Η κυβέρνηση καταθέτει πρόταση για επιστολική ψήφο στις εθνικές εκλογές αποκλειστικά για εκλογείς εκτός Ελλάδος: Οι δύο βασικές μεταρρυθμίσεις

Μια θεσμική παρέμβαση με ξεκάθαρο πολιτικό και συμβολικό βάρος φέρνει η κυβέρνηση στο πεδίο της εκλογικής διαδικασίας, καταθέτοντας πρόταση για τη θεσμοθέτηση της επιστολικής ψήφου στις βουλευτικές εκλογές, αποκλειστικά για τους εκλογείς που βρίσκονται εκτός Ελλάδος. Παράλληλα, το προωθούμενο νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών εισάγει δεύτερη σημαντική αλλαγή: τον ορισμό εκλογικής Περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού, η οποία θα διαθέτει τρεις έδρες.

Το πλαίσιο των ρυθμίσεων περιγράφεται στο νομοσχέδιο με τίτλο «Ορισμός εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού και διευκόλυνση άσκησης εκλογικού δικαιώματος εκλογέων εκτός Επικράτειας», επιχειρώντας να δημιουργήσει ένα πιο λειτουργικό και σύγχρονο μοντέλο συμμετοχής των Ελλήνων του εξωτερικού στις βουλευτικές εκλογές.

Τι προβλέπει η επιστολική ψήφος και γιατί αφορά μόνο εκλογείς εκτός Ελλάδας

Η κυβερνητική πρόταση, όπως παρουσιάστηκε, προβλέπει επιστολική ψήφο στις βουλευτικές εκλογές μόνο για όσους βρίσκονται εκτός επικράτειας. Πρόκειται για στοχευμένη εφαρμογή, η οποία διαφοροποιείται από μια γενικευμένη επιστολική ψήφο για το σύνολο του εκλογικού σώματος, καθώς συνδέεται αποκλειστικά με το πρακτικό εμπόδιο της απόστασης και της αδυναμίας φυσικής παρουσίας σε εκλογικά τμήματα εντός Ελλάδας.

Το πολιτικό επιχείρημα πίσω από την πρόταση είναι ότι οι Έλληνες του εξωτερικού πρέπει να μπορούν να ασκούν το εκλογικό τους δικαίωμα χωρίς διοικητικά εμπόδια και χωρίς κόστος μετακίνησης, με τρόπο που να διασφαλίζει την ισοτιμία της συμμετοχής τους.

Το κρίσιμο «κλειδί»: Πλειοψηφία 2/3 για εφαρμογή από το 2027

Το νομοσχέδιο δεν είναι απλή υπόθεση κοινοβουλευτικής αριθμητικής. Για να εφαρμοστούν οι αλλαγές ήδη από τις εκλογές του 2027, απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία 2/3 των βουλευτών. Το όριο αυτό μετατρέπει τη διαδικασία σε πεδίο πολιτικής συνεννόησης, καθώς χωρίς διακομματική στήριξη οι ρυθμίσεις δεν μπορούν να ενεργοποιηθούν άμεσα.

Σύμφωνα με την κυβερνητική τοποθέτηση, η εξασφάλιση των 2/3 θα επιτρέψει η επιστολική ψήφος για τους Έλληνες του εξωτερικού να εφαρμοστεί ήδη από τις επόμενες βουλευτικές εκλογές. Αντίθετα, εάν δεν συγκεντρωθεί η αναγκαία πλειοψηφία, το χρονοδιάγραμμα μεταφέρεται και οι σχετικές διατάξεις δεν θα ισχύσουν για το 2027.

Η παράμετρος αυτή δίνει στο σχέδιο νόμου χαρακτήρα θεσμικού «τεστ» για το πολιτικό σύστημα: θα υπάρξει συναίνεση σε μια μεταρρύθμιση που αφορά το εκλογικό σώμα εκτός συνόρων ή θα κυριαρχήσει η λογική της κομματικής αντιπαράθεσης ακόμη και σε αυτό το επίπεδο;

Εκλογική Περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού: 3 έδρες και εκπροσώπηση «με δικούς τους βουλευτές»

Η δεύτερη μεγάλη τομή αφορά την εκλογική Περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού, η οποία θα διαθέτει τρεις έδρες. Η ρύθμιση αυτή δίνει στους εκτός Ελλάδας εκλογείς τη δυνατότητα να εκλέγουν οι ίδιοι τους βουλευτές που θα τους εκπροσωπούν στο εθνικό Κοινοβούλιο.

Σε πολιτικό επίπεδο, αυτό είναι μια σημαντική μετατόπιση. Αντί ο απόδημος πληθυσμός να ενσωματώνεται απλώς στην υπάρχουσα εκλογική γεωγραφία, δημιουργείται ξεχωριστή περιφέρεια με σταθερό αριθμό εδρών, με στόχο να αποκτήσει διακριτή φωνή και εκπροσώπηση.

Η κατανομή των τριών εδρών, σύμφωνα με το νομοσχέδιο, θα γίνεται με τον ίδιο τρόπο που εφαρμόζεται στις υπόλοιπες τριεδρικές περιφέρειες, όπως για παράδειγμα στην Αργολίδα, τη Λακωνία, την Αρκαδία και τη Βοιωτία. Με αυτόν τον σχεδιασμό, η κυβέρνηση επιχειρεί να δείξει ότι το νέο μοντέλο δεν αποτελεί «ειδική εξαίρεση», αλλά εντάσσεται στο υφιστάμενο πλαίσιο της εκλογικής διαδικασίας.

Τι αλλάζει αν δεν υπάρξουν 2/3: Μεταφορά εφαρμογής για τις μεθεπόμενες εκλογές

Το νομοσχέδιο προβλέπει συγκεκριμένη ασφαλιστική δικλείδα: εάν δεν επιτευχθεί η αυξημένη πλειοψηφία των 2/3, η εκλογική Περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού δεν θα ισχύσει για τις εκλογές του 2027 αλλά για τις μεθεπόμενες.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι το μέτρο δεν «ακυρώνεται», αλλά μετατίθεται χρονικά, με ό,τι συνεπάγεται αυτό για τη δυναμική εκπροσώπησης των Ελλήνων του εξωτερικού. Ταυτόχρονα, επιβεβαιώνει ότι η συγκέντρωση της αυξημένης πλειοψηφίας δεν είναι τυπική λεπτομέρεια, αλλά ο καθοριστικός παράγοντας που θα κρίνει τον χρόνο εφαρμογής.

Μια μεταρρύθμιση που μπορεί να επηρεάσει τους εκλογικούς συσχετισμούς

Πέρα από τον θεσμικό της χαρακτήρα, η πρωτοβουλία έχει και σαφή πολιτική διάσταση. Η επιστολική ψήφος και η δημιουργία ξεχωριστής περιφέρειας αποδήμων δεν είναι απλώς ζήτημα διευκόλυνσης. Ενδέχεται να επηρεάσουν το προφίλ συμμετοχής, το ποσοστό προσέλευσης και, εν τέλει, τους εκλογικούς συσχετισμούς.

Σε αυτό το πλαίσιο, το σχέδιο νόμου συνδέεται με τη γενικότερη προσπάθεια του κράτους να δημιουργήσει πιο λειτουργικές γέφυρες με την ελληνική διασπορά, σε μια περίοδο όπου ο Απόδημος Ελληνισμός αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως εκλογικό σώμα, αλλά και ως στρατηγικός «εθνικός πόρος» σε οικονομία, γνώση, διεθνείς σχέσεις και soft power.

Το αν η μεταρρύθμιση θα «κλειδώσει» για το 2027 θα εξαρτηθεί πλέον από το αν οι πολιτικές δυνάμεις θα επιλέξουν να στηρίξουν μια αλλαγή που δεν είναι απλή διοικητική ρύθμιση, αλλά επανακαθορίζει τον τρόπο συμμετοχής ενός τμήματος του εκλογικού σώματος στην κεντρική πολιτική σκηνή.

Διαβάστε επίσης: Δύο ημερομηνίες για τις εθνικές εκλογές – Το σενάριο επιβίωσης του Κασσελάκη, από αυτούς αρπάζει ψήφους η Καρυστιανού