Η νέα έκθεση του ΟΟΣΑ χαρτογραφεί τις φορολογικές μεταρρυθμίσεις του 2024 για την Ελλάδα και χώρες της Ευρωζώνης

Η νέα έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) με τίτλο «Μεταρρυθμίσεις Φορολογικής Πολιτικής» δόθηκε στη δημοσιότητα, προσφέροντας συγκριτικά στοιχεία για τις αλλαγές που εισήχθησαν ή ανακοινώθηκαν το 2024 σε 86 χώρες. Η Ελλάδα περιλαμβάνεται στις χώρες που προχώρησαν σε εκτεταμένες παρεμβάσεις, με την ετήσια έκθεση να καταγράφει την προσπάθεια της Αθήνας να ισορροπήσει μεταξύ κοινωνικής δικαιοσύνης, ανάπτυξης και ανθεκτικότητας απέναντι στις διεθνείς πιέσεις.

Από τις ελαφρύνσεις στις αυξήσεις – Το νέο παγκόσμιο πλαίσιο

Ο ΟΟΣΑ παρατηρεί ότι το 2023 αποτέλεσε σημείο καμπής: οι μαζικές φορολογικές ελαφρύνσεις της περιόδου πανδημίας και πληθωρισμού σταμάτησαν, με πολλές χώρες να στρέφονται πλέον σε μέτρα ενίσχυσης των εσόδων. Το 2024, η τάση αυτή παγιώθηκε. Υψηλό δημόσιο χρέος, οι πιεστικές δαπάνες για την κλιματική αλλαγή, η γήρανση του πληθυσμού και οι αυξημένες αμυντικές ανάγκες ώθησαν κυβερνήσεις να υιοθετήσουν νέους φόρους, αυξήσεις συντελεστών ή στοχευμένα κίνητρα.

Η Ελλάδα δεν αποτέλεσε εξαίρεση: κινήθηκε σε τρεις βασικούς άξονες – κοινωνικές εισφορές, φορολογία ακινήτων και σύνδεση φορολογίας με περιβαλλοντικούς και τουριστικούς στόχους.

Οι ελληνικές παρεμβάσεις που ξεχώρισαν

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η Ελλάδα εισήγαγε σειρά μεταρρυθμίσεων που αφορούν τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις:

• Αυτοαπασχολούμενοι: Καταργήθηκε η εισφορά επαγγελματιών, αναπροσαρμόστηκε το τεκμαρτό εισόδημα με ευνοϊκότερο τρόπο, ενώ δόθηκε έκπτωση 50% στο τεκμαρτό εισόδημα για όσους ζουν σε μικρούς δήμους. Παράλληλα, αυξήθηκαν οι ασφαλιστικές εισφορές κατά 2,7%.

• Φορολογία ακινήτων: Θεσπίστηκε τριετής απαλλαγή φόρου για εισόδημα από μισθώσεις ακινήτων που ήταν κενά ή δίνονταν αποκλειστικά σε βραχυχρόνια μίσθωση. Παράλληλα, παρατάθηκε η αναστολή φόρου υπεραξίας ακινήτων και διπλασιάστηκε η έκπτωση ΕΝΦΙΑ για όσους ασφαλίζουν ακίνητα έως 500.000 ευρώ έναντι φυσικών καταστροφών.

• Κίνητρα συμμόρφωσης: Εκπτώσεις 2% – 4% για τους φορολογούμενους που εξοφλούν τον φόρο εισοδήματος στην ώρα τους.

• Επενδύσεις & ΜΜΕ: Τα φορολογικά κίνητρα για angel investors ενισχύθηκαν σημαντικά – το μέγιστο ποσό έκπτωσης τριπλασιάστηκε (900.000 ευρώ), καλύπτοντας έως 50% των επενδύσεων σε νεοφυείς επιχειρήσεις. Για τις ΜΜΕ μειώθηκε το όριο κεφαλαίου που απαιτείται για φοροαπαλλαγές και επιτράπηκε η μεταφορά ζημιών από επιχειρηματικούς μετασχηματισμούς.

• Τουρισμός & ΦΠΑ: Η Ελλάδα παρέτεινε τον μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ 13% στην εστίαση, ενώ διατήρησε το καθεστώς αναστολής ΦΠΑ που ισχύει από το 2020 έως το τέλος του 2025. Παράλληλα, θεσπίστηκε υποχρέωση ΦΠΑ 13% για όσους εκμισθώνουν περισσότερα από δύο ακίνητα σε πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης.

• Τέλος ανθεκτικότητας: Αυξήθηκαν οι χρεώσεις που σχετίζονται με την κλιματική κρίση και τον τουρισμό, εναρμονίζοντας τη φορολογία με περιβαλλοντικούς στόχους.

Η Ελλάδα σε σύγκριση με την Ευρώπη

Η χώρα μας κινήθηκε σε παρόμοια κατεύθυνση με άλλες χώρες της Ευρωζώνης ως προς την αύξηση κοινωνικών εισφορών και την ενίσχυση της περιβαλλοντικής φορολογίας. Ωστόσο, διαφοροποιήθηκε στο πεδίο της φορολογίας ακινήτων, όπου αντί για επιβαρύνσεις, υιοθέτησε ελαφρύνσεις για ιδιοκτήτες και μισθωτές, προκειμένου να αμβλύνει τις πιέσεις στην αγορά κατοικίας.

Αντίθετα, σε πολλές χώρες της Ευρώπης παρατηρήθηκε ανατροπή της μακροχρόνιας πολιτικής μείωσης των εταιρικών συντελεστών, με αυξήσεις στη φορολογία επιχειρήσεων. Η Ελλάδα δεν προχώρησε σε αντίστοιχες αλλαγές, δείχνοντας μια πιο συγκρατημένη στάση απέναντι στη φορολόγηση της εταιρικής κερδοφορίας.

Ένα νέο φορολογικό μίγμα

Η έκθεση του ΟΟΣΑ καταδεικνύει ότι η Ελλάδα επιλέγει ένα σύνθετο μίγμα μέτρων: αφενός ενισχύει τα έσοδα μέσω εισφορών και περιβαλλοντικών τελών, αφετέρου στηρίζει την καινοτομία, τις ΜΜΕ και τα νοικοκυριά. Ο στόχος είναι διπλός: να εξασφαλιστεί η δημοσιονομική ανθεκτικότητα και ταυτόχρονα να ενισχυθεί η αναπτυξιακή προοπτική της οικονομίας.