Το ΥΠΕΝ ενέκρινε τους περιβαλλοντικούς όρους για το 2ο FSRU της Gastrade στη Θράκη. Το ορόσημο λειτουργίας και τα άλλα FSRU που ωριμάζουν

Η ενεργειακή σκακιέρα της Ευρώπης αλλάζει με ρυθμούς που πριν λίγα χρόνια θα έμοιαζαν αδιανόητοι. Η σταδιακή έξοδος από το ρωσικό φυσικό αέριο, η ανάγκη των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης για ασφαλείς εναλλακτικές πηγές και η μετατροπή του LNG σε βασικό «όπλο» ενεργειακής επάρκειας οδηγούν σε έναν νέο κύκλο επενδύσεων στις υποδομές. Στο κέντρο αυτής της μετάβασης επιχειρεί να τοποθετηθεί η Ελλάδα, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση και χτίζοντας ένα δίκτυο εισόδου, αποθήκευσης και μεταφοράς φυσικού αερίου που θα στηρίζει όχι μόνο τις εγχώριες ανάγκες, αλλά και την ευρύτερη περιοχή.

Σε αυτό το πλαίσιο, κρίσιμη εξέλιξη αποτελεί η έγκριση των περιβαλλοντικών όρων από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) για το δεύτερο πλωτό τερματικό LNG (FSRU) της Gastrade στη Θράκη. Την απόφαση υπέγραψε ο γενικός διευθυντής Περιβαλλοντικής Πολιτικής του ΥΠΕΝ, Κωνσταντίνος Δημόπουλος, δίνοντας ουσιαστικά «πράσινο φως» για την περιβαλλοντική αδειοδότηση ενός έργου που θεωρείται στρατηγικής σημασίας για τον λεγόμενο Κάθετο Διάδρομο και την τροφοδοσία των βαλκανικών αγορών.

Η δεύτερη πλωτή πύλη LNG στη Θράκη – Δίπλα στο ήδη ενεργό FSRU Αλεξανδρούπολης

Η Gastrade, θυγατρική του ομίλου Κοπελούζου, σχεδιάζει τη δημιουργία δεύτερης πλωτής υποδομής επαναεριοποίησης LNG στην ίδια ευρύτερη θαλάσσια ζώνη όπου λειτουργεί ήδη το FSRU Αλεξανδρούπολης. Όπως προβλέπει η απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων, το νέο Ανεξάρτητο Σύστημα Φυσικού Αερίου Θράκης θα περιλαμβάνει υπεράκτιο πλωτό τερματικό LNG, δηλαδή μόνιμα αγκυροβολημένη πλωτή μονάδα αποθήκευσης και αεριοποίησης (Floating Storage & Regasification Unit – FSRU).

Η χωροθέτηση του έργου θεωρείται καθοριστική τόσο επιχειρησιακά όσο και ως προς τις προδιαγραφές ασφάλειας. Το μόνιμο αγκυροβόλιο του FSRU προβλέπεται να βρίσκεται περίπου 9 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Αλεξανδρούπολης, σε θαλάσσιο βάθος περίπου 35 μέτρων και σε απόσταση 8 χιλιομέτρων από την ακτογραμμή.

Τα τεχνικά χαρακτηριστικά

Το νέο FSRU θα διαθέτει τέσσερις δεξαμενές αποθήκευσης LNG, συνοδευτικές αντλίες, σωληνώσεις, εξοπλισμό επαναεριοποίησης και τις απαραίτητες εγκαταστάσεις για την παραλαβή και την παράδοση υγροποιημένου φυσικού αερίου. Προβλέπεται επίσης σύστημα διαχείρισης Boil-Off Gas (BOG) για τον έλεγχο και την ασφαλή αξιοποίηση του αερίου που εξατμίζεται κατά τη λειτουργία.

Η τροφοδοσία θα γίνεται μέσω δεξαμενόπλοιων LNG χωρητικότητας 75.000 έως 170.000 κυβικών μέτρων, τα οποία θα προσδένονται στην πλωτή μονάδα, ενώ η μέγιστη ωριαία δυναμικότητα αεριοποίησης υπολογίζεται σε 625.000 Νm³/h σε καθεστώς συνεχούς κανονικής λειτουργίας.

Σε ετήσια βάση, η μέγιστη δυναμικότητα της εγκατάστασης προβλέπεται στα 6 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, επίπεδο αντίστοιχο και ελαφρώς υψηλότερο από το FSRU Αλεξανδρούπολης, το οποίο μπορεί να φτάσει τα 5,5 δισ. κυβικά μέτρα. Σε διαφορετική κλίμακα, η Ρεβυθούσα, ως βασική χερσαία υποδομή του ΔΕΣΦΑ, έχει δυνατότητα που κυμαίνεται από 10 έως 12 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως σε συνθήκες πλήρους λειτουργίας.

Η σύνδεση με TAP και ΔΕΣΦΑ: Ο αγωγός των 20 χιλιομέτρων

Κεντρικό στοιχείο του έργου είναι και η διασύνδεσή του με το ευρύτερο σύστημα μεταφοράς. Ο αγωγός που θα μεταφέρει το φυσικό αέριο από την πλωτή μονάδα προς το εθνικό δίκτυο θα έχει συνολικό μήκος 20 χιλιομέτρων, εκ των οποίων τα 15 χιλιόμετρα θα είναι υποθαλάσσιος και τα 5 χιλιόμετρα χερσαίος.

Η διασύνδεση προβλέπεται να «κουμπώνει» πάνω στις υφιστάμενες υποδομές, συνδέοντας το νέο FSRU τόσο με τον TAP όσο και με τον αγωγό του ΔΕΣΦΑ, στοιχείο που ενισχύει τη λειτουργία του ως κόμβου εισόδου για την ευρύτερη περιοχή.

Το μεγάλο ερώτημα: Θα «βγει» οικονομικά το έργο;

Παρά τη θεσμική πρόοδο και το τεχνικό αποτύπωμα, η τελική απόφαση για την υλοποίηση του δεύτερου FSRU δεν θεωρείται δεδομένη. Η επένδυση υπολογίζεται τουλάχιστον στα 650 εκατ. ευρώ, σημαντικά υψηλότερα από το πρώτο έργο, ενώ, σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, δεν φαίνεται να υπάρχει δυνατότητα επιδότησης ή ευνοϊκού δανεισμού από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

Αυτό πρακτικά μεταφράζεται σε μεγαλύτερη ανάγκη για υψηλότερες ταρίφες χρήσης της υποδομής. Μόνο που η αγορά έχει αλλάξει: ήδη υπάρχουν εναλλακτικές πύλες LNG στην Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη και η μάχη για δεσμευμένη δυναμικότητα γίνεται πιο σκληρή, ειδικά όταν οι χρήστες συγκρίνουν κόστος και σταθερότητα.

Η δυσκολία φαίνεται και στις τελευταίες δημοπρασίες δέσμευσης δυναμικότητας για τον Κάθετο Διάδρομο, οι οποίες – όπως έχει καταγραφεί – δεν προσέλκυσαν ισχυρό ενδιαφέρον για μεγάλες ποσότητες αερίου με κατεύθυνση την Ουκρανία. Το μήνυμα της αγοράς είναι σαφές: για να προχωρήσει η επένδυση, απαιτούνται χαμηλότερες ταρίφες στον διάδρομο μεταφοράς, μακροχρόνια συμβόλαια σε μεγάλους όγκους και επαρκείς εγγυήσεις που θα κάνουν το project χρηματοδοτήσιμο.

Το 2028 ως χρονιά-ορόσημο: Το timing που «κουμπώνει» με την ευρωπαϊκή στρατηγική

Ο επικεφαλής του ομίλου, Δημήτρης Κοπελούζος, έχει επισημάνει ότι οι αδειοδοτικές διαδικασίες «τρέχουν» ώστε εντός του 2026 να ληφθεί η τελική επενδυτική απόφαση για την υλοποίηση ή μη του έργου. Ο στόχος, όπως έχει τεθεί, είναι η έναρξη λειτουργίας το 2028, χρονιά που συμπίπτει με το πρώτο έτος εφαρμογής της απαγόρευσης ρωσικών εισαγωγών φυσικού αερίου.

Το συγκεκριμένο timing είναι κρίσιμο, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ξεκαθαρίσει ότι ο δρόμος προς το τέλος του 2027 περιλαμβάνει πλήρη απεξάρτηση από τη Ρωσία, κάτι που δημιουργεί μια νέα ζήτηση για LNG και εναλλακτικές ροές μέσω ΝΑ Ευρώπης. Όμως ταυτόχρονα εντείνει και τις γεωπολιτικές αβεβαιότητες, καθώς η ενεργειακή πολιτική μετατρέπεται σε εργαλείο ισχύος.

Τα άλλα FSRU που ωριμάζουν: Motor Oil, HELLENiQ ENERGY και Βόλος

Με το project της Θράκης να είναι το πιο προχωρημένο αδειοδοτικά, στην αγορά βρίσκονται σε φάση ωρίμανσης άλλα τρία επενδυτικά σχέδια για νέους πλωτούς σταθμούς LNG στην Ελλάδα.

Η Motor Oil προωθεί τη «Διώρυγα Gas», με σχεδιασμό FSRU στον Σαρωνικό κοντά στο διυλιστήριο στους Αγίους Θεοδώρους. Σε παρόμοια φάση βρίσκεται και το «FSRU Thessaloniki» της Elpedison, θυγατρικής της HELLENiQ ENERGY, το οποίο χωροθετείται στον Θερμαϊκό και σχεδιάζεται με ορίζοντα προς τα τέλη της δεκαετίας, υπό την προϋπόθεση έγκαιρης τελικής επενδυτικής απόφασης. Παράλληλα, η κοινοπραξία Mediterranean Gas προωθεί το FSRU ARGO στο λιμάνι του Βόλου, έργο που όμως έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην τοπική κοινωνία της Μαγνησίας, καθιστώντας το πολιτικά και κοινωνικά πιο σύνθετο.

Η «δίψα» για LNG και τα slots που κλειδώνουν έως το 2036

Παρά τις αβεβαιότητες, οι εκτιμήσεις για τη ζήτηση στην ευρύτερη περιοχή διατηρούν το LNG στο προσκήνιο. Οι χώρες που συνδέονται στον Κάθετο Διάδρομο από την Ελλάδα έως την Ουκρανία καταναλώνουν σήμερα περίπου 50 δισ. κυβικά μέτρα αερίου ετησίως, με πρόβλεψη αύξησης στα 68 δισ. κυβικά μέτρα μέχρι το τέλος της δεκαετίας.

Η αποχώρηση του ρωσικού αερίου από το 2028 αναμένεται να ανοίξει νέο έλλειμμα, αυξάνοντας τη ζήτηση για φορτία LNG. Ήδη όλα τα slots στη Ρεβυθούσα έχουν δεσμευθεί έως το 2036, ενώ αυξημένη αναμένεται και η ζήτηση στο FSRU Αλεξανδρούπολης, με την αγορά να εκτιμά ότι φέτος μπορεί να διακινηθούν περίπου 40 φορτία.

«Κάποιος πρέπει να το πληρώσει»: Η πίεση για ευρωπαϊκή στήριξη

Το σημείο-κλειδί, όπως επαναλαμβάνεται από παράγοντες της αγοράς, είναι η ενεργός στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η απαγόρευση του ρωσικού αερίου από το 2028 δεν μπορεί να μείνει πολιτική εξαγγελία χωρίς «σκληρές» υποδομές και χρηματοδότηση.

Χαρακτηριστική είναι η παρέμβαση του προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου του ομίλου AKTOR, Αλέξανδρου Εξάρχου, από το Νταβός, ο οποίος είχε σημειώσει ότι η απόφαση της ΕΕ πρέπει να συνοδευτεί από πράξεις, με βασικό εργαλείο την επιδότηση του Κάθετου Άξονα. «Χρειαζόμαστε ένα δεύτερο FSRU και κάποιος πρέπει να το πληρώσει», ήταν η αποστροφή που συμπύκνωσε το νέο ενεργειακό δίλημμα.

Σε μια Ευρώπη που διεκδικεί ενεργειακή αυτονομία, το LNG εμφανίζεται ως αναγκαία λύση. Όμως οι υποδομές δεν χτίζονται με γεωπολιτικές δηλώσεις. Χρειάζονται κεφάλαια, συμβόλαια και ξεκάθαρο πλαίσιο. Και εκεί ακριβώς θα κριθεί, τελικά, αν το δεύτερο FSRU στη Θράκη θα γίνει το επόμενο μεγάλο ενεργειακό έργο της χώρας ή ένα φιλόδοξο project που θα μείνει «στο συρτάρι».

Διαβάστε επίσης; Από τη Ρεβυθούσα στον Κάθετο Διάδρομο: Το παρασκήνιο του δεύτερου FSRU