Ελληνικό βέτο στο COP30 – Στο επίκεντρο το Net Zero Framework της ναυτιλίας

Αγκάθι η συμφωνία Net Zero Framework που «πάγωσε» μετά από αμερικανικές πιέσεις – Εμπλοκή Μητσοτάκη στη διαχείριση της κρίσης

Η Ελλάδα μπλόκαρε την υιοθέτηση του επίσημου εγγράφου θέσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη φετινή Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP30), που θα πραγματοποιηθεί στη Βραζιλία, λόγω διαφωνιών γύρω από το νέο πλαίσιο μηδενικών εκπομπών στη ναυτιλία.

Κάθε χρόνο, τα 27 κράτη μέλη πρέπει να εγκρίνουν ομόφωνα την κοινή θέση της ΕΕ ενόψει της ετήσιας συνόδου για το κλίμα. Η φετινή διαδικασία θεωρούνταν τυπική, καθώς οι ενστάσεις της Ισπανίας και της Γερμανίας είχαν ήδη επιλυθεί πριν τη συνεδρίαση των υπουργών Περιβάλλοντος στο Λουξεμβούργο. Ωστόσο, η Αθήνα αιφνιδίασε, απειλώντας να ασκήσει βέτο, με αιτία την αναφορά του εγγράφου στη συμφωνία-πλαίσιο Net Zero Framework, η οποία εγκρίθηκε τον Απρίλιο αλλά δεν έχει υιοθετηθεί ακόμη από τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO).

Σύμφωνα με τρεις Ευρωπαίους διπλωμάτες που μίλησαν στο Euractiv, η Ελλάδα «κρατά τη συμφωνία όμηρο», επιμένοντας ότι η αναφορά της στο ευρωπαϊκό κείμενο είναι άκαιρη, αφού η ίδια η συμφωνία έχει «παγώσει» μετά από αμερικανικές παρεμβάσεις. Πηγή από την Αθήνα υποστήριξε ότι το κείμενο της ΕΕ «θα πρέπει να επανεξεταστεί», καθώς «η κατάσταση στο IMO έχει αλλάξει».

Η υπόθεση έχει λάβει πλέον πολιτικές διαστάσεις, με τη ναυτιλία –κομβικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας και στρατηγικής επιρροής– να βρίσκεται στο επίκεντρο. Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι το ζήτημα χειρίζεται προσωπικά ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, προκειμένου να διασφαλίσει ότι οι νέες δεσμεύσεις δεν θα πλήξουν την ανταγωνιστικότητα του ελληνόκτητου στόλου.

Το Net Zero Framework προβλέπει τη μετάβαση της ναυτιλίας σε καύσιμα μηδενικών εκπομπών, δίνοντας προτεραιότητα στα συνθετικά καύσιμα που παράγονται από πράσινο υδρογόνο –όπως η πράσινη αμμωνία και η μεθανόλη– έναντι του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν εκφράσει ενστάσεις για το φιλόδοξο χρονοδιάγραμμα, ζητώντας καθυστέρηση στην εφαρμογή του πλαισίου, κάτι που οδήγησε στην προσωρινή αναβολή του.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε ταχθεί κατά της αναβολής, γεγονός που την έφερε σε αντιπαράθεση με την Ουάσιγκτον. Η Ελλάδα και η Κύπρος, ωστόσο, επέλεξαν να απόσχουν από την ψηφοφορία, αποφεύγοντας την πλήρη ευθυγράμμιση είτε με τις ΗΠΑ είτε με τις Βρυξέλλες.

Η ελληνική στάση έχει προκαλέσει έντονη δυσφορία σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς κινδυνεύει να καθυστερήσει την υιοθέτηση κοινής γραμμής ενόψει της COP30. Εάν δεν υπάρξει συμβιβασμός μέσα στις επόμενες εβδομάδες, η ΕΕ ενδέχεται να προσέλθει στη διάσκεψη χωρίς ενιαία θέση – εξέλιξη που θα αποδυνάμωνε σημαντικά τη διαπραγματευτική της ισχύ στο παγκόσμιο τραπέζι για το κλίμα.