Κίνδυνοι blackout: Πώς η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί νέο σχεδιασμό και κρίσιμες υποδομές

Σε μια περίοδο που η Ευρώπη καλείται να εξισορροπήσει τις φιλοδοξίες της για πράσινη ενέργεια με την ανάγκη για ενεργειακή ασφάλεια, η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με κρίσιμες αποφάσεις ώστε να αποτρέψει φαινόμενα blackout, όπως αυτό που έπληξε πρόσφατα την Ιβηρική Χερσόνησο. Ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ, Μάνος Μανουσάκης, προειδοποίησε από το βήμα του 5ου OT Forum ότι η αυξανόμενη διείσδυση των ΑΠΕ καθιστά τη διαχείριση του ηλεκτρικού συστήματος όλο και πιο απαιτητική, ενώ προέτρεψε για άμεση υλοποίηση τεχνικών και θεσμικών παρεμβάσεων.

Η άνοδος των ΑΠΕ και οι νέες προκλήσεις

Σήμερα, στην Ελλάδα λειτουργούν περίπου 15,8 GW εγκατεστημένης ισχύος από ΑΠΕ, σε σύγκριση με 10,8 GW το 2023. Τα φωτοβολταϊκά συστήματα υψηλής και υπερυψηλής τάσης έχουν διπλασιαστεί σε μόλις δύο χρόνια – από 3,5 GW σε 7 GW. Αυτή η ραγδαία ανάπτυξη, όπως υπογράμμισε ο κ. Μανουσάκης, οδηγεί σε ταχύτατες μεταβολές στην εικόνα του ηλεκτρικού ισοζυγίου, καθιστώντας κρίσιμο τον προληπτικό σχεδιασμό για την αποφυγή διαταραχών στην ηλεκτροδότηση.

Δύο βασικά μέτρα για σταθερότητα

Ο ΑΔΜΗΕ προωθεί δύο τεχνικά μέτρα που κρίνει απαραίτητα έως το φθινόπωρο:

1. Ο ευέλικτος ρόλος των ΦοΣΕ: Οι Φορείς Σωρευτικής Εκπροσώπησης ΑΠΕ πρέπει να αποκτήσουν τη δυνατότητα να ελέγχουν τις μονάδες που εκπροσωπούν συλλογικά, όπως οι θερμικές μονάδες, ώστε να συμμετέχουν ενεργά στην εξισορρόπηση προσφοράς-ζήτησης.
2. Απομακρυσμένος έλεγχος μικρών μονάδων: Ο ΔΕΔΔΗΕ επιταχύνει την εγκατάσταση τεχνολογίας για τον απομακρυσμένο έλεγχο των μικρών ΑΠΕ, αντί για τις σημερινές πρακτικές πλήρους αποκοπής σε περιόδους υπερπαραγωγής.

Κοινός παρονομαστής των παραπάνω είναι η ανάγκη για τεχνολογικό εξοπλισμό που θα επιτρέπει setpoints – δηλαδή ελεγχόμενη αυξομείωση της παραγωγής αντί για απότομη διακοπή.

«Οι ΑΠΕ δεν ευθύνονται για πιθανά μπλακ άουτ, αλλά η απουσία συντονισμένης διαχείρισης τους μπορεί να οδηγήσει σε κατάρρευση του συστήματος», τόνισε χαρακτηριστικά ο επικεφαλής του ΑΔΜΗΕ.

Το απειλούμενο ΚΥΤ Αργυρούπολης και η ενεργειακή ασφάλεια της Αττικής

Η Αττική βρίσκεται στο επίκεντρο του κινδύνου, καθώς η ματαίωση του Κέντρου Υπερυψηλής Τάσης (ΚΥΤ) Αργυρούπολης εξαιτίας τοπικών αντιδράσεων αφήνει την περιοχή με τέσσερα αντί για πέντε απαιτούμενα ΚΥΤ. Η ολοένα αυξανόμενη ζήτηση, λόγω του έργου στο Ελληνικό και του εξηλεκτρισμού στα λιμάνια (cold ironing), θα επιβαρύνει περαιτέρω το δίκτυο.

Ο κ. Μανουσάκης υπογράμμισε την ανάγκη να επανεκκινήσει η συζήτηση με την τοπική κοινωνία ώστε το έργο να προχωρήσει, σημειώνοντας πως η ενεργειακή θωράκιση «δεν είναι διαπραγματεύσιμη».

Τρεις διασυνδέσεις-κλειδιά για το μέλλον

Παράλληλα, κρίσιμη κρίνεται η υλοποίηση τριών βασικών γραμμών μεταφοράς:

• Κόρινθος – Αττική: Χωρίς αυτήν, η Πελοπόννησος παραμένει ενεργειακά επισφαλής.
• Χανιά – Δαμάστα Ηρακλείου: Απαραίτητη για να ολοκληρωθεί η ασφάλεια των διασυνδέσεων της Κρήτης με την ηπειρωτική χώρα.
• Λάρυμνα – Αλιβέρι: Έργο με κομβικό ρόλο στη σταθερότητα της Ανατολικής Στερεάς.

Οι καθυστερήσεις λόγω τοπικών αντιδράσεων και δικαστικών εμπλοκών, σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, αυξάνουν το κόστος και ρίχνουν την ενεργειακή αξιοπιστία της χώρας.

Χριστίνα Δημητρίου