Η κυβέρνηση μειώνει κατά 30% τον ΦΠΑ σε νησιά κάτω των 20.000 κατοίκων. Νέοι συντελεστές 17% και 9% φέρνουν ανάσα σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις

Η εξαγγελία του Κυριάκου Μητσοτάκη στη ΔΕΘ για τη μείωση του ΦΠΑ σε ακριτικά νησιά αποτελεί μία από τις πιο ηχηρές φορολογικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών. Σύμφωνα με την απόφαση, σε νησιά με πληθυσμό κάτω των 20.000 κατοίκων οι συντελεστές ΦΠΑ μειώνονται κατά 30%, διαμορφώνοντας τον βασικό από το 24% στο 17% και τον μειωμένο από το 13% στο 9%.

Ποια νησιά αφορά το μέτρο

Το μέτρο επεκτείνει το καθεστώς που ίσχυε ήδη για πέντε νησιά που είχαν πληγεί από τη μεταναστευτική κρίση (Χίο, Λέρο, Σάμο, Λέσβο και Κω) και πλέον καλύπτει σχεδόν όλα τα ακριτικά νησιά με μικρό πληθυσμό.

Συγκεκριμένα, στο μειωμένο ΦΠΑ εντάσσονται:

• Στα Δωδεκάνησα: Λειψοί, Τήλος, Αγαθονήσι, Χάλκη, Μεγίστη, Κάλυμνος, Νίσυρος, Πάτμος, Σύμη, Κάρπαθος, Κάσος και Αστυπάλαια.

• Στη Λέσβο: Λήμνος και Άγιος Ευστράτιος.

• Στη Σάμο: Ικαρία και Φούρνοι.

• Στη Χίο: Οινούσσες και Ψαρά.

• Στον Έβρο: Σαμοθράκη.

Οι πληθυσμοί τους, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή, κυμαίνονται από μερικές εκατοντάδες κατοίκους όπως το Αγαθονήσι με 202 κατοίκους, έως μεγαλύτερα νησιά όπως η Κάλυμνος με 17.752 κατοίκους.

Τα οφέλη για κατοίκους και επιχειρήσεις

Η μείωση των τιμών σε τρόφιμα, φάρμακα, βιβλία και είδη πρώτης ανάγκης αναμένεται να ελαφρύνει σημαντικά τα νοικοκυριά. Παράλληλα, υπηρεσίες όπως η εστίαση και η φιλοξενία γίνονται πιο προσιτές, κάτι που εκτιμάται ότι θα δώσει ώθηση στον τουρισμό και στην ανταγωνιστικότητα των τοπικών επιχειρήσεων.

Η κυβέρνηση, μέσω αυτής της πρωτοβουλίας, θέλει να στείλει και ένα μήνυμα στήριξης στις τοπικές κοινωνίες που κρατούν ζωντανά τα σύνορα της χώρας. Πρόκειται για μια πολιτική με οικονομική και εθνική διάσταση, που συνδέεται με τις ανάγκες βιωσιμότητας των μικρών νησιών.

Προκλήσεις και προσδοκίες

Η μείωση του ΦΠΑ θα έχει δημοσιονομικό κόστος, ωστόσο το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι αυτό θα αντισταθμιστεί από την αύξηση της κατανάλωσης, τη στήριξη της τοπικής αγοράς και την ενίσχυση της απασχόλησης. Παράλληλα, η συζήτηση στις Βρυξέλλες για τη διατήρηση ή την επέκταση τέτοιων μέτρων στα ειδικά γεωγραφικά πλαίσια παραμένει ζωντανή.

Ιστορικό πλαίσιο: Οι μειωμένοι συντελεστές και η κατάργηση του 2018

Η μείωση του ΦΠΑ στα νησιά δεν είναι νέα πολιτική. Εφαρμόστηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του ’90, ως μέτρο ενίσχυσης της νησιωτικότητας και αντιστάθμισης του υψηλού κόστους μεταφορών. Για πολλά χρόνια, τα νησιά του Αιγαίου απολάμβαναν χαμηλότερους συντελεστές ΦΠΑ, σε σχέση με την ηπειρωτική Ελλάδα.

Ωστόσο, το 2015-2018, υπό την πίεση των μνημονιακών υποχρεώσεων και των δανειστών, το καθεστώς αυτό σταδιακά καταργήθηκε. Η εξαίρεση διατηρήθηκε μόνο για τα πέντε νησιά πρώτης γραμμής που δέχθηκαν τη μεγαλύτερη πίεση από τη μεταναστευτική κρίση.

Η επαναφορά του μειωμένου ΦΠΑ σε όλα τα μικρά νησιά σηματοδοτεί μια επιστροφή σε ένα πλαίσιο που πολλοί θεωρούν «δικαίωμα επιβίωσης» για τις τοπικές κοινωνίες, και όχι απλώς ένα φορολογικό προνόμιο.

Διαβάστε επίσης: Ομιλία Μητσοτάκη στη ΔΕΘ: Νέο φορολογικό πλαίσιο με μειώσεις συντελεστών και κίνητρα για νέους και οικογένειες