Η ΕΕ ετοιμάζει αυστηρό κανόνα «απόδειξης προέλευσης» για το φυσικό αέριο, στο πλαίσιο της πλήρους απεξάρτησης από τη Ρωσία έως το 2028

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εντείνει τις κινήσεις της για την ενεργειακή απεξάρτηση από τη Μόσχα, προχωρώντας σε ένα νέο βήμα: οι εισαγωγείς φυσικού αερίου θα πρέπει να προσκομίζουν αποδεικτικά στοιχεία για τη χώρα παραγωγής των φορτίων τους. Η πρόταση, που αποκαλύφθηκε μέσα από διαπραγματευτικό έγγραφο των Βρυξελλών, εντάσσεται στο σχέδιο της Κομισιόν για την οριστική κατάργηση των ρωσικών εισαγωγών έως το 2028.

Η δυσκολία, βέβαια, έγκειται στο γεγονός ότι το φυσικό αέριο συχνά αναμειγνύεται κατά τη μεταφορά ή στα φορτία LNG, κάτι που καθιστά τον ακριβή εντοπισμό της προέλευσης περίπλοκο. Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εμφανίζονται αποφασισμένες να επιβάλουν νέα αυστηρότερα κριτήρια, παρά τις τεχνικές δυσκολίες.

Το χρονοδιάγραμμα της απεξάρτησης

Σύμφωνα με το προσχέδιο που συντάχθηκε από τη Δανία (η οποία έχει την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ), οι νέοι κανόνες προβλέπουν τρεις φάσεις:

• Από τον Ιανουάριο του 2026 θα απαγορεύονται νέες συμβάσεις για ρωσικό φυσικό αέριο.

• Από τον Ιούνιο του 2026 θα διακόπτονται οι υφιστάμενες βραχυπρόθεσμες συμβάσεις.

• Τον Ιανουάριο του 2028 θα τερματιστούν όλες οι μακροπρόθεσμες συμφωνίες, ολοκληρώνοντας έτσι το ευρωπαϊκό «διαζύγιο» από το ρωσικό αέριο.

Η συζήτηση των κρατών-μελών θα γίνει στις Βρυξέλλες την προσεχή Τρίτη, με στόχο να υπάρξει συμφωνία μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου, ώστε ο κανονισμός να προχωρήσει σε διαπραγμάτευση και ψήφιση μαζί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Το ποσοστό εξάρτησης και οι νέες ισορροπίες

Η Ρωσία εξακολουθεί να προμηθεύει σημαντικό μέρος του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου, αν και η εξάρτηση έχει μειωθεί δραστικά. Το 2021, πριν την εισβολή στην Ουκρανία, το ρωσικό μερίδιο έφθανε το 45%. Πέρυσι υποχώρησε στο 19%, ενώ οι προβλέψεις θέλουν να πέσει ακόμη χαμηλότερα, στο 13% το 2025, με τις ροές να περιορίζονται κυρίως μέσω του αγωγού TurkStream και φορτίων LNG.

Παράλληλα, οι εισαγωγές από εναλλακτικές πηγές, όπως οι ΗΠΑ, το Κατάρ, η Νορβηγία και η Αλγερία, αυξάνονται, ενισχύοντας την ενεργειακή διαφοροποίηση της Ευρώπης. Το γεγονός αυτό δίνει μεγαλύτερη ευχέρεια στην ΕΕ να επιβάλει αυστηρούς κανόνες, χωρίς να απειλείται άμεσα η ασφάλεια εφοδιασμού.

Προκλήσεις και πολιτική διάσταση

Η απαίτηση για «απόδειξη προέλευσης» δεν είναι απλή. Οι φορτωτές LNG που μεταφέρουν μείγματα από διάφορες χώρες θα κληθούν να τεκμηριώνουν επακριβώς τι ποσοστό ρωσικού αερίου περιέχεται στα φορτία τους. Η διαδικασία αυτή θα απαιτήσει νέα πρότυπα παρακολούθησης και έλεγχο των πιστοποιήσεων, με αυξημένο κόστος για τις εταιρείες ενέργειας.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο κυρώσεων κατά της Μόσχας, αλλά έχει και έντονη γεωπολιτική διάσταση. Η Ευρώπη επιχειρεί να αποδείξει ότι δεν επιστρέφει σε σχέσεις ενεργειακής εξάρτησης με τη Ρωσία, στέλνοντας ταυτόχρονα μήνυμα σε διεθνείς αγορές και επενδυτές.

Αναλυτές τονίζουν ότι, πέρα από την πολιτική σημασία, το μέτρο θα λειτουργήσει και ως μοχλός διαφάνειας στην αγορά ενέργειας, ενισχύοντας την ιχνηλασιμότητα των φορτίων. Παράλληλα, θα δώσει ώθηση σε νέα εργαλεία «πιστοποίησης προέλευσης» που ήδη συζητούνται στον διεθνή ενεργειακό κλάδο.

Διαβάστε επίσης: «Βουτιά» για πετρέλαιο και φυσικό αέριο: Ο καιρός «παγώνει» την αγορά και ρίχνει τις τιμές