Μισό δισεκατομμύριο κυβικά νερού χαμένα κάθε χρόνο: Γερασμένα δίκτυα, τουρισμός και υπερκατανάλωση απειλούν την υδατική ασφάλεια της χώρας

Η Ελλάδα κινδυνεύει να μετατραπεί σε υδρολογική «έρημο», καθώς μέχρι και το 50% του νερού που αντλείται για ύδρευση χάνεται σε ένα γερασμένο, διάτρητο δίκτυο που δεν φτάνει ποτέ στους τελικούς χρήστες. Την ώρα που η χώρα φιγουράρει στη 19η θέση παγκοσμίως ως προς τον κίνδυνο λειψυδρίας, οι διαρροές στους σωλήνες της καθημερινότητας πολλαπλασιάζουν το πρόβλημα με καταστροφικές προεκτάσεις.

Η τελευταία έκθεση της Deloitte για τη διαχείριση των υδάτων στην Ελλάδα και η έρευνα του World Resources Institute αποτυπώνουν την κρισιμότητα της κατάστασης: η κατανάλωση αυξάνεται, οι απολήψεις νερού υπερδιπλασιάστηκαν την περίοδο 2001-2022 (+139%) -κυρίως λόγω του τουρισμού και της γεωργίας- αλλά οι απώλειες στα δίκτυα κρατούν «όμηρο» τη βιωσιμότητα του υδατικού συστήματος.

Διάτρητο δίκτυο 7.000 χλμ. «καταπίνει» το νερό της χώρας

Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, έως και το 50% του καθαρού πόσιμου νερού δεν φτάνει ποτέ σε βρύσες, αγρούς ή δεξαμενές, εξαιτίας διαρροών, παλαιότητας σωλήνων και ελλιπούς συντήρησης. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε απομονωμένες περιοχές, αλλά αφορά ακόμα και μεγάλες πόλεις όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη. Η ΕΥΔΑΠ καταγράφει απώλειες της τάξης του 15% στην Αττική, με στόχο τη μείωσή τους στο 8% έως το 2029, ενώ σε μικρούς δήμους οι διαρροές ξεπερνούν και το 60%.

Το εθνικό δίκτυο ύδρευσης φτάνει τα 7.000 χιλιόμετρα, μεγάλο μέρος του οποίου χρονολογείται από τις δεκαετίες του ’60 και του ’70. Οι παλιές αυτές υποδομές αδυνατούν να ανταποκριθούν στις σημερινές απαιτήσεις, ιδίως σε περιόδους αυξημένης ζήτησης όπως οι καλοκαιρινοί μήνες.

Οι τουρίστες «διψούν» – Οι υποδομές δεν αντέχουν

Ο τουρισμός, μολονότι αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομίας, εντείνει τη λειψυδρία. Στις Κυκλάδες και άλλα νησιά, οι ανάγκες πολλαπλασιάζονται το καλοκαίρι, με αποτέλεσμα οι υπάρχουσες υποδομές να καταρρέουν. Ενδεικτικά, στη Σίφνο, οι τουρίστες καταναλώνουν 2-3 φορές περισσότερο νερό από τους μόνιμους κατοίκους, λόγω υψηλής κατανάλωσης σε πισίνες, σεντόνια, ντους και κήπους πολυτελείας.

Οι δήμαρχοι νησιών, όπως η Πάρος, η Νάξος και η Σίφνος, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, ζητώντας ρυθμίσεις για να αποφευχθεί η άσκοπη σπατάλη σε περιοχές με περιορισμένο υδάτινο αποτύπωμα.

Υπερκατανάλωση στην άρδευση και γεωργία – Ο φαύλος κύκλος των υδροβόρων καλλιεργειών

Περισσότερο από το 80% του συνολικού γλυκού νερού στην Ελλάδα καταναλώνεται για γεωργικούς σκοπούς. Παρότι οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις μειώνονται, η κατανάλωση νερού για άρδευση παραμένει υψηλή ή αυξάνεται. Αιτίες: οι παραδοσιακές μέθοδοι (π.χ. κατάκλυση), οι γερασμένοι αγωγοί άρδευσης και οι υδροβόρες καλλιέργειες, όπως βαμβάκι και καλαμπόκι.

Η Ελλάδα ξοδεύει τον μεγαλύτερο όγκο νερού ανά εκτάριο αρδευόμενης γης στην ΕΕ, σύμφωνα με τη Deloitte, ξεπερνώντας χώρες με παρόμοιο κλίμα όπως η Ιταλία και η Ισπανία.

Οι αριθμοί της λειψυδρίας

•  139% αύξηση των απολήψεων για ύδρευση (2001-2022)
•  50% των απολήψεων χάνεται λόγω διαρροών
•  >80% του νερού πάει στη γεωργία
•  80% αύξηση στην άντληση υπόγειων υδάτων (2000-2022)
•  49% της χώρας θεωρείται ευάλωτο στην ερημοποίηση

Ερημοποίηση προ των πυλών – Τα ύδατα λιγοστεύουν, το έδαφος διαβρώνεται

Η χώρα ήδη βιώνει τα συμπτώματα της ερημοποίησης. Σύμφωνα με έκθεση του περιοδικού GeoHazards, το 49% της ελληνικής επικράτειας βρίσκεται σε ζώνη υψηλής ευπάθειας. Οι βροχοπτώσεις έχουν μειωθεί έως και 20% τα τελευταία 30 χρόνια, η μέση θερμοκρασία έχει αυξηθεί κατά 1,5°C και η εξάτμιση επιταχύνεται. Παράλληλα, η υπεράντληση προκαλεί υφαλμύριση στα υπόγεια ύδατα, ιδίως σε νησιά και παράκτιες περιοχές.

Νησιά υπό πίεση – Αφαλάτωση και έξυπνες υποδομές

Η κυβέρνηση προωθεί την εγκατάσταση μονάδων αφαλάτωσης και έξυπνων υδρομετρητών σε νησιά με υψηλό τουριστικό φορτίο. Με χρηματοδοτήσεις 3,5 εκατ. ευρώ, προωθούνται 33 έργα σε 21 περιοχές, όπως η Κρήτη, η Λέσβος, η Τήνος και η Νάξος. Παράλληλα, προωθούνται βελτιώσεις στις δεξαμενές, νέες γεωτρήσεις και φράγματα, ενώ ενισχύεται η ενεργειακή αυτάρκεια των υδατικών υποδομών.

Τι δείχνει το ρεπορτάζ του FinanceNews

Το FinanceNews έχει πραγματοποιήσει εκτενή έρευνα στην ελληνική επαρχία, συνομιλώντας με τοπικούς φορείς και αιρετούς για την κατάσταση των υδρευτικών δικτύων. Τα ευρήματα προκαλούν αίσθηση:

• Υποδομές χωρίς συντήρηση επί δεκαετίες,
• Νερό που χάνεται χιλιόμετρα πριν προσεγγίσει το υδρόμετρο, πως και γιατί και
• Δημοτικά έργα που μπλοκάρουν στη γραφειοκρατία ή δεν φτάνουν ποτέ στο τελικό στάδιο υλοποίησης.

Η έρευνα αυτή αναμένεται να δημοσιοποιηθεί το προσεχές διάστημα, φέρνοντας στο φως ένα από τα πιο αθέατα αλλά κρίσιμα προβλήματα της ελληνικής περιφέρειας.

Διαβάστε επίσης: Kίνδυνος λειψυδρίας/Έκθεση Deloitte: Στην 19η θέση παγκοσμίως η Ελλάδα