πληθωρισμός, η πίεση στα δημοσιονομικά και η επιβράδυνση της ανάπτυξης συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα που απειλεί να μετατραπεί σε παγκόσμια ύφεση, εάν δεν υπάρξει άμεση αποκλιμάκωση.

Η προειδοποίηση είναι σαφής: χωρίς συντονισμένη διεθνή παρέμβαση, η ενεργειακή κρίση του 2026 ενδέχεται να εξελιχθεί σε μία από τις πιο κρίσιμες οικονομικές δοκιμασίες των τελευταίων δεκαετιών.

Διαβάστε επίσης: Ενεργειακή κρίση: Συνάντηση Πιερρακάκη-Birol στο Παρίσι πριν τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ