Στο Eurogroup της Πέμπτης κρίνεται αν η δημοσιονομική χαλάρωση θα κατευθυνθεί σε επενδύσεις ή σε άμεση στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων
Μία από τις πιο κρίσιμες συζητήσεις των τελευταίων μηνών για την ευρωπαϊκή οικονομία αναμένεται να διεξαχθεί στο Eurogroup της Πέμπτης, όπου οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης καλούνται να καθορίσουν το πραγματικό περιεχόμενο της νέας ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια.
Παρότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία ως εργαλείο ενίσχυσης της ενεργειακής ανθεκτικότητας της Ευρώπης, παραμένει ανοιχτό το βασικό ερώτημα: θα επιτραπεί στα κράτη-μέλη να χρησιμοποιήσουν τον πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο αποκλειστικά για επενδύσεις ή θα μπορούν να χρηματοδοτήσουν και έκτακτα μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις που πλήττονται από το αυξημένο ενεργειακό κόστος;
Πίσω από τη φαινομενικά τεχνική συζήτηση βρίσκεται μια βαθύτερη πολιτική και οικονομική αντιπαράθεση, η οποία αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τις διαφορετικές αφετηρίες και δυνατότητες των κρατών-μελών της Ευρωζώνης.
Η ελληνική πρόταση και το πακέτο των 1,6 δισ. ευρώ
Η Αθήνα έχει ήδη τοποθετηθεί ξεκάθαρα υπέρ μιας ρήτρας που θα λειτουργεί ως μοχλός επιτάχυνσης επενδύσεων και όχι ως μηχανισμός κάλυψης τρεχουσών δαπανών.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, έχει υποστηρίξει ότι η ενεργειακή πρόκληση δεν αντιμετωπίζεται μόνο με προσωρινές επιδοτήσεις αλλά κυρίως με επενδύσεις που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα, μειώνουν την εξάρτηση από εξωτερικούς ενεργειακούς κινδύνους και δημιουργούν πιο ανθεκτικές οικονομίες.
Μάλιστα, προσδιόρισε ήδη το δυνητικό όφελος για την Ελλάδα, εκτιμώντας ότι η χώρα θα μπορούσε να αξιοποιήσει δημοσιονομικό χώρο ύψους περίπου 0,6% του ΑΕΠ ή περίπου 1,6 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2028 χωρίς το σχετικό κόστος να επιβαρύνει τους υπολογισμούς του ελλείμματος.
Η λογική πίσω από την ελληνική προσέγγιση είναι ότι οι επενδύσεις σε δίκτυα, αποθήκευση ενέργειας, ΑΠΕ και υποδομές παράγουν μακροπρόθεσμα οφέλη, ενισχύοντας την ανάπτυξη, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας και αυξάνοντας τα εισοδήματα.
Στην πράξη, η Αθήνα θεωρεί ότι η ενεργειακή κρίση αποτελεί ευκαιρία επιτάχυνσης της παραγωγικής ανασυγκρότησης και όχι μόνο αιτία δημοσιονομικής παρέμβασης βραχυπρόθεσμου χαρακτήρα.
Οι χώρες που πιέζουν για επιδοτήσεις και ο φόβος μιας Ευρώπης δύο ταχυτήτων
Ωστόσο, αρκετές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν το ζήτημα από διαφορετική σκοπιά.
Χώρες με περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο, υψηλά ελλείμματα και αυστηρές δεσμεύσεις στο πλαίσιο των νέων ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων θεωρούν ότι μια ρήτρα που αφορά αποκλειστικά επενδύσεις δεν απαντά στις πιεστικές ανάγκες των οικονομιών τους.
Το επιχείρημά τους είναι ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχωρά σε μια ακόμη μορφή δημοσιονομικής χαλάρωσης λόγω έκτακτων συνθηκών. Επομένως, όπως συνέβη με τη ρήτρα για τις αμυντικές δαπάνες, θα πρέπει να παρέχεται ευελιξία και για προσωρινά μέτρα στήριξης όταν οι κοινωνίες και οι επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με ακραίες πιέσεις.
Η συγκεκριμένη ομάδα χωρών υποστηρίζει ότι αν η ρήτρα περιοριστεί αποκλειστικά σε επενδυτικές δαπάνες, τότε ουσιαστικά θα ευνοήσει μόνο τις οικονομίες που ήδη διαθέτουν επαρκή δημοσιονομική ισχύ για να χρηματοδοτήσουν επενδυτικά σχέδια.
Αντίθετα, τα κράτη με υψηλό χρέος και στενά δημοσιονομικά περιθώρια θα βρεθούν εγκλωβισμένα, χωρίς τη δυνατότητα ούτε να επενδύσουν ούτε να στηρίξουν άμεσα την οικονομία τους.
Κάτι τέτοιο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ενδέχεται να δημιουργήσει μια νέα Ευρώπη δύο ταχυτήτων, όπου οι ισχυρότερες οικονομίες θα ενισχύουν ακόμη περισσότερο την ανταγωνιστικότητά τους, ενώ οι πιο ευάλωτες θα δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν ακόμη και τις βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης.
Το αποτέλεσμα της συζήτησης στο Eurogroup αναμένεται να καθορίσει όχι μόνο τον τρόπο αξιοποίησης δισεκατομμυρίων ευρώ τα επόμενα χρόνια, αλλά και τη συνολική κατεύθυνση της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής σε μια περίοδο κατά την οποία η Ένωση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη δημοσιονομική πειθαρχία, την ενεργειακή ασφάλεια και την ανάγκη διατήρησης της ανάπτυξης.
Διαβάστε επίσης: Ρήτρα διαφυγής ξανά στο «τραπέζι»: Η ενεργειακή κρίση πιέζει Βρυξέλλες και… Αθήνα
Μ.Η.Τ. 242183