Στρατιωτική πίεση και τελεσίγραφο από Τραμπ: Το πακέτο απαιτήσεων των ΗΠΑ προς το Ιράν

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι η Ουάσιγκτον είναι έτοιμη να προχωρήσει σε στρατιωτική δράση «με ταχύτητα και βία» κατά του Ιράν, εάν η Τεχεράνη δεν αποδεχθεί ένα πλαίσιο συγκεκριμένων απαιτήσεων που έχει θέσει η αμερικανική κυβέρνηση.

Καζάνι που βράζει η Μέση Ανατολή: Στρατιωτική ένταση στο Ιράν

Οι δηλώσεις έγιναν ενώ αμερικανικές ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις, με επικεφαλής το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, έχουν αναπτυχθεί σε απόσταση επιχειρησιακής εμβέλειας από το Ιράν.

ΗΠΑ: Το αεροπλανοφόρο «Αβραάμ Λίνκολν» φτάνει στη Μέση Ανατολή εν μέσω εντάσεων με το Ιράν

Σύμφωνα με διπλωματικές και κυβερνητικές πηγές στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, τις οποίες επικαλούνται οι New York Times, οι αμερικανικές απαιτήσεις συνοψίζονται σε τρεις βασικούς άξονες:

Μόνιμη παύση κάθε δραστηριότητας εμπλουτισμού ουρανίου, καθώς και πλήρης απομάκρυνση ή καταστροφή των υφιστάμενων αποθεμάτων.

Περιορισμός της εμβέλειας και του αριθμού των βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν.

Διακοπή κάθε μορφής στρατιωτικής, οικονομικής ή επιχειρησιακής υποστήριξης προς οργανώσεις που λειτουργούν ως περιφερειακοί σύμμαχοι της Τεχεράνης, όπως η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και οι Χούθι στην Υεμένη.

Από το αμερικανικό πλαίσιο απουσιάζει οποιαδήποτε αναφορά στην προστασία ή στήριξη των Ιρανών διαδηλωτών, παρά τις προηγούμενες δημόσιες δεσμεύσεις του Τραμπ υπέρ τους κατά τις διαδηλώσεις του Δεκεμβρίου.

Αξιολόγηση των αμερικανικών απαιτήσεων

Αναλυτές και αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η απαίτηση για πλήρη παύση του εμπλουτισμού ουρανίου είναι η πλέον δύσκολα επαληθεύσιμη. Παρότι στο πλαίσιο της συμφωνίας του 2015 το Ιράν είχε απομακρύνει περίπου το 97% των αποθεμάτων του, η τεχνολογία εμπλουτισμού μπορεί να μεταφερθεί σε μικρές και δυσδιάκριτες εγκαταστάσεις. Επιπλέον, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα της τύχης ουρανίου εμπλουτισμένου έως 60%, το οποίο είχε θαφτεί σε μεγάλο βάθος μετά τις πρόσφατες επιθέσεις σε πυρηνικές εγκαταστάσεις.

Ο περιορισμός των βαλλιστικών πυραύλων θα έπληττε άμεσα τη βασική αποτρεπτική ικανότητα του Ιράν απέναντι στο Ισραήλ. Οι πύραυλοι αυτοί θεωρούνται κρίσιμο στοιχείο της στρατηγικής άμυνας της Τεχεράνης, ιδίως υπό το ενδεχόμενο νέων ισραηλινών προληπτικών πληγμάτων.

Η διακοπή υποστήριξης προς περιφερειακούς συμμάχους θεωρείται από δυτικές πηγές η πιο ρεαλιστική απαίτηση, δεδομένης της σοβαρής οικονομικής κρίσης στο Ιράν, της κατάρρευσης του νομίσματος και της περιορισμένης δυνατότητας χρηματοδότησης εξωτερικών επιχειρήσεων.

Στρατηγικό πλαίσιο και το «παράδειγμα Βενεζουέλας»

Οι New York Times εκτιμούν ότι ο Τραμπ εμφανίζεται ενθαρρυμένος από την τακτική πίεσης που ακολούθησε η Ουάσιγκτον στη Βενεζουέλα και επιχειρεί να εφαρμόσει παρόμοια στρατηγική «αποκεφαλισμού» της ιρανικής ηγεσίας, με στόχο τον εκφοβισμό των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε στο Κογκρέσο ότι η ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή έχει κυρίως αμυντικό χαρακτήρα, λόγω της έκθεσης δεκάδων χιλιάδων Αμερικανών στρατιωτών σε ιρανικά drones και βαλλιστικούς πυραύλους. Παράλληλα, δεν απέκλεισε προληπτική στρατιωτική δράση, επισημαίνοντας ωστόσο ότι σε ενδεχόμενη κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος «δεν υπάρχει σαφές σενάριο για την επόμενη ημέρα».