Ποιοι ηγούνται στην καινοτομία αιχμής; ΗΠΑ, Κίνα & ΕΕ στη μάχη για τεχνολογική υπεροχή

Στο νέο γεωπολιτικό τοπίο, η καινοτομία σε κρίσιμες τεχνολογίες όπως η τεχνητή νοημοσύνη (AI), οι ημιαγωγοί και η κβαντική υπολογιστική εξελίσσεται σε βασικό παράγοντα ισχύος. Νέα μελέτη του ευρωπαϊκού think tank Bruegel καταγράφει για πρώτη φορά τις ριζοσπαστικές πατέντες (radical novelties) που κατέθεσαν εταιρείες και ερευνητικά ιδρύματα μεταξύ 2019–2023, αποκαλύπτοντας μια έντονη διαφορά προσέγγισης ανάμεσα σε ΗΠΑ, Κίνα και ΕΕ.

Σύμφωνα με την μελέτη

• Οι ΗΠΑ ηγούνται μέσω μεγάλων τεχνολογικών κολοσσών, με υψηλή συγκέντρωση ριζοσπαστικής καινοτομίας.
• Η Κίνα εξελίσσεται ραγδαία με κρατική υποστήριξη και βιομηχανική στόχευση, ειδικά σε παραγωγικούς τομείς.
• Η ΕΕ διατηρεί ερευνητική ισχύ, ιδίως στην κβαντική υπολογιστική, αλλά υστερεί στην εμπορική καινοτομία, ειδικά σε AI και ημιαγωγούς.

ΗΠΑ: Κυριαρχία στην ΑΙ

Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν αδιαφιλονίκητες πρωταγωνίστριες στην τεχνητή νοημοσύνη. Η έρευνα αναδεικνύει τεχνολογικούς κολοσσούς όπως η Google, η Microsoft, η IBM, η Nvidia και η Qualcomm, ως τους σημαντικότερους φορείς ριζοσπαστικής καινοτομίας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα πεδία του machine learning, της επεξεργασίας φυσικής γλώσσας (NLP) και της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης (Generative AI).

• Η Amazon και η Oracle ηγούνται στην NLP, αξιοποιώντας την στην ανάλυση δεδομένων πελατών και βελτιστοποίηση αγορών.
• Η Nvidia επενδύει σημαντικά σε generative AI, ενώ η Adobe εμφανίζεται επίσης με πατέντες σε αυτόν τον τομέα.

Σύμφωνα με την μελέτη η AI, όπως φαίνεται, αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα και για την αμυντική βιομηχανία, με εφαρμογές σε αυτόνομες πλατφόρμες, αναγνώριση εικόνας και ιατρική απεικόνιση. Σημειώνεται, δε, πως η ισχύς των ΗΠΑ δεν βασίζεται μόνο στην ποσότητα των πατεντών αλλά και στην πολυμορφία των πεδίων εφαρμογής, γεγονός που αντανακλά τον ώριμο τεχνολογικό οικοσχεδιασμό.

Κίνα: Αλματώδης πρόοδος με στρατηγική στόχευση σε AI και Ημιαγωγούς

Η Κίνα καταγράφει εντυπωσιακή αύξηση στον αριθμό πατεντών AI — από 29.000 το 2019 σε πάνω από 63.000 το 2023. Ωστόσο, το ποσοστό ριζοσπαστικής καινοτομίας σε αυτές παραμένει περιορισμένο. Οι κινεζικές επιχειρήσεις εστιάζουν κυρίως σε εφαρμογές οπτικής επεξεργασίας (computer vision) και ρομποτικής, με εταιρείες όπως η Huawei, ByteDance, Baidu και Tencent να ξεχωρίζουν.

• Η Huawei εμφανίζει ποικιλία στην καινοτομία, με πατέντες σε machine learning, NLP, τηλεπικοινωνίες και ανάλυση δεδομένων.
  – Η Ping An, που δραστηριοποιείται στην υγεία και τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, εντυπωσιάζει με ριζοσπαστικές πατέντες σε data analytics και NLP.
  – Η UBTECH Robotics και η Autel Robotics προωθούν ρομποτικές λύσεις με ενδεχόμενη στρατιωτική χρήση.

Ημιαγωγοί: Στρατηγικός τομέας και γεωπολιτική «πυριτιούχος» ζώνη

Η τεχνολογία ημιαγωγών αποτελεί το θεμέλιο για την AI, τα smartphones, τα δίκτυα και τα συστήματα άμυνας. Στον τομέα αυτό, οι ΗΠΑ κυριαρχούν ποιοτικά, ενώ η Κίνα κερδίζει σε ποσοτική παραγωγή πατεντών.

• ΗΠΑ: Καινοτομία στον σχεδιασμό και την παραγωγή αιχμής. Μεγάλες εταιρείες όπως Intel, IBM, Qualcomm, Micron και Applied Materials πρωτοστατούν. Οι πατέντες τους καλύπτουν από design και πακετάρισμα έως νέα υλικά και κατασκευαστικές διαδικασίες. Η Apple, αν και κατασκευάζει chips εξωτερικά, καταθέτει ριζοσπαστικές πατέντες σε “display technology” και packaging.
• Κίνα: Από την οπτοηλεκτρονική στην παραγωγή μνήμης. Η Κίνα έχει στραφεί στρατηγικά προς την κατασκευή chips, με τις εταιρείες ChangXin Memory (CXMT) και Yangtze Memory (YMTC) να κερδίζουν έδαφος. Το “Big Fund” της κυβέρνησης έχει επενδύσει δισεκατομμύρια, αποφέροντας απτά αποτελέσματα. Η SMIC, ο μεγαλύτερος κινεζικός κατασκευαστής, υποχωρεί στη ριζοσπαστική καινοτομία, πιθανώς λόγω αμερικανικών κυρώσεων.
• Ευρώπη: Υποστήριξη από την αυτοκινητοβιομηχανία – έλλειψη στρατηγικής. Η ΕΕ διαθέτει εταιρείες όπως οι Infineon, STMicroelectronics, Bosch και Osram, με έμφαση σε αισθητήρες (MEMS) και οπτοηλεκτρονικά, κυρίως για τον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας. Ωστόσο, λείπει η παρουσία σε τεχνολογίες αιχμής όπως η σχεδίαση chips ή οι advanced logic επεξεργαστές.