Έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αποκαλύπτει 13 σοβαρές πλημμέλειες στις δημόσιες συμβάσεις. Ποιες είναι οι παθογένειες

Ανησυχητικά ευρήματα για την ποιότητα, τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα των δημοσίων συμβάσεων φέρνει στο φως η νέα έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, που παρουσιάστηκε για την περίοδο 1 Ιουλίου 2023 – 31 Δεκεμβρίου 2024. Η έκθεση, που ελέγχει διαδικασίες συνολικού όγκου 2.601 φακέλων (1.119 έργων, 654 προμηθειών, 828 υπηρεσιών), αναδεικνύει 13 επαναλαμβανόμενες ουσιώδεις πλημμέλειες, θέτοντας επιτακτικά το ζήτημα της θεσμικής μεταρρύθμισης στις δημόσιες συμβάσεις.

Η ανάλυση των ευρημάτων αποκαλύπτει κρίσιμες αδυναμίες του κράτους και των φορέων υλοποίησης που καθυστερούν έργα, ανοίγουν παράθυρα αδιαφάνειας και αυξάνουν το κόστος τους για την ελληνική οικονομία. Ξεχωρίζουν:

• Παραβιάσεις νομοθεσίας με μη νόμιμες εξαιρέσεις μεικτών συμβάσεων από τα κανονιστικά πλαίσια (ν. 4412/2016 & 4413/2016) ή με ουσιώδεις τροποποιήσεις χωρίς πλήρη δημοσίευση.

• Έλλειψη χρηματοδότησης ή επαρκούς πίστωσης για την εκτέλεση έργων, στοιχείο που δείχνει πλημμελή προετοιμασία και σχεδιασμό.

• Αδικαιολόγητες απευθείας αναθέσεις με την επίκληση κατεπείγουσας ανάγκης χωρίς τις νόμιμες προϋποθέσεις, αφήνοντας περιθώρια για καταστρατήγηση της διαγωνιστικής διαδικασίας.

• Τεχνικές προδιαγραφές και κριτήρια που περιορίζουν τον ανταγωνισμό, οδηγώντας σε αποκλεισμό δυνητικών υποψηφίων, με συνέπεια την υποβάθμιση της σχέσης κόστους-οφέλους.

• Ελλιπή τεκμηρίωση αξιολογήσεων προσφορών και πλημμέλειες στα στάδια ελέγχου δικαιολογητικών, με αποτέλεσμα την απόρριψη προσφορών που ενδεχομένως ήταν οι πλέον συμφέρουσες.

Η έκθεση περιγράφει ένα σύστημα που λειτουργεί με στρεβλώσεις και ασάφειες, συχνά εις βάρος της διαφάνειας και της ανάπτυξης. Η αποδοχή προσφορών κατά παράβαση των διακηρύξεων, οι εναλλακτικές προσφορές χωρίς σχετική πρόβλεψη, και οι αποκλεισμοί οικονομικών φορέων που επιθυμούσαν να στηριχθούν σε τρίτους, συνιστούν μόνο μερικά από τα προβλήματα που περιγράφονται.

Η συνολική εικόνα που προκύπτει καταδεικνύει την ανάγκη εκσυγχρονισμού του πλαισίου δημοσίων συμβάσεων, ενίσχυσης των ελέγχων και κατάρτισης των εμπλεκόμενων φορέων, ώστε να διασφαλιστεί η ορθή αξιοποίηση πόρων και η δίκαιη πρόσβαση στον ανταγωνισμό.

Καθώς η χώρα εισέρχεται σε νέα χρηματοδοτική φάση με πόρους ΕΣΠΑ και Ταμείου Ανάκαμψης, η έκθεση του Ελεγκτικού Συνέδριου λειτουργεί ως καμπανάκι, ώστε να θωρακιστεί θεσμικά η διαχείριση δημοσίου χρήματος και να διασφαλιστεί η αξιοπιστία των αναθέσεων, κρίσιμος παράγοντας για την προσέλκυση επενδύσεων και την πρόοδο της ελληνικής οικονομίας.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στην έκθεση καταγράφονται 13 επαναλαμβανόμενες ουσιώδεις πλημμέλειες, που είναι:

1. Μη νόμιμη εξαίρεση των διαδικασιών ανάθεσης μεικτών συμβάσεων από την εφαρμογή των διατάξεων των ν. 4412/2016 και 4413/2016,
2. Μη δημοσίευση ουσιωδών τροποποιήσεων όρων της διακήρυξης, ιδίως ως προς τα κριτήρια ποιοτικής επιλογής και τις τεχνικές προδιαγραφές,
3. Έλλειψη αναγκαίας χρηματοδότησης ή επαρκούς πίστωσης για την εκτέλεση της σύμβασης,
4. Ελλιπής τεκμηρίωση της σκοπιμότητας και του προϋπολογισμού δημοσίων συμβάσεων,
5. Αδικαιολόγητη παρέκκλιση από τον κανόνα της διενέργειας διαγωνισμού, χωρίς τη συνδρομή αναγκών, που ανέκυψαν κατεπειγόντως εξαιτίας περιστάσεων απρόβλεπτων εκ μέρους μιας επιμελούς αναθέτουσας αρχής,
6. Ουσιώδεις τροποποιήσεις υφιστάμενων συμβάσεων, χωρίς να συντρέχουν οι σωρευτικά απαιτούμενες προϋποθέσεις εξαιρέσεων από τη διεξαγωγή διαγωνισμού,
7. Αδικαιολόγητοι αποκλεισμοί προσφερόντων, λόγω μη προσκόμισης δικαιολογητικών συμμετοχής, ελλείψει σαφήνειας στους όρους της διακήρυξης,
8. Κριτήρια ποιοτικής επιλογής σε διαγωνιστικές διαδικασίες, που περιόριζαν τον κύκλο των δυνητικών προσφερόντων ή εισήγαγαν αδικαιολόγητες διακρίσεις αυτών,
9. Μη νόμιμοι αποκλεισμοί από διαγωνιστικές διαδικασίες οικονομικών φορέων, που επιθυμούσαν να στηριχθούν στις ικανότητες τρίτων,
10. Έλλειψη πλήρους και επαρκούς αιτιολογίας της αξιολόγησης των τεχνικών προσφορών,
11. Αποδοχή προσφορών και κατακύρωση κατά παράβαση της διακήρυξης,
12. Αποδοχή εναλλακτικών προσφορών, χωρίς να απαιτείται ή να επιτρέπεται στη διακήρυξη η υποβολή εναλλακτικών προσφορών και
13. Πλημμέλειες στα στάδια ελέγχου των δικαιολογητικών είτε συμμετοχής είτε κατακύρωσης, με αποτέλεσμα την παράνομη απόρριψη προσφοράς οικονομικών φορέων, που προηγούνταν στη σειρά μειοδοσίας από τους αναδειχθέντες αναδόχους δημοσίων έργων.

Διαβάστε επίσης: «Καμπανάκι» από το Ελεγκτικό Συνέδριο για καθυστερήσεις έργων του Ταμείου Ανάκαμψης