Στο μικροσκόπιο του Κογκρέσου η Τουρκία: Τροπολογίες για εμπάργκο όπλων και την κατοχή στην Κύπρο – Στο τραπέζι εμπάργκο όπλων στην Άγκυρα

Η στάση της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο τίθεται πλέον ευθέως υπό εξέταση στο αμερικανικό Κογκρέσο, με τροπολογίες που κατατέθηκαν στο νομοσχέδιο για τον αμυντικό προϋπολογισμό των ΗΠΑ (NDAA). Στόχος τους είναι να αναδείξουν τον αντίκτυπο της τουρκικής πολιτικής στην περιφερειακή σταθερότητα και να πιέσουν την Ουάσιγκτον να θέσει σαφείς όρους για τη μελλοντική στρατιωτική συνεργασία με την Άγκυρα.

Πίσω από την πρωτοβουλία βρίσκονται οι Δημοκρατικοί βουλευτές Νταν Γκόλντμαν (Νέα Υόρκη) και Τζος Γκότχαϊμερ (Νιου Τζέρσεϊ), με τη στήριξη της ελληνοαμερικανικής ομογένειας, του Αμερικανικού Ελληνικού Ινστιτούτου (AHI) και του Συμβουλίου Ελληνοαμερικανικής Ηγεσίας (HALC).

Έκθεση για την τουρκική κατοχή στην Κύπρο

Η τροπολογία του Νταν Γκόλντμαν ζητάει από το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ να εκπονήσει μέσα σε 180 ημέρες μια αναλυτική έκθεση για τους κινδύνους που απορρέουν από την τουρκική κατοχή στην Κύπρο. Η μελέτη, σε συνεργασία με το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας και τις υπηρεσίες πληροφοριών, θα εξετάσει:

• Τις συνέπειες για την ασφάλεια των ΗΠΑ και των συμμάχων τους (Ισραήλ, Ηνωμένο Βασίλειο, Ελλάδα, Κύπρο).

• Την παρουσία οργανώσεων όπως Χαμάς, Χεζμπολάχ και Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης στις κατεχόμενες περιοχές.

• Επιθέσεις ή απόπειρες επιθέσεων σε κυπριακό έδαφος και στις βρετανικές βάσεις Ακρωτηρίου και Δεκέλειας.

• Τυχόν απειλές εναντίον αμερικανικών δυνάμεων και εγκαταστάσεων.

• Τη χρήση αμερικανικών όπλων από την Τουρκία σε ενέργειες που συνδέονται με την κατοχή.

• Τη στάση της Άγκυρας απέναντι σε τρομοκρατικές δραστηριότητες, είτε με ανοχή είτε με διευκόλυνση μέσω των κατεχομένων.

Με τον τρόπο αυτό, το Κογκρέσο θέτει για πρώτη φορά σε θεσμική βάση την ανάγκη να αποτιμηθεί η σχέση της τουρκικής παρουσίας στην Κύπρο με την τρομοκρατία και την ασφάλεια της περιοχής.

Εμπάργκο όπλων έως ότου συμμορφωθεί η Άγκυρα

Η δεύτερη τροπολογία, του Τζος Γκότχαϊμερ, βάζει «φρένο» στην πώληση αμερικανικών όπλων στην Τουρκία, έως ότου η Ουάσιγκτον διαπιστώσει έμπρακτη συμμόρφωση της Άγκυρας. Συγκεκριμένα, προβλέπεται:

• Αναστολή πωλήσεων και μεταβιβάσεων όπλων μέχρι να σταματήσουν οι παραβιάσεις κυριαρχίας σε Ελλάδα, Κύπρο και άλλους συμμάχους.

• Δέσμευση ότι δεν θα υποστηρίζονται τρομοκρατικές οργανώσεις και ότι δεν θα υπάρξουν νέες αγορές στρατιωτικών συστημάτων από αντιπάλους των ΗΠΑ (όπως συνέβη με τους S-400 από τη Ρωσία).

• Έλεγχος της χρήσης αμερικανικών όπλων ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν αξιοποιούνται για την κατοχή στην Κύπρο.

• Εξέταση τυχόν επιθέσεων κατά αμερικανικών στρατευμάτων ή οικογενειών τους.

Η ισχύς της ρύθμισης θα διαρκέσει πέντε χρόνια, εκτός αν ο εκάστοτε Πρόεδρος πιστοποιήσει στο Κογκρέσο ότι η Τουρκία έχει σταματήσει τις επαναλαμβανόμενες παραβιάσεις κυριαρχίας.

Μήνυμα Ουάσιγκτον προς Άγκυρα και Λευκωσία

Η συζήτηση αυτών των τροπολογιών δείχνει ότι το Κογκρέσο παρακολουθεί στενά την προκλητική στάση της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο και αναζητά τρόπους να συνδέσει τη στρατιωτική συνεργασία με σαφείς όρους σεβασμού της διεθνούς νομιμότητας.

Για την Κυπριακή Δημοκρατία και την Ελλάδα, η πρωτοβουλία συνιστά ένα σημαντικό διπλωματικό κεκτημένο, καθώς η ασφάλεια των δύο χωρών εντάσσεται πλέον σε υψηλού επιπέδου θεσμικές εκθέσεις του αμερικανικού αμυντικού μηχανισμού. Η έκβαση της συζήτησης θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό τις μελλοντικές ισορροπίες στην περιοχή, ιδίως σε μια συγκυρία όπου η Τουρκία προσπαθεί να αναβαθμίσει τον ρόλο της μέσω της αγοράς νέων οπλικών συστημάτων και της διατήρησης επιρροής στα κατεχόμενα.

Η Ουάσιγκτον στέλνει μήνυμα ότι η αναβάθμιση των σχέσεων με την Τουρκία περνά μέσα από τη συμμόρφωση σε ζητήματα Κύπρου και σεβασμού της κυριαρχίας συμμάχων, με τον αμερικανικό νομοθέτη να αποκτά πλέον καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των όρων.

Διαβάστε επίσης: Στην «κόψη του καλωδίου» ο GSI: Η Κύπρος καθυστερεί, ο Ερντογάν επισπεύδει