Οι ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές προειδοποιούν: Γεωπολιτική αβεβαιότητα, εμπορικοί πόλεμοι, κυβερνοαπειλές και crypto απαιτούν επαγρύπνηση

Η φθινοπωρινή έκθεση του 2025 από τις τρεις κορυφαίες ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές -ΕΒΑ (τράπεζες), EIOPA (ασφαλιστικές και συντάξεις) και ESMA (αγορές)- έρχεται να υπενθυμίσει την ευθραυστότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος της ΕΕ. Το μήνυμα είναι σαφές. Η γεωπολιτική αβεβαιότητα, οι εμπορικές εντάσεις και οι νέες τεχνολογικές προκλήσεις απαιτούν αυξημένη επαγρύπνηση από εποπτικές αρχές και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.

Η έκθεση σημειώνει ότι οι δασμοί που ανακοίνωσαν οι ΗΠΑ φέτος, με ξεκάθαρη κατεύθυνση προς τον προστατευτισμό, συνιστούν βήμα προς μια πιο κατακερματισμένη παγκόσμια οικονομία. Σε συνδυασμό με τις συνεχιζόμενες συγκρούσεις μεταξύ Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και τη ρευστή κατάσταση στη Μέση Ανατολή, η ΕΕ βλέπει τις προοπτικές ανάπτυξης να σκιάζονται. Το ΔΝΤ ήδη αναθεωρεί καθοδικά τις εκτιμήσεις του, ενώ η απόκλιση των νομισματικών πολιτικών μεταξύ ΗΠΑ και Ευρωζώνης εντείνει την αβεβαιότητα.

Οι εποπτικές αρχές ζητούν από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να ενσωματώνουν στις καθημερινές τους εκτιμήσεις κινδύνου τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Αυτό σημαίνει περισσότερες προβλέψεις, προετοιμασία για αιφνίδιες αναταράξεις και σενάρια που θα καλύπτουν βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες προκλήσεις. Στρατηγικά εργαλεία όπως stress tests και ανάλυση σεναρίων κρίνονται αναγκαία για τη διατήρηση ρευστότητας και ανθεκτικότητας.

Κυβερνοασφάλεια και DORA στην πρώτη γραμμή

Με την κλιμάκωση των κυβερνοεπιθέσεων και την εξάρτηση πολλών τραπεζών και θεσμών από λίγους παρόχους IT υπηρεσιών, οι εποπτικές αρχές εφιστούν την προσοχή στον αυξημένο κίνδυνο μετάδοσης. Η εφαρμογή του νέου κανονισμού DORA (Digital Operational Resilience Act) θεωρείται κρίσιμη για να διασφαλιστεί η ανθεκτικότητα. Παράλληλα, οι φορείς πρέπει να επενδύσουν σε επαρκείς πόρους, να ενσωματώσουν σενάρια με χρήση τεχνητής νοημοσύνης και να παραμείνουν έτοιμοι απέναντι σε τεχνολογίες που αναπτύσσονται ραγδαία.

Παρότι η έκθεση αναγνωρίζει ότι οι κίνδυνοι μετάδοσης από τα κρυπτοστοιχεία παραμένουν περιορισμένοι, τονίζει ότι η γρήγορη επέκταση της αγοράς και οι διασυνδέσεις με το παραδοσιακό χρηματοπιστωτικό σύστημα απαιτούν στενή παρακολούθηση. Τράπεζες που έχουν μπει δυναμικά στην αγορά ψηφιακών στοιχείων προσφέρουν ευκαιρίες πρόσβασης στους πελάτες τους, αλλά ταυτόχρονα αυξάνουν την άμεση έκθεσή τους σε ρίσκα.

Η Ένωση Αποταμίευσης και Επενδύσεων και οι NBFIs

Η ΕΕ προωθεί το σχέδιο για την Ένωση Αποταμίευσης και Επενδύσεων (SIU) και την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης. Ένα σταθερό εποπτικό πλαίσιο θεωρείται βασικό για να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των καταναλωτών και να διοχετευθούν αποταμιεύσεις σε παραγωγικές επενδύσεις. Παράλληλα, η έκθεση υπογραμμίζει τον ρόλο των Μη Τραπεζικών Χρηματοπιστωτικών Διαμεσολαβητών (NBFIs), μια αγορά με χαμηλότερη ρευστότητα και υψηλότερο πιστωτικό κίνδυνο, που απαιτεί συνεχή εποπτεία.

Τι σημαίνει το «καμπανάκι» των αρχών

Το βασικό μήνυμα είναι ότι το ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό οικοσύστημα πρέπει να λειτουργήσει προληπτικά. Οι γεωπολιτικές αβεβαιότητες και οι τεχνολογικοί κίνδυνοι δεν αφήνουν περιθώριο για εφησυχασμό. Από τις εμπορικές εντάσεις και τις κυρώσεις, μέχρι την άνοδο των crypto και την απειλή κυβερνοεπιθέσεων, το ζητούμενο είναι ένα: θωράκιση της σταθερότητας με όραμα και σενάρια που κοιτούν μπροστά.

Αναλυτικά η έκθεση των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών