Η κυβέρνηση της Αλβανίας ενέκρινε πριν από λίγους μήνες το αίτημα του Τζάρεντ Κούσνερ για την ανάπτυξη του ακατοίκητου νησιού Σάσων (Sazan στα αλβανικά), παραχωρώντας στην επένδυσή του, με την επωνυμία «Sazan Island Touristic Resort», το καθεστώς στρατηγικού επενδυτή και θα την υλοποιήσει η εταιρεία συμφερόντων του Atlantic Incubation Partners LLC.
Η πώληση του νησιού στον γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ εντάσσεται στο ευρύτερο σχέδιο του πρωθυπουργού Έντι Ράμα για την τουριστική αξιοποίηση των πρώην στρατιωτικών υποδομών της χώρας, οι οποίες είχαν κατασκευαστεί κυρίως κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου.
Το νησί Σάσων έχει έκταση περίπου 5,7 τετραγωνικών χιλιομέτρων και βρίσκεται σε στρατηγική θέση, 30 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Αυλώνας, κοντά στο στενό του Οτράντο, στην είσοδο του κόλπου του Αυλώνα.
Το έργο αποσκοπεί στη μετατροπή του παλαιού στρατιωτικού φυλακίου, που στο παρελθόν χρησιμοποιήθηκε από τη φασιστική Ιταλία και τη σοσιαλιστική Αλβανία, σε ένα πολυτελές τουριστικό θέρετρο.
Σύμφωνα με την επίσημη κυβερνητική απόφαση, η επένδυση πληροί τα κριτήρια του στρατηγικού επενδυτή τόσο ως προς το ύψος του κεφαλαίου (1,4 δισ. ευρώ), όσο και ως προς τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Συγκεκριμένα, προβλέπεται η απασχόληση 1.000 ατόμων κατά τη διάρκεια της κατασκευής και της λειτουργίας του έργου.
Σχέσεις με το παρελθόν και γεωπολιτικές σκιές
Η απόφαση αυτή έρχεται έναν χρόνο μετά την ανακοίνωση του Τζάρεντ Κούσνερ για επενδυτικές κινήσεις στα Βαλκάνια, κυρίως στην Αλβανία και στη Σερβία. Το γεγονός εγείρει ερωτήματα σχετικά με πιθανές πολιτικές διευκολύνσεις λόγω των οικογενειακών του δεσμών με τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος αναμένεται να είναι εκ νέου υποψήφιος για την Προεδρία των ΗΠΑ.
Το νησί παρέμεινε χαρακτηρισμένο ως στρατιωτική ζώνη μέχρι τον Δεκέμβριο του 2024, οπότε και αφαιρέθηκε επισήμως από τον κατάλογο των στρατιωτικών περιουσιακών στοιχείων με προεδρική απόφαση. Πλέον, η περιοχή που θα αξιοποιηθεί επενδυτικά υπολογίζεται σε περίπου 562 εκτάρια, εκ των οποίων 45 εκτάρια προβλέπεται να δομηθούν.
Παράλληλα, ο Κούσνερ έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον και για την ανάπτυξη της περιοχής Ζβέρνετ, η οποία εντάσσεται σε προστατευόμενη περιβαλλοντική ζώνη (Νάρτε-Ζβέρνετ), προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από οικολογικές οργανώσεις.
Η στρατηγική και ιστορική σημασία του νησιού
Το νησί Σάσων διαθέτει ιστορική και στρατηγική σημασία, λόγω της θέσης του στο στενό του Οτράντο. Μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ιταλία ανέπτυξε στο νησί στρατιωτική βάση για τον έλεγχο της περιοχής. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, την κυριαρχία ανέλαβε η Αλβανία, που διατήρησε τη χρήση του νησιού ως στρατιωτικής βάσης –αρχικά με τη Σοβιετική Ένωση, στη συνέχεια και με το ΝΑΤΟ.
Μάλιστα, το 1990 χρησιμοποιήθηκε από την ιταλική Guardia di Finanza για την καταστολή της λαθραίας διακίνησης ανθρώπων προς την Ιταλία. Το 2014 σημειώθηκε ατύχημα με Βρετανούς κομάντο που εκπαιδεύονταν στο νησί, εξαιτίας της εισπνοής τοξικών αερίων που πιθανώς προέρχονταν από σοβιετικά χημικά κατάλοιπα.
Από τον Ιούλιο του 2015 επιτράπηκε η επισκεψιμότητα στο κοινό, ενώ σταδιακά αναπτύχθηκε τουριστικό ενδιαφέρον για τις ιταλικές και αλβανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις του παρελθόντος.
Το ελληνικό αποτύπωμα στη Σάσων
Αξίζει να σημειωθεί πως το νησί είχε ιστορικά ενταχθεί στην ελληνική επικράτεια. Από το 1864, όταν παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα τα Ιόνια Νησιά, η Σάσων συμπεριλήφθηκε ως τμήμα των Διαπόντιων Νήσων.
*Τα Διαπόντια Νησιά (ή Νήσοι Οθωνοί) είναι νησιωτικό σύμπλεγμα έντεκα νησιών, το οποίο αποτελείται από τρία μεγαλύτερα κατοικημένα νησιά και αρκετές μικρότερες ακατοίκητες νησίδες. Βρίσκονται βόρεια-βορειοδυτικά της Κέρκυρας, σε απόσταση 9 έως 20 χιλιομέτρων από αυτήν.
Το σύμπλεγμα περιλαμβάνει:
-
- Τους Οθωνούς, το μεγαλύτερο από τα Διαπόντια Νησιά και το δυτικότερο σημείο της ελληνικής επικράτειας (392 κάτοικοι, απογραφή 2011),
- Την Ερείκουσσα, το βορειότερο σημείο των Επτανήσων (496 κάτοικοι, απογραφή 2011),
- Το Μαθράκι (329 κάτοικοι, απογραφή 2011),
- καθώς και τις ακατοίκητες νησίδες: Διάκοπο, Διάπλο, Καράβι, Καστρινό, Λειψώ (ή Βάρκα), Όστρακο, Πλάκα (ή Άγκυρα), Πλατειά και Τραχειά (ή Τραχιά).
- Το νησί Σάσων, που βρίσκεται δυτικά της Αλβανίας, θεωρούταν παλαιότερα μέρος των Διαποντίων Νήσων.
Το 1912 η Σάσων καταλήφθηκε από το ελληνικό ναυτικό κατά τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο, αλλά εκκενώθηκε το 1914, έπειτα από πιέσεις Ιταλίας και Αυστροουγγαρίας, και τελικά παραχωρήθηκε στην Αλβανία βάσει του Πρωτοκόλλου της Φλωρεντίας.
Η Ιταλία εγκατέστησε εκεί ναυτική βάση το 1939, ενώ η Αλβανία ανέκτησε την κυριαρχία το 1947. Έκτοτε το νησί αποτέλεσε σημείο έντονης γεωστρατηγικής σημασίας, με διεθνείς χρήσεις έως και τις αρχές του 21ου αιώνα.
Η επένδυση του Κούσνερ στο νησί Σάσων εντάσσεται σε μια νέα εποχή για τις τουριστικές πολιτικές της Αλβανίας, με αιχμή την εκμετάλλευση ιστορικών και στρατιωτικών χώρων. Την ίδια στιγμή, όμως, αναδεικνύει και ερωτήματα γύρω από την εθνική κυριαρχία, την περιβαλλοντική προστασία, καθώς και τις γεωπολιτικές ισορροπίες στα Βαλκάνια.
Μ.Η.Τ. 242183