Διώρυγα Παναμά: Ο Τραμπ «ξορκίζει» την Κίνα, η BlackRock ανοίγει… ταμεία

Η Διώρυγα του Παναμά μετατρέπεται σε νέο πεδίο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπαθούν να ανακόψουν την αυξανόμενη κινεζική επιρροή στη Λατινική Αμερική. Ο Ντόναλντ Τραμπ, σε μια από τις γνωστές δυναμικές του δηλώσεις, υποστήριξε ότι «η διώρυγα δεν ανήκει στους Κινέζους» και υποσχέθηκε πως «θα την πάρουμε πίσω».

Παρότι οι ισχυρισμοί του περί κινεζικής στρατιωτικής παρουσίας δεν επιβεβαιώνονται, η ρητορική του φαίνεται πως έπιασε τόπο. Ο επενδυτικός κολοσσός BlackRock προχώρησε σε εξαγορά του 90% της Panama Ports Company (PPC) έναντι 23 δισεκατομμυρίων δολαρίων, αποκτώντας έτσι τα δικαιώματα διαχείρισης των δύο μεγαλύτερων λιμανιών που συνδέονται με τη διώρυγα.

Ωστόσο, η κίνηση αυτή έχει περισσότερο συμβολικό χαρακτήρα παρά ουσιαστική επιρροή στη λειτουργία του καναλιού.

Η πραγματικότητα πίσω από τον «έλεγχο» της διώρυγας

Αν και η PPC διαχειρίζεται τα λιμάνια Cristobal και Balboa, τα οποία μέχρι πρόσφατα λειτουργούσε η κινεζική CK Hutchison Holdings, το κράτος του Παναμά παραμένει ο ιδιοκτήτης των υποδομών. Η BlackRock δεν αγόρασε τα λιμάνια, αλλά μόνο το δικαίωμα χρήσης τους μέχρι το 2046.

Η λειτουργία της διώρυγας διέπεται από αυστηρούς κανόνες, που διασφαλίζουν ότι όλα τα πλοία αντιμετωπίζονται ισότιμα, ανεξαρτήτως προέλευσης, φορτίου ή προορισμού. Επιπλέον, η BlackRock, ως επενδυτικός κολοσσός, δεν είναι πιθανό να διακινδυνεύσει μια πολυδισεκατομμυρίων επένδυση για να εξυπηρετήσει γεωπολιτικές σκοπιμότητες.

Ο Τραμπ παρουσίασε την εξαγορά ως μια μεγάλη νίκη των ΗΠΑ, αλλά η αλήθεια είναι ότι η διαχείριση των λιμανιών δεν μεταβάλλει ουσιαστικά τον έλεγχο της διώρυγας.

Η αντίδραση της Κίνας και η πολιτική πίεση στον Παναμά

Αν και η εξαγορά της PPC δεν αλλάζει τις ισορροπίες, η ρητορική του Τραμπ και η αμερικανική πίεση είχαν αποτέλεσμα. Η κυβέρνηση του Παναμά ανακοίνωσε την αποχώρησή της από τον κινεζικό «Δρόμο του Μεταξιού», ένα πρόγραμμα που είχε ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ Πεκίνου και χωρών της Λατινικής Αμερικής.

Η Κίνα αντέδρασε έντονα, κατηγορώντας την Ουάσινγκτον ότι χρησιμοποιεί απειλές και προπαγάνδα για να υπονομεύσει τη σχέση της με την περιοχή. Ο Σι Τζινπίνγκ, μάλιστα, εγκαινίασε πρόσφατα στο Περού ένα υπερσύγχρονο λιμάνι, χρηματοδοτούμενο από την Cosco, ως μέρος της στρατηγικής του για την ενίσχυση της κινεζικής παρουσίας στη Νότια Αμερική.

Η πραγματική πρόκληση για τη διώρυγα: Κλιματική κρίση και βιωσιμότητα

Πέρα από τις γεωπολιτικές εντάσεις, η μεγαλύτερη απειλή για τη Διώρυγα του Παναμά είναι η κλιματική αλλαγή.

Από το 2022, η περιοχή αντιμετωπίζει πρωτοφανή ξηρασία, που έχει οδηγήσει σε μείωση της στάθμης της λίμνης Γκατούν, της βασικής δεξαμενής νερού που χρησιμοποιείται για τη λειτουργία των θυρών της διώρυγας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της ημερήσιας διέλευσης των πλοίων από 38 σε μόλις 24, προκαλώντας καθυστερήσεις και αυξήσεις στο κόστος μεταφορών.

Η βιωσιμότητα της διώρυγας μακροπρόθεσμα θα απαιτήσει δισεκατομμύρια σε επενδύσεις, με την αβεβαιότητα να αυξάνεται για το αν η λειτουργία της μπορεί να διατηρηθεί στο ίδιο επίπεδο στο μέλλον.

Πολιτικός ελιγμός ή στρατηγική;

Η εξαγορά της Panama Ports Company από την BlackRock είναι μια κίνηση που εξυπηρετεί περισσότερο πολιτικά και επικοινωνιακά συμφέροντα παρά στρατηγικές αλλαγές στη ναυσιπλοΐα του Παναμά.

Ο Τραμπ παρουσίασε τη συμφωνία ως μια αποφασιστική νίκη των ΗΠΑ, όμως στην πραγματικότητα:

• Οι κανονισμοί της Διώρυγας παραμένουν αναλλοίωτοι.
• Η BlackRock δεν έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει τη λειτουργία του καναλιού.
• Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι για τη Διώρυγα δεν είναι γεωπολιτικοί, αλλά κλιματικοί.

Η μάχη για τη Διώρυγα του Παναμά, λοιπόν, είναι περισσότερο πολιτικό αφήγημα παρά πραγματική αλλαγή στις ισορροπίες ισχύος.